Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс жастар қозғалысы
German youth movement
Wandervogel (көпше түрі: Wandervögel; ағылшын тілінде: "Wandering Bird") – 1896 жылдан 1933 жылға дейін Германиядағы жасөспірімдер топтарының танымал қозғалысы қабылдаған атау. Олар индустрияландыруға қарсылық танытып, елді аралап, орманның табиғатымен бірігіп, осы арқылы наразылық білдірді. Ортағасырлық саяхатшы ғалымдардың ықпалымен, олардың негізгі мақсаты ежелгі тевтондық құндылықтарды жаңғырту болды, бұл неміс ұлтшылдығына ерекше мән берді. Тарихшылардың пікірінше, Wandervogel-дің маңызды үлесі – неміс қоғамында халық әндерін қайта жаңғырту болды. Қозғалыс үш негізгі ұлттық топқа бөлінді: Alt Wandervogel, Wandervogel eingetragener Verein (WVEV) және Jung Wandervogel. Бірінші екеуі отбасы, әскер және мектеп сияқты дәстүрлерді құрметтесе, Jung Wandervogel революциялық идеяларға жақын және қарсылық көріністерімен ерекшеленді. Скауттық ұйымдардан өзгеше, Wandervogel билік бақылауынан тыс, өздігінен пайда болды және мүшелерін іріктеу және өзара келісім арқылы қабылдады. Wandervogel 1901 және 1913 жылдар аралығында неміс жастар қозғалысының басты бағыты болды. 1901 жылы 100 мүшеден тұрған бұл қозғалыс 1914 жылы 25 000-40 000 адамды қамтыды.
Wandervogel (plural: Wandervögel; English: "Wandering Bird") is the name adopted by a popular movement of German youth groups from 1896 to 1933, who protested against industrialization by going to hike in the country and commune with nature in the woods. Drawing influence from medieval wandering scholars, their ethos was to revive old Teutonic values, with a strong emphasis on German nationalism. According to historians, a major contribution of the Wandervögel was the revival of folk songs in wider German society. The movement was divided into three main national groups: the Alt Wandervogel, the Wandervogel eingetragener Verein (WVEV) and the Jung Wandervogel. While the two first ones were generally respectful of traditions (family, the military, the school), the Jung Wandervogel was more defiant and closer to revolutionary ideas. Contrary to scouting organizations, Wandervögel had spontaneously emerged outside of authority controls, and recruited their members through selection and co option. Wandervogel was the dominant trend in the German Youth Movement between 1901 and 1913. From 100 members in 1901, they numbered 25,000 to 40,000 adherents in 1914.
Шығуы (18951900)
1895 жылдың күзінде Герман Хоффманн Фолкерсамб (1875–1955) есімді заң студенті Штеглиц гимназиясының директорынан стенографиядан тегін сабақтар ұйымдастыруға рұқсат алды. 1896 жылы сабақтар Штеглиц айналасында серуендеу түрінде өтті, ал 1897 жылы Харц таулы аймағында 15 күндік жаяу жорық ұйымдастырылды. Кішкентай топтың маңызы артты, 1898 жылы Рейн аймағында 11 қатысушымен саяхат, ал 1899 жылы Богемияда шамамен 20 оқушымен 4 апталық ұзақ жаяу жорық ұйымдастырылды. Болашақ Wandervogel-дің ерекше белгілері осы алғашқы саяхаттарда-ақ көрінді: топтың тәуелсіздігіне және қарапайым өмір салтына баса назар аударылды, дәстүрлі билікке құрмет болмады, туристік маршруттар мен белгіленген жолдарды жек көру, жастар үйінің ыңғайлылығына немқұрайлылық таныту.
In the autumn of 1895, a law student named Herman Hoffmann Fölkersamb (1875–1955) obtained from the director of the Gymnasium of Steglitz the authorization to organize free classes of stenography. In 1896, the classes involved walks around Steglitz, and in 1897 a 15 day hike in the Harz highlands. The small group began to grow in importance, and a trek in the Rhine region was organized in 1898 with 11 participants, followed in 1899 by a long 4 week hike with around 20 schoolboys set up in Bohemia. The particular elements of the future Wandervogel were already present in these first excursions: an emphasis on group independence and the frugal way of life, an absence of traditional authority, a disdain for touristic and marked paths, and contempt for the comfort of youth hostels.
Бірінші Wandervogel (19011904)
Wandervogel 1901 жылы 4 қарашада Карл Фишер (1881–1941) Берлиндегі Штеглиц қаласында "Wandervogel Committee for Schoolboy Excursions" (Wandervogel, Ausschuß für Schülerfahrten) деген атпен төрт досымен, қаладан келген төрт жазушымен және дәрігермен бірге ресми түрде құрылды. Бұл топ құқықтық және қаржылық қолдау ретінде қызмет етті және олар қозғалыс қызметіне қатыспады, оны Обербахант атағымен Фишер басқарды. Пруссия заңдары жастарға өз клубтарын құруға немесе сабақтан тыс клубтарға қосылуға рұқсат бермеді. Сондықтан Фишер бұл қауымдастықты ата-аналар мен пруссиялық азаматтарға абыройлы жаяу жүру клубы ретінде таныстырды. Штеглиц гимназиясының бұрынғы мұғалімі, реформалық педагог Людвиг Гурлитт (1855–1931) Пруссия Мәдениет министрлігінен қозғалысқа ресми мойынұстау алуға көмектесті, осы мақсатта жақсы баяндама ұсынды. Фишер Хоффманн Фолкерсамбтың жақын серігі болған, түрлі саяхаттарда оның оң қолы болған және Хоффманн Фолкерсамб 1899 жылдың соңында Константинопольдегі дипломатиялық мансабы үшін Берлиннен кеткеннен кейін басшылықты өз мойнына алды. Фишер екі рет Abitur емтиханын өтпей, заң және синологияны оқуына зиян келтіре отырып, қозғалысқа толығымен назар аудару үшін 1901 жылға дейін күтуге мәжбүр болды. 1903 жылға қарай Берлинде, Позенде, Мюнхенде, Гамбургте және Люнебургте тұрақты түрде жаяу жүруді ұйымдастыратын топтар пайда болды. Wandervögel тез арада Германияның көрнекті жастар қозғалысына айналды. Бұл табиғатқа оралуға ұмтылған, еркіндік, жеке жауапкершілік және шытырман оқиғалар рухын бағалаған жастар ұйымы болды. Ұйым тез арада ұлтшылдық көзқарасқа ие болды, Германияның тевтондық тамырларын баса көрсетті. Пауль де Лагард, Джулиус Лангбен және Хьюстон Стюарт Чемберленнің еңбектерін оқу Wandervögel үшін де қалыпты жағдай болды. Jung Wandervögel қатарында гомосексуализмнің кең таралғанымен де белгілі болды. Дегенмен, тарихшы Питер Стачураның пікірінше, егер ерлердің эротикалық құштарлығы "Wandervögel-дің күнделікті өмірінде қандай да бір рөл атқарса, осы фактіге сүйене отырып, Wandervogel негізінен гомоэротикалық қозғалыс болды деген қорытындыға келгені дұрыс болмас еді".
The Wandervogel was officially established on 4 November 1901 by Karl Fischer (1881–1941) in Steglitz, a suburb of Berlin, under the name "Wandervogel Committee for Schoolboy Excursions" (Wandervogel, Ausschuß für Schülerfahrten), with four of his friends, along with four writers from the city and a medical doctor. This group served as a juridical and financial patronage, and they were not involved in the movement activities, which were led by Fischer under the title of Oberbachant. Prussian law did not allow young people to establish their own clubs or join extracurricular ones. The association was therefore presented by Fischer as a respectable hiking club to parents and Prussian citizens. A former teacher of the Steglitz Gymnasium, the reform pedagogue Ludwig Gurlitt (1855–1931) helped the movement get officially recognition by the Prussian Ministry of Culture by leaving a favorable report. Fischer had been a fervent follower of Hoffmann Fölkersamb, his right hand man during various treks, and eventually took over the leadership when Hoffmann Fölkersamb left Berlin at the end of 1899 for a diplomatic career in Constantinople. As Fischer failed his Abitur twice, he had to wait until 1901 to completely focus on the movement, to the detriment of his studies in law and sinology. By 1903, there were already groups in Berlin, Posen, Munich, Hamburg and Lüneburg, organizing regular hikes. The Wandervögel soon became the prominent German youth movement. It was a back to nature youth organization emphasizing freedom, self responsibility, and the spirit of adventure. It quickly took a nationalistic approach, stressing Germany's Teutonic roots. The readings of Paul de Lagarde, Julius Langbehn, and Houston Stewart Chamberlain were also standard among Wandervögel. The Jung Wandervögel also became known for the prevailing homosexuality in their ranks. According to historian Peter Stachura however, if male eroticism "did play some part in the ordinary day to day life of the Wandervögel, [ ] it would be misleading to conclude on this account that the Wandervogel was a predominantly homo erotic movement".
Нацистер билікті басып алғаннан кейін
1933 жылдан бастап нацистер «Wandervogel» ұйымын, неміс скауттарын, «Jungenschaft» және «Bündische Jugend» ұйымдарын, сондай-ақ Гитлер жастарына тәуелсіз жастар ұйымдарының көпшілігін тыйым салды. Тек шіркеуге қатысты ұйымдар ғана сақталды, олар шамамен 1936 жылға дейін жұмыс істеді.
From 1933, the Nazis outlawed the Wandervogel, German Scouting, the Jungenschaft, and the Bündische Jugend, along with most youth groups independent of the Hitler Youth. Only Church affiliated groups survived, lasting until almost 1936.
Австрия мен Швейцария
Австриялық "Wandervogel" (ÖWV) 1909 жылы Прагадан келген студент Ханс Мучка құрды, бұл 1906 жылдан бастап Богемияда австриялық жастар мен неміс "Wandervögel" арасындағы алғашқы байланыстардың нәтижесі болды. Австрия буржуазиясының ішінде қалыптасқан бұл ұйымның мүшелері зорлыққа шақыратын сөздерімен белгілі болды және Австрия-Мажарстанда панславизм деп саналған қауіпке қарсы неміс ұлтшылдығын қорғады. 1906-1907 жылдары неміс студенттерімен, алкогольге қарсы болғандармен кездесуден кейін Швейцарияда "Sch Schweizerischer Wandervogel" (SWV) құрылды. 1908 жылғы сәуірде 50 мүшеден тұратын ұйым, 1913 жылы шамамен 1500 мүшеге жетті. Швейцариядағы қозғалыстың ықпалы шектеулі болды және ол негізінен буржуазиядан шыққан, неміс тілінде сөйлейтін жас протестанттардан құралды.
The Austrian wing, Österreichischer Wandervogel (ÖWV), was established in 1909 by a student from Prague, Hans Moutschka, following first contacts between the Austrian youth and German Wandervögel in Bohemia by 1906. Recruited within the Austrian bourgeoisie, its members were known for their violent rhetoric, and defended German nationalism against the perceived threat of pan Slavism in Austria Hungary. Another branch was created in Switzerland in 1906 1907 after a meeting with German students opposed to alcohol, the Schweizerischer Wandervogel (SWV). They had 50 members at their launch in April 1908, and around 1,500 members in 1913. The Swiss movement had a limited impact, and was essentially composed of young German speaking Protestants from the bourgeoisie.
Жапония
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, Германиямен достық қарым-қатынас орнаған кезде және елдегі жастардың денсаулығын нығайту мақсатында, Жапонияның Білім министрлігі жапон университеттері арасында «Денсаулықты нығайту WanderVogel қауымдастығы» (奨健会ワンダーフォーゲル部) деген қозғалысты ұсынды. Алғашқы WanderVogel студенттік клубы 1935 жылы Риккё университетінде құрылды. Содан кейін бұл Keio және Meiji университеттеріне, ал 1937 жылдан бастап елдегі тағы бірнеше университеттерге тарады, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қарқынды экономикалық өсім мен тау шаруашылығының кеңінен таралуына байланысты.
Before World War II, in a context of cordial relations with Germany, and in an effort to promote healthy activities for young people throughout the country, Japan's Ministry of education launched the movement among Japanese universities, calling it the Health Promotion Wandervogel Association (奨健会ワンダーフォーゲル部). The first WanderVogel student club was created in 1935 in Rikkyo University. It then spread to Keio University and Meiji University, and from 1937 on to several other universities around the country, especially after World War II, in the context of high economic growth and popularization of mountaineering.
Әлеуметтану
Бұл қозғалыстың негізін неміс протестанттық орта тап құрады, оған жұмысшы табының және аристократияның өкілдері аз ғана мөлшерде қосылған. Ұлдар мен қыздарға мүше болуға рұқсат етілді, бірақ бұл лидерлер арасында дау тудырды және қозғалыс іс-шараларында жыныстық бөлінуді енгізуге әкелді. Мүшелердің жасы 12 мен 18 аралығында болды. Вандервогельдердің ең көп шоғырланған аймақтары – Силезия, Саксония, Тюрингия, Гессен, Вестфалия, Рейнланд, сондай-ақ аз дәрежеде Баден. Олар көбінесе протестант аймақтарында кездесті; 1912 жылы Вандервогель тобы бар қалалардың шамамен 80% -ында протестанттар басымдық құрды. Бұл жерлердің көпшілігі тығыз қоныстанған және өнеркәсіптік дамыған орталықтар емес, Германияның ауылдық және дәстүрлі бөлігіне жатты, кішкентай және орта қалалар, тұрғын үй аудандары, университет қалалары және шағын княздықтардың астаналары осы аймақтарда орналасқан. Вандервогельдер жалпы неміс қоғамына қарсы авторитарлық көтеріліс бастағандай көрінді, олардың назары ересектердің құндылықтарына қарсы жастардың мүдделеріне аударылған. Бұл қозғалыс Берлиннің орта таптық тұрғын үй ауданы Штеглицте дүниеге келді. Қаланың орталығы мен жұмысшы табының аудандарының қаулығдарынан алыс, жас студенттер өз ортасының әлеуметтік шектеулерінен құтылуды қалады, бұл шектеулер нашар материалдық жағдайларға емес, ата-аналарымен және ересектер қоғамымен қарым-қатынасқа әсер ететін дәстүрлі және иерархиялық әлеуметтік жіктелуге негізделген. Алайда, Вандервогель нағыз мағынасында революциялық қозғалыс болған жоқ, себебі олар бірнеше күнге немесе бүкіл жазға оқшауланып, өз қызметтерін жүргізіп, жылдың қалған уақытында әдеттегі өміріне оралып отырды. Юнг Вандервогельде анархистік немесе нигилистік идеялар таратылуы мүмкін болғанымен, Вандервогельдердің көпшілігі кең қоғамда беделді қозғалыс ретінде танылуға ұмтылды.
The movement was mostly based on the German Protestant middle class, attracting only a few working class and aristocrat members. Boys and girls were allowed to join, although this caused some controversy among leaders, and the introduction of Sex segregation in the movement activities. Members were between 12 and 18 years old. The regions with the largest concentration of Wandervögel were Silesia, Saxony, Thuringia, Hesse, Westphalia, Rhineland; and to a lesser extent Baden. They were largely present in Protestant regions; nearly 80% of the cities hosting a Wandervogel group in 1912 had a strong Protestant majority. Most of those locations were not densely populated and industrialized centres of life, but rather belonged to the rural and traditional part of Germany, with small and medium cities, residential suburbs, university cities, and capitals of small principalities. The Wandervögel seem to have started an anti authoritarian rebellion against German society at large, with their focus on the youth values in opposition to the adult ones. The movement was born in Steglitz, a middle class residential neighbourhood of Berlin. Far from the agitation of the city centre and the working class districts, young students wanted to escape the social constraints of their environment, which was built on traditional and hierarchical social ranks influencing relations with their parents and the adult society, rather than on poor material conditions. However, the Wandervogel was not a revolutionary movement in the real sense of the term, as they simply withdrew from society in order to carry out their activities in isolation during a few days or a whole summer, before returning to their usual life during the remaining part of the year. Although it could promote anarchist or nihilistic ideas at the margins, especially in the Jung Wandervogel, most of the Wandervögel essentially sought to be seen as a respectable movement in wider society.
Қазіргі заманғы аспектілері
Wandervogel қозғалысы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта құрылды және Германияда бүгінгі күнге дейін, көптеген түрлі қауымдастықтарда және көрші елдерде шамамен 5000 мүшесімен өмір сүруде. Жапонияда ол қазір тауға шығу, саванобори және шаңғымен саяхаттау сияқты іс-шараларды ұйымдастыратын, белгілі бір студенттік клубқа айналды.
The Wandervogel movement was refounded after World War II and exists in Germany to this day with around 5,000 members in many different associations, as well as in neighboring countries. In Japan, it is now a fairly renowned student club with activities like mountaineering, sawanobori and ski touring.
Ықпал
Кейбір авторлар Вандервогельдің құндылықтары мен қызметі кейінгі әлеуметтік қозғалыстарға, әсіресе 1960 жылдары Америка Құрама Штаттарында пайда болған хиппи қозғалысына ықпал еткенін көрсетеді.
Some authors have seen the ethos and activities of the Wandervögel as an influence on later social movements, in particular the hippie movement which developed in the United States during the 1960s.