Кіріспе

Христиан-демократиялық және фламандтық (Christen Democratisch en Vlaams, CD&V) – Бельгиядағы фламандтық христиан-демократиялық саяси партиясы. Партияның кәсіби одақтармен (ACV) және кәсіподақтар бірлестігімен (UNIZO) және Фермерлер лигасымен тарихи байланыстары бар. 2001 жылға дейін партия Христиан халық партиясы (Christelijke Volkspartij, CVP) деп аталып келді. Бұл партия 2010 жылдарға дейін Фландрияның ең ірі саяси партиясы болды, содан кейін Жаңа фламанд альянсы (N-VA) оны басып озды. CD&V көптеген үкіметтерге қатысып, әдетте қала әкімдерінің саны бойынша көш бастап тұрады. Бельгияның көптеген премьер-министрлері және Фландрияның министр-президенттері CD&V саясаткерлері болған. 2009 жылдан 2014 жылға дейін Еуропалық кеңестің төрағасы болған Герман Ван Ромпей – CD&V партиясының жетекші саясаткерлерінің бірі. CD&V Еуропалық халық партиясының (ЕХП) және Орталық демократиялық интернационалдың мүшесі.

Тарих

CD&V тарихы 19 ғасырға дейін жетеді. Ол 19 ғасырғы Католик партиясынан туындады. Ғасыр соңында христиан демократтарының жаңа фракциясы партияның бағытын сәл солға қарай жылжытты. Ұлы Отан соғысы аралық кезеңде партия Католик блогы деп атала бастады. Кейін, 1945 жылдан 1968 жылға дейін Христиан-әлеуметтік партия (ХСП) өмір сүрді. 1968 жылы ХСП француз тілді Христиан-әлеуметтік партияға (ХСП, қазір Les Engagés) және Фламандтық Христиандық Халық партиясына (Christelijke Volkspartij ХСП) бөлінді. 2001 жылы ХСП өзінің атауын CD&V деп өзгертті. Партия құрылғаннан бастап 1999 жылға дейін, 1954–1958 жылдарды қоспағанда, көбінесе билікте болды. 1999 жылы Фламанд либералдары мен демократтары (VLD) Бельгиядағы ең ірі партияға айналып, либералдар, социал-демократтар және жасылдардан тұратын көпшілік «қызғылт» үкімет құрды. Фламанд үкіметінде де осы жағдай орын алды, бірақ фламанд ұлтшылдары да қосылды. 2003 жылы CD&V федералды сайлауда жеңіліске ұшырады, нәтижесінде федералды солшыл коалиция жалғасты, бірақ бұл жолы жасылдарсыз. 2004 жылы Фламанд сайлауы өтті және CD&V Фламанд Парламентіндегі ең ірі саяси партия болып қайтадан танылды. Ив Летерме Фламанд министр-президенті болды. 2006 жылы жергілікті сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, партия 2007 жылғы федералды сайлаудан кейін Бельгия Өкілдер палатасындағы ең ірі партияға айналды. CD&V одан кейін коалициялық келіссөздерді бастады, олар бірнеше рет тоқтап қалды (2007–2008 жылдарғы бельгиялық үкімет құру процесін қараңыз). 2008 жылдың 20 наурызында Ив Летерме басқаратын жаңа федералды үкімет құрылды. Крис Питерс кейіннен Фландрияның келесі президенті болды. 2008 жылдың 30 желтоқсанынан 2009 жылдың 25 қарашасына дейін Герман Ван Ромпей Еуропалық Кеңестің тұрақты президенті болар алдында өзінің алғашқы кабинетін басқарды. Содан кейін Ив Летерме екінші үкіметін басқарды. 2009 жылдың маусым айында Фламанд сайлауы өтті және CD&V Фламандтың ең ірі партиясы болып қала берді. Крис Питерс Фламанд министр-президенті қызметінде қалды. Партия 2009 жылғы Еуропалық сайлаудан кейін де Еуропалық парламенттегі ең ірі фламандтық партия болып табылды. 2010 жылы Ашық Фламанд либералдары мен демократтары (Open VLD) федералды коалициядан шығуға шешім қабылдады, осылайша үкімет құлап, таратылды. 2010 жылғы федералды сайлау CD&V үшін тарихи тұрғыдан үлкен шығынға әкелді, бұл негізінен Фламанд ұлтшылдарының «Жаңа Фламанд Альянсына» кеткен дауыстардың нәтижесі болды. Сайлау кампаниясы кезінде бұрынғы премьер-министр Ив Летерме партияның көшбасшысы ретінде біраз деңгейде қанағатқа басты. Партия президенті Марианна Тиссен сайлау алдында премьер-министрлікке үміткер екенін мәлімдеген еді. 2011 жылдың 6 желтоқсанында Ди Рупо үкіметі құрылды, онда CD&V ең ірі фламандтық партия болып табылды. 2012 жылғы жергілікті сайлауда CD&V жергілікті деңгейдегі ең ірі фламандтық партия болып қала берді. Ол барлық бес фламанд провинциясының және муниципалитеттердің үштен екісінің коалициясында қалды. Осы муниципалитеттердің шамамен жартысын CD&V әкімдері басқарды.

Идеология

CD&V – христиандық демократия принципін ұстанатын фламандтық партия. Оның негізгі құндылықтары отбасының маңыздылығын, құрметті және жылы қоғамды дамытуды, сондай-ақ әрбір адамның ішкі құндылығын мойындауды қамтиды. Партия барлық азаматтардың әл-ауқаты мен денсаулық сақтауға, сондай-ақ тең табысқа қол жеткізуге ерекше мән береді. Алайда, этикалық тұрғыдан CD&V консервативті көзқарас ұстанады, әсіресе аборт және эвтаназия сияқты мәселелерде партия жаңаруды жеделдетуге құлшынбайды. Бұл консервативті этиканы прогрессивті әлеуметтік-экономикалық саясатпен үйлестіре отырып, CD&V көбінесе "орталық партия" деп есептеледі. Әкімшілік қызметінде CD&V азаматтық қоғаммен, оның ішінде кәсіподақтармен, кәсіби федерациялармен және түрлі бірлестіктермен тығыз байланыс орнатады. Осы арқылы партия ауылдық аймақтар мен ауыл шаруашылығы секторының мүдделерін қорғауға тырысады.

Өкілдер палатасы

Өкілдер палатасының нәтижелері, Бельгия Корольдігі үшін пайыздық көрсеткіш. 1971 жылдан 1999 жылға дейін: CVP деректері. 2003: CD&V деректері. 2007: CD&V/N VA деректері. 2010 жылдан бастап: CD&V деректері. Сайлау Дауыстар % Орын +/ Үкімет 1971 967,701 18.3 1974 1,222,646 23.2 3 1977 1,460,757 26.2 6 1978 1,447,112 26.1 1 1981 1,165,239 19.3 14 1985 1,291,244 21.3 6 1987 1,195,363 19.4 6 1991 1,036,165 16.8 4 1995 1,042,933 17.2 10 1999 875,967 14.1 7 2003 870,749 13.3 1 2007 1,234,950 18.5 4 2010 707,986 10.9 8 2014 783,060 11.6 1 2019 602,520 8.9 6

Сенат

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/ 1971 1,547,853 29.7 1974 1,219,811 25.5 15 1977 1,446,806 26.2 1 1978 1,420,777 25.9 1 1981 1,149,353 19.3 7 1985 1,260,113 21.0 3 1987 1,169,377 19.2 3 1991 1,028,699 16.8 2 1995 1,009,656 16.8 13 1999 913,508 14.7 1 2003 832,849 12.7 0 2007 1,287,389 19.4 2 2010 646,375 10.0 4

Брюссель Парламенті

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/ Үкімет Д. Е. С. (Голландиялық сайлаушылар алқасы) Жалпы 1989 18 523 4.2 (#6) 1995 13 586 3.3 (#6) 1 1999 14 284 23.6 (#2) 2.3 (#6) 0 2004 10 482 16.8 (#4) 2.3 (#9) 0 2009 7 696 14.8 (#4) 1.7 (#9) 0 2014 6 105 11.4 (#5) 1.3 (#13) 1 2019 5 231 7.5 (#6) 1.1 (#14) 1

Фламанд парламенті

Сайлау дауыстары % Орын +/ Үкімет 1995 1,010,505 26.8 (#1) 1999 857,732 22.1 (#1) 7 2004 1,060,580 26.1 (#1) 1 2009 939,873 22.9 (#1) 2 2014 860,685 20.5 (#2) 4 2019 652,766 15.4 (#3) 8

Облыстық

Сайлау дауыстары % Кеңесшілер 1994 2000 2006 1 231 655 30.6 2012 877 019 21.5 2018 822 488 19.7

Еуропалық Парламент

Сайлау Дауыс % Орындықтар +/ Д. Е. К. (Голландиялық сайлаушылар алқасы) Жалпы 1979 1,607,941 48.1 (#1) 29.5 1984 1,132,682 32.5 (#1) 19.8 3 1989 1,247,075 34.1 (#1) 21.1 1 1994 1,013,266 27.4 (#1) 17.0 1 1999 839,720 21.7 (#1) 13.5 1 2004 1,131,119 28.1 (#1) 17.4 0 2009 948,123 23.3 (#1) 14.4 0 2014 840,814 20.0 (#3) 12.6 1 2019 617,651 14.5 (#4) 9.2 0