Фламанд саясаты: тарихы, ағымдары мен партиялық жүйесі
Political parties in Flanders
Бельгиядағы Фландрия аймағындағы саяси партиялар, оңшыл консервативтік бағыт, көп партиялық жүйе және Брюссельдегі француз тілді партиялармен бәсекелестік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фламандтық саяси партиялар бүкіл Фламанд қауымдастығында жұмыс істейді, ол бір тілді Фламанд аймағы мен екі тілді Брюссель астанасы аймағын қамтиды. Соңғысында олар француз тілінде сөйлейтін партиялармен бәсекелеседі, олардың барлығы Валонияда да жұмыс істейді. Бельгияда ұлттық деңгейде жұмыс істейтін партиялар өте сирек. Фландрия көбінесе оңшыл, консервативті партияларға дауыс береді, ал француз тілінде сөйлейтін Бельгияда социалистік партия әдетте ең табысты болады. Фландрияда әртүрлі көппартиялық саяси жүйе қалыптасқан. Көптеген партиялар белсенді, бірақ ешқайсысы да көпшілік дауысқа ие бола алмай, үштен бір бөлігінен артық дауыс жинамайды. Сондықтан партиялар коалициялық үкімет құру үшін бірлесіп жұмыс істеуге мәжбүр. Қазіргі фламандтық партиялардың көпшілігі Бельгия саясатына ұзақ жылдар бойы үстемдік еткен негізгі саяси партиялардан – Католик партиясынан (шіркеуге бағытталған және консервативті), Либералдық партиясынан (антиклерк және прогрессивті) және Социалистік партиясынан өркендеді. Бұл үш топ фламанд саясатында әлі де маңызды рөл атқарады, бірақ олардың мінезі айтарлықтай өзгерді. Алайда, XXI ғасырда консервативті ұлттық партиялар, мысалы, Vlaams Blok/Belang және әсіресе 2010 жылы ең ірі партияға айналған Жаңа Фламанд Альянсы (N-VA) сәттілікке жетіп, дәстүрлі католик, либералдық және социалистік партиялардың үстемдігін бұзды.
Flemish political parties operate in the whole Flemish Community, which covers the unilingual Flemish Region and the bilingual Brussels Capital Region. In the latter, they compete with French speaking parties that all also operate in Wallonia. There are very few parties that operate on a national level in Belgium. Flanders generally tends to vote for right wing, conservative parties, whereas in French speaking Belgium the socialist party is usually the most successful one. Flanders has a diverse multi party system of politics. Many parties are active, and often none succeeds in obtaining more than one third of the votes, let alone a majority. Therefore, parties must work with each other to form coalition governments. Most current Flemish parties grew from the main political parties that for long dominated Belgian politics: the Catholic Party (Church oriented and conservative), the Liberal Party (anti clerical and progressive) and the Socialist Party. These three groups still dominate Flemish politics, but they have evolved substantially in character. In the 21st century however, conservative nationalist parties such as Vlaams Blok/Belang and especially the New Flemish Alliance (N VA) which became the largest party in 2010, were successful and broke the domination of the traditional catholic, liberal and socialist parties.
Католиктер / Христиан-демократтар
Христиан демократиялық партияның тамыры 19 ғасырда жатыр. Сол кезде партия көбінесе либералдармен бәсекелесті. Олар Бельгия үкіметін басқаруда ұзақ жылдар бойы кезекпен тұрды. 19 ғасырдың соңында пайда болған социалистік партия Бельгия саясатында тез арада маңызды орын алды. Бұл 20 ғасырдың бірінші жартысында да жалғасты. 1930 жылдары христиан демократтар фламанд ұлтшылдарынан бәсекелестік сезіне бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін католик (қазіргі христиан демократиялық) партия шіркеумен ресми байланысын үзіп, АҚШ-тағы «үлкен шатыр» саяси партиясына ұқсас, орталықтағы жаппай партияға айналды. 1978 жылы елдегі тілдік шиеленіске жауап ретінде Христиан демократиялық партия екі тәуелсіз партияға бөлінді: француз тіліндегі Бельгиядағы Parti Social Chrétien (PSC) және Фландриядағы Christelijke Volkspartij (CVP). Екі партия да негізгі саясатты ұстанады, бірақ жеке ұйымдарды сақтайды. CVP екі партияның ішінде үлкені болып, PSC-ге қарағанда екі есе көп дауыс жинады. 1999 жылғы федералды сайлаудан кейін CVP және PSC үкіметтен қуылды, бұл 40 жылдық үкіметтік қызметке нүкте қойды. 2001 жылы CVP өзінің атын CD&V (Christen Democratisch en Vlaams) деп өзгертті. Олар 2007 жылғы федералды сайлауда Жаңа фламанд альянсы (N-VA)мен бірлесіп қайта жеңіске жетті. Кейін CD&V және N-VA бөлініп, CD&V 2010 жылғы федералды сайлауда рекордтық ең төмен көрсеткішке жетті, ал N-VA ең ірі партия атанды.
The Christian democratic party has its origins in the 19th century. in that period, it mainly competed with the liberals. They for long took turns in leading Belgian government. By the end of the 19th century, the then emerging socialist party rapidly took an important place in Belgian politics. This continued in the first half of the 20th century. In the 1930s, the Christian democrats started feeling competition from Flemish nationalists. After World War II, the Catholic (now Christian Democratic) Party severed its formal ties with the Church. It became a mass party of the center, somewhat like a big tent political party in the United States. In 1978, the Christian Democratic Party, responding to linguistic tensions in the country, divided into two independent parties: the Parti Social Chrétien (PSC) in French speaking Belgium and the Christelijke Volkspartij (CVP) in Flanders. The two parties pursue the same basic policies but maintain separate organizations. The CVP was the larger of the two, getting more than twice as many votes as the PSC. Following the 1999 federal elections, the CVP and PSC were ousted from office, bringing an end to a 40 year term on the government benches. In 2001, the CVP changed its name to CD&V (Christen Democratisch en Vlaams). They won again during the 2007 federal elections, cooperating with the New Flemish Alliance (N VA). Later on, CD&V and N VA split and CD&V reached a record low during the 2010 federal elections whereas N VA became the biggest party.
Социалистер/Социал-демократтар
Қазіргі социалистік партия өзінің бастапқы марксистік идеологиясын жоғалтты. Олар енді Еуропалық социалистер партиясына қатысты әлеуметтік-демократиялық партияларға ұқсайды. Социалистер соғыстан кейінгі көптеген үкіметтердің құрамына кірді және елдің ең көрнекті мемлекет қайраткерлерінің бірін шығарды. Бельгиялық христиан-демократтар сияқты, Бельгияның социалистік партиясы да 1978 жылы тілдік принцип бойынша бөлінді. 1980-ші жылдары фламанд социалистері халықаралық мәселелерге, әсіресе Еуропадағы қауіпсіздікке ерекше назар бөлді, олар АҚШ саясатына жиі қарсылық танытты. Бірақ Вилли Клас бастап, содан кейін Франк Ванденбрукке және Эрик Дерикке сыртқы істер министрі болған кезде, партия сыртқы саясат мәселелерінде дау тудырмайтын ұстанымдарды қабылдап, орталыққа қарай айтарлықтай өзгерді. 2001 жылы Фламанд социалистік партиясы (Socialistische Partij, SP) өзінің атын «Социалистік партия басқаша» (Socialistische Partij anders) деп өзгертті және көбінесе SP аббревиатурасымен белгілі болды. 2021 жылдың 21 наурызына дейін партия аталмыш атауын «Forward» (Vooruit) деп өзгертіп алды.
The modern Socialist party have lost its original Marxist ideology. They are now social democratic parties similar to those also affiliated to the pan European Party of European Socialists. The Socialists have been part of many postwar governments and have produced some of the country's most distinguished statesmen. As with the Belgian Christian Democrats, the Belgian Socialist Party also split along linguistic lines in 1978. In the 1980s, the Flemish Socialists focused heavily on international issues, and on security in Europe in particular, where they frequently opposed U. S. policies. However, first with Willy Claes, then Frank Vandenbroucke and with Erik Derycke as Foreign Minister, the party made a significant shift to the center adopting less controversial stances on foreign policy issues. In 2001, the Flemish Socialist Party (Socialistische Partij, SP) changed its name to Socialist Party Different (Socialistische Partij anders) and was most commonly known by the acronym SP. a. Until on 21 March 2021 when the current name Forward (Vooruit) was adopted.
Либералдар
1990-шы жылдары Volksunie-ден кетіп қалғандарды қатарына қабылдаған фламанд либералдары мен демократтары (Vlaamse Liberalen en Democraten, VLD) сол кезеңде сәттілікке жетіп, Гай Верхофштадт премьер-министр болған үкімет құрды. Олар 2007 жылы қайта жеңіліске ұшырады және 2010 жылғы сайлауда одан да нашар нәтиже көрсетті. Либералдар көбінесе кәсіпкерлерге, жылжымайтын мүлік иелеріне, дүкендердің иелеріне және жалпы өздігінен жұмыс істейтіндерге үндеседі. Американдық терминологияда либералдардың экономикалық ұстанымдары орташа консервативті идеологияны көрсетеді деп есептеледі. Соңғы он жылда VLD-ден бөлініп шыққан бірнеше партия пайда болды. Олар Уорд Бейсен құрған Liberaal Appèl, Уго Ковельер құрған VLOTT және Жан Мари Дедекер құрған Lijst Dedecker. Бұл партиялар классикалық либералдық экономиканы және қоғамға оңшыл бағытты қолдады, сондай-ақ VLD-ді түбегейлі солға қарай бұрылған деп айыптады.
The Flemish Liberals and Democrats (Vlaamse Liberalen en Democraten, VLD) who opened up their ranks to Volksunie defectors during the 1990s, was successful during that period and formed governments with Guy Verhofstadt as Prime Minister. They lost again in 2007 and decreased further in the 2010 election. The Liberals chiefly appeal to business people, property owners, shopkeepers, and the self employed, in general. In American terms the Liberals' economic positions would be considered to reflect a moderate conservative ideology. Over the last decade, a number of parties originated, as break away parties from the VLD. These were Liberaal Appèl, founded by Ward Beysen, VLOTT, founded by Hugo Coveliers and Lijst Dedecker, founded by Jean Marie Dedecker. These parties advocated classical liberal economics and a more rightwing approach to society, and accused the VLD of shifting fundamentally to the left.
Ұлттықлер/консерваторлар/тілдік партиялар
Фландриядағы ең ірі ұлтшыл партия – Vlaams Belang (Фламанд мүддесі), ол 2004 жылы құрылды. Бұл партияның алдыңғысы – Vlaams Blok (Фламанд блогы), Жоғарғы сотпен «қарапайым кемсітушілік пен расизмге тұрақты түрде шақыру» себебімен айыпталғаннан кейін таратылды. Vlaams Belang ұлттық бағдарламаны (Фламанд тәуелсіздігін) ең белсенді түрде ілгерілетеді. 1950-1960 жылдары парламенттегі ең белсенді фламанд аймақтық партиясы – Volksunie (VU) бір кезде Бельгияның голланд тілінде сөйлейтін сайлаушыларының шамамен төрттен бірін дәстүрлі партиялардан тартып алды. Volksunie елдің ұзақ жылдар бойы үстемдік құрған француз тілді халқымен мәдени және саяси теңдікке қол жеткізу үшін фламанд халқының сәтті науқанының алдыңғы қатарында болды. Алайда, кейін партия ауыр күйреуге ұшырады және 2001 жылдың қазан айында таратылды. Әлеуметтік-либералдық қанаты Spirit (Рух) партиясын құрды, кейіннен ол Әлеуметтік-либералдық партия деп аталды, ал дәстүрлі фламанд ұлтшыл қанаты Жаңа фламанд альянсы (N-VA) туы астында қызметін жалғастырды. 2009 жылғы аймақтық сайлауда көңіл көншітпейтін нәтижелерге жеткеннен кейін Әлеуметтік-либералдық партия Groen (Жасылдар) партиясының фламанд экологтарымен бірігуге шешім қабылдады. 2010 жылғы федералды сайлауда Жаңа фламанд альянсы ең ірі партияға айналып, дәстүрлі партиялардың үстемдігін бұзды.
The foremost nationalist party in Flanders is the Vlaams Belang (Flemish Interest), which was founded in 2004, after its predecessor Vlaams Blok (Flemish Block) was condemned by a High Court for "permanent incitation to discrimination and racism." The Vlaams Belang is most strident in pursuing a nationalist agenda (Flemish independence). The most militant Flemish regional party in Parliament in the 1950s and 1960s, the Volksunie (VU), once drew nearly one quarter of Belgium's Dutch speaking electorate away from the traditional parties. The Volksunie was in the forefront of a successful campaign by the country's Flemish population for cultural and political parity with the nation's long dominant French speaking population. However, later on the party suffered severe setbacks and in October 2001 the party disintegrated. The social liberal wing founded Spirit, later called the Social Liberal Party, while the more traditional Flemish nationalist wing continued under the banner New Flemish Alliance (N VA). After a disappointing result in the regional elections of 2009, the Social Liberal Party decided to fuse with the Flemish ecologists of Groen. In the 2010 federal elections, the New Flemish Alliance became the biggest party and broke the domination of the traditional parties.
Экологтар/Жасылдар
Фламанд экологтары (Groen, бұрын Agalev және Groen!) 1981 жылы парламентте өтімділікке ие болды. Олар қоршаған орта мәселелеріне және көлік мәселелерін шешу үшін қоғамдық көлікке инвестиция салуға баса назар аударады. Олардың нәтижелері көбінесе тұрақты болып қалады, жасылдар 1999 жылғы федералды сайлауда ерекше табысқа жетті, одан кейін тарихында алғаш рет федералды коалициялық үкіметке кірді, бірақ келесі сайлауда үкіметтен шығарылды. Олар сондай-ақ 1999-2004 жылдар аралығында Фламанд үкіметтеріне қатысты.
The Flemish ecologists (Groen, previously called Agalev and Groen!) made their parliamentary breakthrough in 1981. They focus heavily on environmental issues and investing in public transport to solve mobility issues. Their results generally remain stable, the greens were especially successful in the 1999 federal elections, after which they joined a federal coalition cabinet for the first time in their history, but were ousted after the next elections. They similarly joined Flemish governments in the 1999 2004 period.
Француз тілді азшылық
Union des Francophones (UF) – Бельгияның аймақтық, провинциялық және қалалық сайлауларына қатысатын сайлау тізімі. Атауынан көрініп тұрғандай, оның басты назарында Фламанд Брабантының француз тілді тұрғындары, әсіресе Халле-Вильвордеде және Брюссель астанасының маңындағы тілдік жеңілдіктері бар муниципалитеттерде тұратындар бар. UF – Бельгиядағы ең ірі үш француз тілді партияның – Реформаторлар қозғалысы, Демократиялық гуманистік орталық және Социалистік партияның бірлескен жұмысы. Коалиция Sint Genesius Rode сияқты француз тілінде сөйлейтін халықтың үлесі жоғары әртүрлі муниципалитеттерді қосып, екі тілді Брюссель астанасы аймағын кеңейтуді көздейді және екі тілді Брюссель-Халле-Вильворде сайлау және сот округін бөлуге қарсы тұрады. Партия Фламанд Парламентінде бір өкілмен, Фламанд Брабанты провинциялық кеңесінде бес-алты өкілмен және тиісті қалаларда бірнеше қалалық кеңес мүшесімен өкілдік етеді.
The Union des Francophones (UF) is a Belgian electoral list which participates in regional, provincial and municipal elections in the Brussels Periphery, which is the part of the province of Flemish Brabant surrounding the bilingual Brussels Region. As the name suggests, its primary target are the French speaking inhabitants of Flemish Brabant and particularly those who live in Halle Vilvoorde and the predominantly French speaking municipalities with linguistic facilities near the Brussels Capital Region. The UF is a cooperation between the three most important French speaking parties in Belgium: the Mouvement Réformateur, the Centre Démocrate Humaniste and the Parti Socialiste. The coalition wants an enlargement of the bilingual Brussels Capital Region through the merger of various municipalities with linguistic facilities with a large percentage of French speakers, like Sint Genesius Rode, and opposed the splitting of the bilingual Brussels Halle Vilvoorde electoral and judicial constituency. The party has one representative in the Flemish Parliament, five to six in the Flemish Brabant provincial council and several municipal councillors in the concerning towns.
Коммунистер
Коммунистік партия (KP) – Фландриядағы Бельгия Коммунистік партиясының (KPB) мұрагері, Бельгиядағы алғашқы коммунистік партия. Бұл партия 1921 жылы құрылған, бірақ 1985 жылғы сайлаулардан кейін Бельгия парламентінен шығып қалды. 1960 жылдардың соңында, Лёвен университетінде студенттер наразылықтары кезінде Фландрияда пайда болған ең табысты маоистік қозғалыс – Alle Macht Aan De Arbeiders (AMADA – Барлық билік жұмысшыларға) болды. 1979 жылы бұл қозғалыс Бельгияның Еңбек партиясына (PVDA) айналды, қазіргі уақытта Фландриядағы ең ірі коммунистік партия болып табылады және Фландрияның кейбір муниципалитеттерінің кеңестерінде, сондай-ақ Фламанд парламентінде өкілдік етеді. Басқа ұсақ коммунистік партиялар – троцкишілдік Социалистік жұмысшылар партиясы (SAP) және Солшыл социалистік партия (LSP).
The Kommunistische Partij (KP) is the successor in Flanders of the Kommunistische Partij van België (KPB), the first communist party in Belgium. This party was founded in 1921, but disappeared out of the Belgian Parliament after the elections of 1985. The most successful Maoist movement to emerge in Flanders was Alle Macht Aan De Arbeiders (AMADA All Power To The Workers) at the end of the 1960s during a time of students protests at the University of Leuven. In 1979 this movement evolved into the Partij van de Arbeid van België (PVDA), which is at the moment the biggest communist party in Flanders and is represented in some municipal councils in Flanders, and in the Flemish Parliament. Other minor communist parties are the Trotskyist Socialistische Arbeiderspartij (SAP) and the Linkse Socialistische Partij (LSP).
Қатыстықтар
Сайлауда 5% шегі орнатылғаннан кейін, жеке қаржыландыруға тыйым салуға жақын және мемлекеттік қаржыландыру парламентте кем дегенде бір өкілі бар партияларға ғана берілетін болғандықтан, кейбір шағын партиялар үлкен, дәстүрлі партиямен одақ құрды. Кез келген одақтағы партиялар тәуелсіздігін сақтайды, бірақ сайлауда бірыңғай тізім бойынша кандидаттарды тіркеуге құқылы. Әдетте, шағын партиялар (партиялар) орын алуға, ал үлкен партия дауыстардың үлкен үлесін алуға кепілдік алады. Бұл әсіресе CD&V / N-VA одағы үшін орынды болды, нәтижесінде CD&V Фламанд аймақтық сайлауларында дауыс беру бойынша ең ірі партияға айналып, коалициялық келіссөздерді бастауға және Фламанд аймақтық үкіметінің басшысын тағайындауға мүмкіндік алды. VLD / Vivant одағы сауалнамаларда жақсы нәтиже көрсетпеді. Ұсынылған SP.a / Spirit / Groen! одағы құрылмады, оның орнына SP.a / Spirit одағы сайлауға қатысты.
After the installation of a 5% electoral threshold, with private funding close to forbidden and public funding only for parties with at least one representative in parliament, some of the smaller parties have made alliances with a larger, more traditional party. Parties in any alliance remain independent, but they would field candidates on one combined list at elections. In general, the smaller party/parties would be assured of gaining seats, and the larger party would be assured of obtaining a larger overall share of the vote. This was especially true for the CD&V / N VA alliance, whereby CD&V became the largest party by votes in the Flemish regional elections, so therefore it could initiate coalition talks and the party could appoint the leader of the Flemish regional government. The VLD / Vivant alliance did not perform well in the polls. The proposed SP. a / Spirit / Groen! alliance did not succeed, instead the SP. a / Spirit alliance went to the polls.
Сайлау нәтижелері және мүшелік
CD&V өз құрылғаннан бастап 2010 жылдарға дейін ең көп мүшеге ие болды (соңынан басқа екі дәстүрлі партия келді), бірақ одан кейін мүшелер саны күрт азайды және Open Vld-ден төмен түсті.
CD&V had the highest number of members (followed by the other two traditional parties) from its founding until the 2010s, when its membership decreased rapidly and sunk below Open Vld.