Кіріспе

Дыбыс жүйесі 10.2 – THX жасаушысы Томлинсон Холман TMH Labs және Оңтүстік Калифорния Университетінің (Кино өнер және Инженерлік мектептері) әзірлеген қоршап тұратын дыбыс форматы. USC Viterbi Инженерлік мектебінің Крис Кириакакиспен бірлесіп әзірленген 10.2 форматы, "5.1-ге қарағанда екі есе жақсы" деген ұранға сілтеме жасайды. Дегенмен, сол және оң жақтанғы бағытталған қоршау арналары ескерілсе, 14 дискретті арнаға дейін болуы мүмкін. Оның сөзіне göre, 1987 жылы өзі тағайындаған 5.1 атауы, "кеңдік сезімін беру үшін қажетті ең аз арналар саны" ретінде таңдалған. Холман және басқалар, цифрлық жазудағы соңғы үрдіс болып табылатын жоғары дискретизация жылдамдықтарының айқын әсері жоқ екенін және дыбыс инженериясының келесі қадамы – адамның кеңістіктік дыбысты қабылдауын қамтамасыз ету үшін дискретті арналардың санын арттыру екенін айтады. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, бірнеше декодтау, UHD немесе виртуалды кеңейту процессорлары 10.2 және одан да жоғары көрсеткіштерге жақындады.

Каналды конфигурациялау

.0.5 айналыс дыбысы алдыңғы тыңдау аймағына тағы төрт арнаны қосады, ал қоршау арналарының саны тек біреу ғана болады. Бұл себебі адамның дыбысты кеңістікте қабылдауы алдыңғы жағынан артқы жағынан қарағанда әлдеқайда дәл. Сонымен қатар, ол дыбыс кеңістігіне тереңдік қосады, ал алдыңғы екі арна биіктік арналары болып табылады, олар тыңдау аймағынан жоғары, тыңдаушыға қатысты 45 градус бұрышпен орналасқан. Вертикальдық ақпараттың жетіспеуі ұзақ жылдар бойы дыбысты шынайы түрде қайта жаңғыртудың ең үлкен тосқауылы болып келді. Dolby Pro Logic IIz сияқты қолданыстағы жүйелер бұл мәселені матрицалық биіктік арналарын қолдану арқылы шешеді, олар сол және оң арналардан алынған қоршау дыбыстарынан жасалады. 10.2 форматындағы ".2" саны, қоршау сезімін күшейту үшін екінші сабвуфер емес, қосымша төмен жиілікті эффекттер арнасы қосылғандығын көрсетеді. Сол жақ арнадан келетін барлық төмен жиілікті дыбыстар сол жақ LFE арнасына, ал оң жақ арнадан келетін төмен жиілікті дыбыстар оң жақ LFE арнасына бағытталады.

12.2

10.2-ден 12.2-ге қосылған жалғыз жаңалық – «нүктелік қоршау» немесе «диффузиялық қоршау» арналары. Бұл арналар стандартты қоршау динамиктерімен бірдей +/ 120 градус бұрышта орналастырылады, бірақ дипольді динамиктерді қолданатын диффузиялық сәулелендіргіштер болады. Олар дыбысты қабырғалардан секіріп, тыңдау аймағына жеткенге дейін шығарады. Нью-Йорк университеті Стейнхардт мектебіндегі жаңа 6,5 миллион долларлық музыкалық технологиялық кешенінде екі 10.2 қоршау дыбыс жүйесі орнатылғанын мәлімдейді. Олардың бірі жазу студиясында, екіншісі – көрсету залында. 10.2 қоршау жүйелеріне арналған, мысалы, қабырғаға орнатылатын динамик розеткалары сияқты өнімдер қазірдің өзінде сатылуда. Қазіргі таңдағыда тек 5.1 қоршау жүйелері үшін стандарт бар. 6.1 және 7.1 жүйелерінің нақты стандарты жоқ, және олар алдыңғы емес, артқы арналарды қосады, бұл дыбыстық жағынан алдыңғы бөлікке көбірек арналар қажет болғандықтан, тек маркетингтік қадам ретінде қарастырылуы мүмкін. Audyssey 10.2 жүйелерін насихаттаудан қорқады, себебі бұл күлкілі жайтқа алып келуі мүмкін – сапаның артуының орнына төмендеуіне. Өйткені маркетологтар бағаны салыстырмалы түрде тұрақты ұстауға тырысады, ал төрт қосымша динамик пен екі сабвуфермен мұны жасау, әлдеқашан сапаға нұқсан келтіреді.

Медиа

Қазіргі уақытта осы форматты қолданатын бір ғана фильм бар, ол 30 минуттық қысқа фильм – «Seven Swans». Қалған 10.2 дыбыстық араластырулар Холман және басқалар демонстрациялар кезінде жасады. Pioneer Elite SC 09TX сияқты кейбір қабылдағыштар өзін «10.2 арналы» деп жариялайды, бірақ оларда бірнеше 6, 7 немесе 8 арналы декодерлер ғана бар.