Кіріспе

Клинтон әкімшілігінің сыртқы саясаты (1993–2001)
Клинтон доктринасы – ресми үкіметтік мәлімдеме емес, бірақ сарапшылардың 1993–2001 жылдардағы АҚШ-тың Билл Клинтон әкімшілігінің сыртқы саясатындағы басты басымдықтарының түсіндірмесі.

Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы

Клинтонның соңғы Ұлттық қауіпсіздік стратегиясында ол ұлттық мүдделер мен гуманитарлық мүдделерді ажыратып көрсетті. Ол ұлттық мүдделерді: ұлттық өмір сүруімізге әсер етпесе де, ұлттық игілігімізге және біз өмір сүретін әлемнің ерекшеліктеріне әсер ететін нәрселер деп сипаттады. Маңызды ұлттық мүдделерге, мысалы, біздің үлкен экономикалық үлесіміз немесе одақтастарымызға берген уәделеріміз бар аймақтар, жаһандық ортаны ауыр зардаптан қорғау және үлкен және өте тұрақсыздандыратын босқындар ағынын тудыруға қабілетті дағдарыстар жатады. Клинтонның Ұлттық қауіпсіздік стратегиясында Босния мен Косово мұндай мүдделер мен қатысулардың мысалдары ретінде келтірілген. Ал гуманитарлық мүдделер елді әрекет етуге итермелейді:

Тарихнама

Тарихшылар мен саясаттанушылар Клинтонның тікелей алдыңғыларын салқын соғысты қаншалықты тиімді басқарғандары тұрғысынан бағалады. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін президенттік әкімшіліктерді бағалау үшін қандай критерийлерді қолдану керектігі туралы мәселе туындайды. Тарихшылар Клинтонның сыртқы саясатында тұрақты жалпы тақырып немесе схема болды ма, жоқ па деген мәселе бойынша нақты қорытындыға келмей дебатттар жүргізді, бұл ғалымдар "Клинтон доктринасы" деп атайтын нәрсе. The Economist журналы Генри Киссинджердің Клинтонның сыртқы саясатын "нақты дағдарыстарға жауап ретінде қабылданған, көрінетін байланысы жоқ шешімдер сериясы" деп сипаттағандағы жиі айтылатын шағымды жеткізді. Алайда, Дэмбрелл Дуглас Бринкли және басқалар Клинтон доктринасын әлемде демократияны кеңейтуге бағытталған жүйелі күш-жігер ретінде қарастырғанын атап өтті. Басқа сарапшылар Клинтонның гуманизмге берген басымдығын, әсіресе әскери араласу қажет болған жағдайларда көрсетті. Демократия және гуманизм – американдық сыртқы саясаттағы идеалистік дәстүрді білдіреді. Клинтонизмді сынаушылар реалистік дәстүрдің өкілі Джордж Кеннанның (1904–2005) ескертулеріне сүйенді. Кеннан идеализмнің нашар саясатқа әкелетінін, ал Ричард Расселдің пікірінше, билік пен ұлттық мүдделердің нақты жағдайларын ескермейтін идеализм өзін-өзі жеңіске ұшыратып, американдық күшті әлсіретеді деп сенді. Дэмбрелл Клинтонның басқа да бірнеше мүмкін доктриналарын көреді, соның ішінде американдық жағалаудан алыс орналасқан елдердің мәселелеріне қатысудан жүйелі түрде бас тарту да бар. Дэмбреллдің басты кандидаты – Клинтон әкімшілігінің "бұзық" мемлекеттерді олардың әрекеттері үшін ескерту саясаты, онда АҚШ-тың әскери араласуы қауіп ретінде пайдаланылды. Ол бұл саясаттың бастауын Джимми Картер мен Рональд Рейганға дейін жегізеді, Клинтон әкімшілігі оны жүйелірек еткендігіне байланысты оның "Клинтон доктринасы" деп аталуға лайық екенін айтады. Алайда, Дэмбрелл бұл саясаттың тәжірибеде сәтті болмағанын қорытындылады.