Кіріспе

Сапрофит саңырауқұлақтар туысы
Автоматты таксобокс
| сурет = Galerina marginata.jpg
| суреттің сипаттамасы = Galerina marginata
| таксон = Galerina
| авторы = Earle (1909)
| бөлініс деңгейі = Кіші туыстар
| бөлініс = Galerina Kühner
Naucoriopsis Kühner
Tubariopsis Kühner
| типтік түр = Galerina vittiformis
| типтік түр авторы = (Fr.) Singer (1950)
| синонимдер туралы сілтеме = Бұл туыс ең көп айтылатыны – өте улы түрлері, олар кейде Псилоцибенің галлюциногенді түрлерімен шатастырылады. Түрлер әдетте кішкентай және ылғалға сезімтал, жіңішке және нағыз жіптей сабақтары болады. Олар көбінесе ағаштарда өседі, ал жерде болғанда мохты орталарды ұнатады. Галерина сөзі «қалқан сияқты» деген мағынаны білдіреді.

Таксономиялық анықтамасы

Галерина туысы – миценоид пішінді, яғни формасы жағынан Мицена түрлеріне ұқсас кішкентай саңырауқұлақтар ретінде сипатталады: кішкентай конусты немесе қоңырқай қапшық тәрізді қалпақшасы және ұзын, жіңішке, қаңқалы сабаққа жалғасқан жапырақшалары бар. Түрлерінің пилейпеллисі кескіш болып келеді, ал споралары қоңыр түсті өрнекке ие, мұнда спора өрнегі қосымша спора қабығынан пайда болады.

Сипаттама

Галеринаның жеміс денелері әдетте кішкентай, көзге түспейтін саңырауқұлақтар болып келеді, олардың морфологиясы "кішкентай қоңыр саңырауқұлақтар" сияқты және споралары сары қоңыр, ашық қоңырдан даршын қоңырға дейін болады. Пилеус әдетте тегіс және көбінесе гигрофанды болып келеді, ал кортина типті жапырақша танылған түрлердің шамамен жартысының жас үлгілерінде кездеседі, бірақ кейбір түрлерде саңырауқұлақ өскен сайын ол жоғалып кетеді. Микроскопиялық тұрғыдан алғанда, олар да өте әртүрлі, бірақ көптеген түрлерде безендірілген споралар, тұқымдық тесігі жоқ және жапырақшасы бар. Көптеген түрлерде ерекше тибиформалы цистидиялар да кездеседі. Дегенмен, көптеген ерекшеліктер бар, және галеринаның көптеген түрлері осы микроскопиялық белгілердің бірінен немесе бірнешеуінен айырылады. Экологиялық тұрғыдан алғанда, барлық галериналар сапрофиттер, шіріген ағаштар немесе еліктер сияқты орталарда өседі. Галеринада кездесетін микроморфологияның кең әртүрлілігі, туыстың полифилиясына байланысты болуы мүмкін.

Таңдалған түрлер

Galerina vittiformis – Galerina тұқымдасының типтік түрі. Бұл түр ылғалды шымшықтарда (Галеринаның көптеген басқа түрлерімен бірге) кеңінен таралған. Жылдар бойы осы түрдің бірнеше нұсқалары аталып келді: var. vittiformis f. vittiformis – 2 споралы нұсқасы; var. vittiformis f. tetrasporis – 4 споралы нұсқасы; var. pachyspora Маккуори аралында табылған. Galerina hypnorum – кең тараған түр. Galerina graminea көптеген Galerina саңырауқұлақтарынан өзгеше, шөпсіз далада да тіршілік ете алады. Бұл түр көп жылдар бойы Кристиан Хендрик Персон ұсынған ‘Galerina laevis’ деп белгілі болды. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Солтүстік-Батыс Орман жоспарында бірнеше Galerina түрлерін "ерекше қорғауға алынған түрлер" тізіміне енгізген. Бұл түрлер Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы ескі қылқан жапырақты ормандардың көрсеткіш түрлері саналады: Galerina atkinsonia, Galerina cerina, Galerina heterocystis.

Кейбір түрлердің уыттылығы

Галеринаның көп бөлігінде (барлығы емес) альфа-аманитин және басқа да аматоксиндер кездеседі. Galerina marginata (сонымен қатар "күзгі бас сүйекше", "өлтіріп тастайтын галерина" және т.б. деп те аталады) – бұл әлемнің қоңыржай аймақтарында, орман және қалалық саябақтар сияқты әртүрлі орталарда, шіріген ағаш табылған жерлерде кездесетін улы түр. ДНҚ зерттеулері Galerina autumnalis және ұқсас морфологиялық белгілері бар Galerina-ның тағы бес түрінің, шындығында, Galerina marginata-ның синонимдері екенін көрсетті. Галерина sulciceps – Индонезияда таралған және ондағы өлім жағдайларына себеп болатын өте қауіпті түр. Бір зерттеуде ол Amanita phalloides-тен де улы екені анықталды. Галерина steglichii өте сирек кездеседі, көгілдір түске боялады және құрамында галлюциногенді псилоцибин бар.

Сәйкестендіру

Кейбір Galerina түрлерінің өте жоғары уыттылығы саңырауқұлақ аулаушылар үшін, есірткі әсер ететін Psilocybe саңырауқұлақтарын іздеу кезінде Galerina-ны тануды аса маңызды етеді. Galerina marginata сияқты түрлер Psilocybe cyanescens және басқа Psilocybe түрлеріне сырттай ұқсауы мүмкін, және олар жиі Psilocybe cyanescens және басқа Psilocybe түрлерінің арасында және төңірегінде өседі, бұл оларды тануды тәжірибесіз адамдар үшін одан да қиын жасайды. Галеринаны псилоцибин қамтитын Psilocybe-ден келесі белгілер бойынша ажыратуға болады:

Спора түсі: Psilocybe-де қара қоңырдан лила қоңырға дейін, ал Galerina-да ашық қоңырдан қызыл қоңырға дейін. Спора түсін спора басып алу арқылы немесе сағақта немесе төңіректегі саңырауқұлақтарда споралардың түсу белгілерін іздеу арқылы көруге болады. Дақ түсіру реакциясы: Псилоцибин Psilocybe жеміс денелері көк түске әртүрлі деңгейде боялады, ал Galerina-да мұндай реакция болмайды. Бұл реакцияның күші саңырауқұлақтың тіндеріндегі псилоцин мөлшеріне байланысты өзгереді. Аз псилоцин бар жеміс денелері (мысалы, psilocybe semilanceata, жоғары псилоцибин және төмен псилоцин мөлшері бар) нашар боялса, ал жоғары псилоцин мөлшері бар спорокарптар қатты көк түске боялады. Тек бір сирек кездесетін Galerina-ның тіні көк түске боялады, бірақ кейбір жағдайларда етті қолмен ұстағанда қара түске айналдыруы мүмкін, бұл көк түске бояну реакциясы деп қате түсіндірілуі мүмкін. Бұл ережелер Galerina-ны белгілі бір Psilocybe түрлерінен ажыратуға қатысты болса да, Psilocybe және Galerina-ның аралас топтары кездесуі мүмкін болғандықтан, жиналған әрбір спорокарптың дұрыстығына көз жеткізу өте маңызды. Галерина сонымен қатар, бірнеше жеуге жарамды саңырауқұлақтармен шатастыру қаупі бар, атап айтқанда Kuehneromyces mutabilis және иісті қалпақтармен (L. camphoratus және оларға жақын түрлермен).