Кіріспе
Яган тумасы, Англияда танымал болған Орунделлико, "Джереми Баттон" немесе "Джемми Баттон" немесе "Джимми Баттон" (шамамен 1815–1864) қазіргі Чили және Аргентинадағы Тьерра-дель-Фуэго айналасындағы аралдардан шыққан Яган (немесе Ямана) халқының өкілі болды. Ол капитан Фицрой "Бигл" кемесімен Англияға алып келіп, бір кездері онда танымал болды.
Orundellico, known as "Jeremy Button" or "Jemmy Button" or "Jimmy Button" (c. 1815–1864), was a member of the Yaghan (or Yámana) people from islands around Tierra del Fuego in modern Chile and Argentina. He was taken to England by Captain FitzRoy in HMS Beagle and became a celebrity there for a period.
HMS Бигл
1830 жылы капитан Роберт Фицрой, HMS «Бигл» кемесінің алғашқы экспедициясының басшысы ретінде, қайығының бірі ұрланғаннан кейін фуэгиялықтардан бір топ адамды кепілге алды. Ол бұл төрт адамға зор қамқорлық көрсеткендей, өз офицерлері мен экипажына дейін оларды тамақтандырып, олардың білім алып, христиан дініне енуі арқылы, өз туыстарындарының жағдайын жақсартуға тырысқан. Кеме экипажы фуэгиялықтарға Йорк Минстер, Джемми Баттон, Фуэгия Баскет (қыз бала) және Қайық Естелігі деген есімдер берген. Ол және басқалары өз отбасыларына ағылшын тілінен біраз үйреткен көрінеді.
Улая шығанағындағы қырғын
1855 жылы Патагониялық миссионерлер қоғамынан келген миссионерлер тобы Наварино аралындағы Улая шығанағына сапар шегіп, Джеммидің әлі де ағылшын тілін тамаша меңгергенін анықтады. Біраз уақыттан кейін, 1859 жылы, тағы бір миссионерлер тобы Улая шығанағында Яган тайпасының қолынан қаза тапты, оған Джемми мен оның отбасы басшылық еткен деген қауесет тарады. 1860 жылдың басында Джемми Кеппел аралына барып, Стэнлиде өткен қырғынға қатысты тергеуде куәлік берді. Ол өзінің кінәлі екенін жоққа шығарды.
Өлім
1863 жылы миссионер Уэйт Стирлинг Tierra del Fuego-ға сапар шегіп, Джеммимен байланысын қайта жаңартты; осыдан кейін яғандармен қарым-қатынас жақсарды. 1866 жылы Джемми қайтыс болғаннан соң Стирлинг Джеммидің ұлдарының бірі, Трибойды Англияға алып кетті. 1978 жылғы "Чарльз Дарвиннің саяхаты" сериалының бірнеше бөлімдері отындықтардың тұтқындалуын және олардың кейіннен Отын Жеріне қайта оралуын көрсетеді.
Музыка
2009 жылғы Дарвин ән жобасында "Джемми Баттон" деген ән енгізілген.