Салық қаржысымен сайлаулар

Кіріспе

Салықтық жарналар немесе салық кірістерімен қаржыландырылатын сайлаулар

Мемлекеттік қаржыландырылатын сайлау – жеке немесе корпоративтік қаржыландырылатын науқандарға қарағанда, табыс салығы немесе салықтар арқылы жиналған қаражатпен қаржыландырылатын сайлау. Бұл саясат алғаш рет Никсоннан кейін кандидаттарға салық декларацияларынан ерікті жарналар арқылы мемлекеттік қаржыландырылатын президенттік науқандарға қатысу мүмкіндігін берді. Оның мақсаты – «бір адам – бір дауыс» демократиясына қадам жасап, корпоративтік және жекелеген тұлғалардың артық ықпалын жою. Ұлыбритания, Норвегия, Үндістан, Ресей, Бразилия, Нигерия және Швеция сияқты елдер мемлекеттік қаржыландырылатын сайлау жүйесін құруға бағытталған заңнаманы қарастырды.

Америка Құрама Штаттары

Қоғамдық қаржыландырылатын сайлау заңнамасының әдістері Колорадо, Мэн, Коннектикут, Флорида, Гавай, Мэриленд, Мичиган, Аризона, Солтүстік Каролина, Нью-Мексико, Висконсин, Миннесота, Род-Айленд, Вермонт, Вашингтон, Батыс Вирджиния және Массачусетс штаттарында қабылданды.

Сот шешімдері мен заңдылығы

Вермонт штатының сайлауды мемлекеттік қаржыландыру жүйесінің бір бөлігі 2006 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Рэндалл мен Соррелл ісі бойынша шешімінде конституциялық емес деп танылды. Атап айтқанда, қарсыластары олардан көп шығыс жасаған мемлекеттік қаржыландырылатын кандидаттарға арналған штаттық қосымша қаражат жойылды, бірақ губернатор және вице-губернатор кандидаттарын толық қаржыландыру күшінде қалды. Коннектикут штатының заңнамасының бір бөлігі 2009 жылы үшінші тараптар мен тәуелсіз кандидаттарға қарапайымсыздық танытқаны үшін конституциялық емес деп танылды, бірақ конституциялық және заң шығарушы кандидаттарды толық қаржыландырудың негізгі бағдарламасы сақталды. 2010 жылдың шілдесінде АҚШ-тың екінші апелляциялық соты аудандық соттың шешімінің бір бөлігін растады, бірақ бағдарламаның негізгі бөлігін жалғастыруға рұқсат берді. 2010 жылғы Citizens United v. FEC ісі шеңберінде АҚШ Жоғарғы Соты ақшаны сөз бостандығының бір түрі деп белгіледі. Көптеген юрисдикциялар қолданыстағы заңдарды өзгертуге немесе жаңа заңдар қабылдауға тырысты. 2011 жылдың 27 маусымында Arizona Free Enterprise Club's Freedom Club PAC v. Bennett және McComish v. Bennett біріктірілген істерін қараған Жоғарғы Сот Аризона штатының заңындағы қарсы қаражаттарды конституцияға қайшы деп шешті.

Мемлекеттер

Аризона және Мэн штаттарында 2000 жылдан бері толыққанды мемлекеттік қаржыландыру жүйесі қолданылып келеді. Мэн штатында заң қабылданғаннан бері штат заң шығарушыларының шамамен үштен екі бөлігі өздерінің сайлау науқандарын штаттық бағдарлама арқылы ұсынылған мемлекеттік қаражат есебінен жүргізді. Аризона штатында 2006 жылы штат палатасының көпшілігі, сондай-ақ республикалық және демократиялық үміткерлер мемлекеттік қаржымен қаржыландырылған науқандар өткізді. Мэн штатында республикалық және демократиялық үміткерлердің екеуі де мемлекеттік қаржыландыру жүйесі арқылы қаржыландырылған жалпы штаттық сайлаулар әлі өткен жоқ. Массачусетс штатында 2002 жылғы кеңесші дауыс беруде сайлаушылардың басым көпшілігі (шамамен 2:1) мемлекеттік қаражатты саяси науқандарға жұмсауға қарсы дауыс бергеннен кейін жүйе жойылды. 2008 жылы Калифорниядағы Әділ сайлау заңы (AB583) Калифорния Ассамблеясы мен Сенатында қабылданды және Губернатор Арнольд Шварценеггер қол қойды. Мемлекеттік қаржымен қаржыландырылатын сайлауларға тыйым салынғандықтан, заң 2010 жылғы маусымда халықтың бастамасымен бекітілуі тиіс болды. 2010 жылғы 8 маусымда Калифорниялықтар бұл шараға 57% қарсы, 43% дауыс берді. Бұрынғы «Таза сайлау» бастамасы, сайлауды бизнес-салық есебінен қаржыландыруды ұсынған 89-жоба, 2006 жылы Калифорнияда дауыс беру нәтижесінде 74% қарсы, 26% қолдаумен жеңіліске ұшырады. 2008 жылғы тамызда Аляскадағы «Таза сайлау» бастамасы 64% қарсы, 35% қолдаумен сәтсіз аяқталды. 2013 жылы Солтүстік Каролина сот науқандарын мемлекеттік қаржыландырудың танымал «Шайлаушыларға тиесілі сайлаулар» бағдарламасын тоқтатты. Висконсин штатының 33 жылдық бағдарламасы 2011 жылы Губернатор Скотт Уокер және заң шығарушы органның бірлескен қаржы комитеті тарапынан тоқтатылды. 2016 жылы Калифорния мемлекеттік қаржымен қаржыландырылатын сайлауларға тыйым салуды жойды, бірақ Сан-Франциско және Лос-Анджелес сияқты харталық қалалар тыйым салудан босатылды және мемлекеттік қаржыландырудың белгілі бір нысандары бар.

Қалалық округтер

Портленд, Орегон штатының бағдарламасы 2010 жылғы референдумда сайлаушылармен тартысты түрде жойылды. Сиэтл сайлаушылары 2015 жылы демократиялық ваучерлер бағдарламасын мақұлдады, ол қала тұрғындарына қатысушы кандидаттарға қайырымдылық жасау үшін төрт $25 ваучер ұсынады. Осыдан бері белсенділер басқа да юрисдикцияларда демократиялық ваучерлерді енгізуге тырысып келеді, бұл бағдарлама саяси демеушілерді халық құрамына сәйкес етуге, кандидаттарға ірі демеушілерге тәуелділіксіз қаражат жинауға және үкіметке арнайы мүдде топтарының ықпалын азайтуға мүмкіндік береді деп мәлімдейді. Денвер сайлаушылары 2018 жылы Әділ сайлау туралы заңды қабылдады. Заң 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. Онда кандидаттардың жеке тұлғалардан түскен 50 долларға дейінгі үлесіне 9:1 пропорциясында мемлекеттік қаржыландыру қарастырылған, егер кандидаттар басқа ақша алмаса. Палатада Джон Ларсон (D CT), Челли Пингри (D ME) және Уолтер Джонс (R NC) демеушілік еткен H. R. 1826 нөміріндегі заң жобасы енгізілді. Мэн және Аризона штатындағы Таза сайлау заңдарынан өзгеше, H. R. 1826 заң жобасында «құтқару қоры» ережесі болған жоқ, бұл Дэвис ісінен кейін конституциялық мәселелерге байланысты болуы мүмкін. Ешбір заң жобасы комитеттен шығарылмады.

Таза сайлау жүйелері

"Таза сайлау" – Мэн және Аризона штаттарында ең көп қолданылатын, кейбір мемлекеттік қаржыландыру жобаларына жақтастары берген атау. Кейбір "таза сайлау" заңдары шығындарын және жеке қаржы жинауды шектеуге келіскен кандидаттарға мемлекеттік гранттарды ұсынады. "Таза сайлау" жүйесіне қатысатын кандидаттар белгілі бір талаптарды орындауы керек, әдетте бұл кандидатқа мемлекеттік қолдау алу үшін белгілі бір мөлшерде қолтаңба жинау және шағын жарналар (әдетте заңмен белгіленген, Мэн мен Аризонада 5 доллар) жинауды қамтиды. Көптеген "таза сайлау" бағдарламаларында осы талаптарға сай жарналар сайлаушылар тарапынан төленуі керек. "Таза кандидаттар" мемлекеттік грантты алу үшін басқа барлық қаржы жинаудан бас тартуға және жеке немесе корпоративтік қаражатты қабылдамауға міндетті. Қатысудан бас тартқан кандидаттарға қаржы жинау бойынша шектеулер қойылады, әдетте қабылдай алатын жарналардың мөлшері мен олардың көздері (мысалы, корпоративтік немесе кәсіподақ жарналары) бойынша шектеулер, сондай-ақ егжей-тегжейлі есеп беру талаптары қойылады. АҚШ-та Buckley v. Valeo ісіне сәйкес келу үшін кандидаттардың қатысуы міндетті емес. Бастапқыда көптеген "таза сайлау" бағдарламалары жеке қаржыландырылған кандидаттан көп шығын жұмсаған мемлекеттік қаржыландырылған кандидаттарға, қарсыласына теңестіру үшін қосымша қаражат ("құтқару қоры" деп те аталады) алуға мүмкіндік берді, бұл жеке қаржыландырылған кандидаттың шығындары мемлекеттік қаржыландырылған қарсыласынан асып кетпеуін қамтамасыз ету мақсатында жасалған. Алайда, Arizona Free Enterprise Club's Freedom Club PAC v. Bennett ісінде АҚШ Жоғарғы соты мұндай "құтқару қоры" ережелері сөз бостандығы құқығын конституцияға қайшы түрде шектеп отыр деген шешім шығарды. Осыдан кейін, Беннетт ісінен бастап, АҚШ-тағы "таза сайлау" жүйелері "құтқару қоры" тәсілінен бас тартуға мәжбүр болды. "Таза сайлау" жүйелерін АҚШ сенаторы Берни Сандерс (I VT), саяси кандидат Эндрю Янг, Ұлттық дауыс беру құқығы институтының негізін қалаушы Джон Бонифаз, содан кейін Иллинойс сенаторы Барак Обама және бұрынғы АҚШ сенаторы Джон Маккейн (R AZ) сияқты тұлғалар қолдады.

"Clean elections" is the name supporters have given to some public financing efforts, used most prominently in Maine and Arizona. Some clean elections laws provide a government grant to candidates who agree to limit their spending and private fundraising. Candidates participating in a clean elections system are required to meet certain qualification criteria, which usually includes collecting a number of signatures and small contributions (generally determined by statute and set at $5 in both Maine and Arizona) before the candidate can receive public support. In most clean elections programs, these qualifying contributions must be given by constituents. To receive the government campaign grant, "Clean Candidates" must agree to forgo all other fundraising and accept no other private or personal funds. Candidates who choose not to participate are subject to limits on their fundraising, typically in the form of limits on the size of contributions they may accept and the sources of those contributions (such as limits on corporate or union contributions), and detailed reporting requirements. In the US, in order to comply with Buckley v. Valeo, participation by candidates is not legally required. Originally, many clean elections programs provided that publicly financed candidates who were outspent by a privately funded candidate could receive additional funds (sometimes called "rescue funds") to match their privately funded opponent, up to a cap, with the intent of assuring that a candidate running with private funding would not outspend his government funded opponent. However, in Arizona Free Enterprise Club's Freedom Club PAC v. Bennett, the U. S. Supreme Court held that such "rescue fund" provisions unconstitutionally burdened the rights of speakers by intentionally limiting the effectiveness of their own speech. Thus since Bennett clean elections systems in the U. S. have been forced to abandon the "rescue funds" approach. Clean election systems have been endorsed by individuals including U. S. Senator Bernie Sanders (I VT), political candidate Andrew Yang, founder of the National Voting Rights Institute John Bonifaz, then Illinois senator Barack Obama, and former U. S. Senator John McCain (R AZ).

Бразилия

2015 жылы Жоғарғы Федералды Сот саяси партиялар мен сайлау кампанияларына корпоративтік үлестерді конституцияға қайшы деп жариялады. Бұл шешімге дейін сайлау заңдары компанияларға өткен жылғы жалпы кірісінің 2% дейін кандидаттарға немесе партиялық сайлау қорларына аударуға рұқсат берген, бұл 2014 жылғы сайлаудағы барлық үлестердің 76% астам бөлігін құрады (760 миллион доллар). Бұл шешім «Автожуу» операциясынан кейін туындаған сыбайлас жемқорлық пен заңсыз үлестерге жауап ретінде қабылданды. Осыдан кейін жеке қаржыландырудың жетіспеушілігін толықтыру үшін мемлекеттік сайлау қоры құрылды, ол партиялардың Ұлттық Конгресстегі өкілдігіне сәйкес бөлінеді. Жеке тұлғалар өткен жылғы табысының 10% дейін жеке тұлға ретінде үлестеуге құқылы.