Кіріспе

Жануарлардың қажетті минералдық заттарды тілдеп алуға арналған жері. Минералдық тіл (немесе тұзды тіл) – жануарлардың тұз және басқа минералдар шоғырланған жерден қажетті минералдық қоректік заттарды тілдеп алуға баратын орны. Минералдық тілдер табиғи немесе жасанды болуы мүмкін (мысалы, фермерлер малға тілдеу үшін жайылымға қоятын тұз блоктары). Табиғи тілдер жиі кездеседі және бұл мүйізді жануарларға, мысықтарға, пілдерге, бегемоттарға, мүйізқұйрықтарға, жирафтарға, зебраларға, гнуларға, тапирлерге, суырларға, аққұйрық тышқандарға, тау ешкілеріне, кірпілерге және жеміс жейтін жабырқақтарға қажетті фосфор, натрий, кальций, темір, мырыш және іздік элементтер сияқты маңызды элементтерді қамтамасыз етеді. Мұндай тілдер тропикалық жаңбырлы ормандар мен жалпы қоректік заттар жеткіліксіз далалар сияқты экожүйелерде ерекше маңызды. Қатты ауа райы тұзды минералдық кен орындарын ашып, жануарларды қажетті қоректік заттарды алу үшін шақырымдармен тартады. Кейбір жануарлар тұздықта кальцийді анықтай алады деп саналады.

Шолу

Көптеген жануарлар минералды балшықтарды жеп, қоректік заттар мен минералдарды рационына қосады. Тропикалық жарықшандарда балшыққа бару, өте аз натрий мөлшеріне ие жабайы інжір (Ficus) диетасымен байланысты, және балшықты көбінесе жүкті немесе емізуші ұрғашылары пайдаланады. Кейбір жануарлар бұл жерлердегі минералдарды қоректену үшін емес, өсімдіктердің шөпқоректілерге қарсы қорғаныс құралдарына кіретін екіншілік қосылыстардың зиянын азайту үшін қажет етеді. Бұл жерлердегі минералдардың құрамында кальций, магний, күкірт, фосфор, калий және натрий болады. Минералды балшықтарға келетін организмдердің экологиясы мен түрлер әртүрлілігінде маңызды рөл атқарады, бірақ олардың тамақтану артықшылықтары туралы әлі де толыққанды түсінік жоқ. Жануарлардың табиғи минералды балшықтар мен суару орындарына жасаған жолдары, жыртқыштар мен ертедегі адамдардың аң аулау жолдарына айналды. Бұл тұз бен су жолдары ертедегі адамдар үшін іздерге, кейіннен жолдарға айналғаны болжанады. Дегенмен, көптеген зерттеулер осы жерлерде кездесетін басқа да микроэлементтердің – селен, кобальт және/немесе молибденнің қосымша пайдасын анықтады. Минералды балшықтарды пайдаланумен қатар, көптеген жануарлар жол бетінде жиналған тұзды жалауға тырысып, көлік апатына ұшырайды. Жануарлар сондай-ақ минералдар алу үшін топырақты (геофагия) жейді, мысалы, Канададан келген лось құлаған ағаштардың тамыр жүйесінен минералдарды қазып алады.

Жасанды тұз жалаулары

Жасанды тұз жалау орындары мал шаруашылығында қолданылады, сондай-ақ жануарларды тартуға немесе оларды сақтап тұруға мүмкіндік береді, олар көру, фотосуретке түсіру, шаруашылық немесе аң аулау мақсатында болсын. АҚШ-тың кейбір штаттарында жасанды тұз жалау орындарын әдейілеп қою заңсыз, ал басқаларында рұқсат етіледі.

Америкада

Американың түпкілікті халықтары мен ұзын аңшылар аң аулау үшін тұз жалайтын жерлерді бақылап отырды. Олардың көптегені белгілі болды, соның ішінде Теннесси штатының Самнер округіндегі Бледзо Лик; Кентукки штатының орталық бөлігіндегі Блю Лик; қазіргі Батыс Вирджиния штатындағы Малден қаласында орналасқан Канава Салинс маңындағы 'Ұлы Буффало Лик'; Оңтүстік Индианадағы Француз Лик; және Вирджиния штатының Ли округіндегі Блэкуотердегі Блэкуотер жалайтын жері. Сенімсіз дереккөз: 2011 жылғы желтоқсан.

Мифология

Скандинавия мифологиясында әлем жаратылмас бұрын, құдай сиыр Аудумбла болды. Ол ғарыштық тұзды мұзды жалаған соң, құдайлардың атасы және Одиннің әкесі Буриге форма берді. Аудумбла бірінші күні жалағанда Буридің шашы мұздан көрінді, екінші күні басы, ал үшінші күні денесі пайда болды.