Кіріспе

Ливия ауданы

Сирт ауданы (немесе Сирт немесе Сурт ауданы; سرت Сурт, ) – Ливияның аудандарының бірі. Триполитания аймағының бөлігі елдің солтүстігінде орналасқан және Сидра шығанағымен шектеседі. Оның астанасы – Сирт қаласы. Әл-Тахади университеті Сирт қаласында орналасқан. Солтүстік жағынан Сирт ауданы Жерорта теңізімен шектеседі, ал шығысында Әл-Вахат, оңтүстігінде Джуфра, батысында Джабал-әл-Гарби және солтүстік-батысында Мисрата аудандарымен көршілес. 2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Ливиядағы орташа отбасы мүшелерінің саны 6,9 болса, ливиялық емес азаматтардың отбасы мүшелерінің орташа саны 3,7-ге тең. Аудан бойынша барлығы 22 713 шаңырау бар, оның ішінде 20 907 ливиялық шаңырау. Ауданның халық тығыздығы шамамен 1 шаршы километрге 1,86 адамды құрайды.

География

Сирт ауданының шекарасы бірнеше рет өзгерді, соңғы рет 2007 жылы Ливия аудандарының әкімшілік қайта ұйымдастырылуы кезінде (карталарды қараңыз). 1983 жылдан 1987 жылға дейін Бин Жавад ауданы қазіргі Сирт ауданының бір бөлігін қамтыды. Солтүстік жағынан Сирт ауданы Жерорта теңізімен шектеседі. 2007 жылғы мәліметтер бойынша, құрлықта ол шығысында Әл-Вахат, оңтүстігінде Джуфра, батысында Джабал-әл-Гарби және солтүстік-батысында Мисрата аудандарымен шектеседі. Сирт – 2007 жылы құрылысы басталған Тунис пен Бенгазині байланыстыратын жағалау темір жолының уақытша тоқтау пункты. Сирт Ливияның Триплотания географиялық аймағының бір бөлігі болып табылады, ол солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, 2000 фут (610 м) – 3000 фут (914 м) биіктіктегі жағалау оазистерін, жазықтарды және әктас жартастарды қамтиды. Аймақта көп жылдық өзендер жоқ, бірақ жер асты сулары жеткілікті. Ливияның көбінесе жазық, толқынды жазықтар мен сирек платолары бар, орташа биіктігі шамамен… Жердің 91 пайызы шөлмен жабылған, ал ауыл шаруашылығы жері 8,8 пайызды құрайды (оның ішінде егіс жері 1 пайыз ғана), ормандық жерлер 0,1 пайызды құрайды. Жағалау аймақтарында климат Жерорта теңізіне тән, ал қалған бөліктерінде – шөлді. Көктемде төрт-сегіз күнге созылатын шаңды дауылдар жиі болады.

Демография

2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Елдегі орташа шаңырақтың мүшелерінің саны 6,9 болса, ливиялық емес азаматтардың орташа шаңырағы 3,7 адамнан тұрды. Аудан бойынша барлығы 22 713 шаңырақ тіркелді, оның ішінде 20 907 ливиялық шаңырақ. Ауданның халық тығыздығы шамамен 1 шаршы километрге 1,86 адамды құрады. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша ауданда 40 914 экономикалық белсенді адам болды. Оның ішінде 16 548 мемлекеттік қызметкер, 4 360 жұмыс беруші, 18 303 бірінші деңгейдегі жұмысшы және 215 екінші деңгейдегі жұмысшы еді. Мемлекеттік басқаруда 7 222 жұмысшы, ауыл шаруашылығы, мал және орман шаруашылығында 4 864, ауыл шаруашылығы мен аң аударуда 5 126, білім беру саласында 6 803, жеке кәсіпорындарда 6 341, денсаулық сақтау және әлеуметтік жұмыста 1 500, өндірісте 2 833, техникалық жұмыста 8 037 және қызмет көрсету саласында 448 жұмысшы жұмыс істеді. Мектептерге барлығы 51 336 оқушы қабылданды, ал орта білімнен кейін бітірмегендердің саны 2 740 адамды құрады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметі бойынша, аймақта бір жұқпалы аурулар орталығы, бес стоматологиялық кабинет, бір жалпы медициналық пункт, екі стационарлық емхана, алты амбулаториялық емхана, 45 дәріхана, 42 первичтік медициналық көмек орталығы, бір поликлиника, бір ауылдық медициналық пункт және мамандандырылған емханалар жоқ.

Әкімшілік

Сирт ауданы Сирт қаласымен атауын бөліседі, бұл Сидра шығанағындағы тарихи тұрғыдан ең маңызды қала. Бұл атаулар шығанақтың грек тіліндегі атауынан, яғни Ұлы Сыртистен шыққан. Ливия 1951 жылы отаршылдық империядан тәуелсіздік алып, мұнайға бай ресурстарымен әйгілі болды. 2012 жылғы орталықсыздандыру аясында ел бастапқыдағы 25 муниципалитеттен 13 облысқа әкімшілік тұрғысынан бөлінді, олар өз кезегінде 1500 коммунаға бөлінді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, елде аудандар түрінде 22 әкімшілік бөлімше болды.