Кіріспе
Бразилияның 2003-2010 жылдар аралығындағы вице-президенті Хосе Альенкар Гомес да Сильва (ʒuˈzɛ alẽˈkaʁ ˈɡõmiz dɐ ˈsiwvɐ; 17 қазан 1931 – 29 наурыз 2011) – бразилиялық бизнесмен, кәсіпкер және саясаткер, 2003 жылдың 1 қаңтарынан 2010 жылдың 31 желтоқсанына дейін Бразилияның 23-ші вице-президенті болды. Альенкар жас кезінен бастап бизнесте болды және алдыңғы қатарлы тоқыма өндіруші «Котеминас» компаниясының бас директоры ретінде өзін-өзі миллионер етті. 1990 жылдары Альенкар ұлын компаниядағы өзінің орнын басатын тұлға ретінде дайындады. Ол өзінің туған штаты Минас-Жерайста саясатқа қатысуды жөн көрді. Альенкар нарықты либерализациялау және өндірісті реттеуден босатуды жақтаған, бизнеске бағытталған саяси платформаны ұсынды. Оның қымбат саяси науқанына «Котеминас» компаниясынан көп қаржы түсті. 1994 жылы Минас-Жерайс штатының губернаторы лауазымына үміткер болғанымен сәтті болмады, ал 1998 жылы өз штатынан сенатор болып сайланды. 2002 жылы Альенкар солшыл «Жұмысшы партиясынан» Луис Инасиу Лула да Силвамен бір тізімде вице-президенттікке кандидат болуға шақырылды. Солшыл профсоюз жетекшісі мен тәжірибелі кәсіпкер Альенкардың одағы табысқа жетті. Олар 2002 жылғы Бразилияның жалпы сайлауында жеңіске жетті және 2006 жылы қайта сайланды. Осы жылдар ішінде Лула да Силва мен Альенкардың арасында жақын және жылы достық қарым-қатынас орнады. 1997 жылы асқазан және бүйрек қатерлі ісігіне шалдыққан Альенкар 2011 жылы осы аурудан қайтыс болды. Альенкар өзінің жанды мінезі мен мейірімділігі үшін журналистер мен саясаткерлер арасында құрметке ие болды. Ол формальды білімі жетпесе де, оның үстемесін басып шықты. Өзінің бизнес жетістіктеріне сүйене отырып, ол салықтарды төмендетуді, әсіресе тұтынушыларға арналған тікелей емес салықтарды және салық жүйесін жеңілдетуді; банк саласын күшті бақылаумен қамтамасыз етуді және әлеуметтік көмек бағдарламаларын жақтады. Вице-президент ретінде Альенкар кейде өзінің үкіметінің консервативті саясатына қарсы сөйледі, бұл әріптес әкімшілік мүшелеріне ұят келтірді. Сонымен қатар, өлімге қарсы күрестегі оның табандылығы лауазымда болған кезде де, одан кейін де көптеген адамдардың назарына ілікті.
José Alencar Gomes da Silva (ʒuˈzɛ alẽˈkaʁ ˈɡõmiz dɐ ˈsiwvɐ; 17 October 1931 – 29 March 2011) was a Brazilian businessman, entrepreneur and politician who served as the 23rd vice president of Brazil from 1 January 2003 to 31 December 2010. In business from a young age, Alencar became a self made multimillionaire as the chief executive of Coteminas, a leading textile manufacturer. In the 1990s, Alencar groomed his son to succeed him at the company. He opted to enter politics in his home state, Minas Gerais. Alencar had a business oriented political platform, advocating market liberalization and deregulation of production. His expensive political campaigns received hefty funds from Coteminas. After a failed run in 1994 for governor of Minas Gerais, he won the election in 1998 as Senator representing his home state. In 2002, Alencar was invited by the left wing Workers' Party to run for vice president on the same ticket as Luiz Inácio Lula da Silva. The alliance between the leftist union leader and Alencar, an experienced entrepreneur, proved successful. They won the 2002 Brazilian general election and were re elected in 2006. Over the years, Lula da Silva and Alencar developed a close and affectionate friendship. Diagnosed with cancer of the stomach and kidney in 1997, Alencar died of the disease in 2011. Alencar came to be revered among journalists and politicians for his spirited personality and friendly demeanor. He overcame his lack of formal education. Based on his business success, he argued in favor of lower taxes, especially indirect taxation over consumers, and a simpler tax system; lower interest rates and greater oversight of the banking industry; and social welfare and assistance programs. As Vice President, Alencar sometimes spoke out against his own government's orthodox policies, causing embarrassment for fellow administration members. His unwavering determination to live in the face of terminal cancer also marked public perception, during and after his time in office.
Өмірбаян
Аленкар 1931 жылғы 17 қазанда Минас-Жерайс штатының ішкі аймағындағы Мурьяе қаласында шағын кәсіпкерлер отбасында дүниеге келді. Ол Антонио Гомес да Силва мен Долорес Перес Гомес да Силваның он бірінші ұлы болды. Бала кезінде ол скаут болды. Ол әлі бала болып жұмыс істеуге кірісті, бастауыш мектепті тастап, отбасы бизнесінде әкесіне көмектесті. Ол тәуелсіз, табысты кәсіпкер болғанға дейін ағаларымен бірнеше жыл жұмыс істеді. Бір кезде ол саяхат сатушысы және азық-түлік көтерме сауда кәсіпорындарында жұмыс істеді. Аленкар ақырында отбасының кішкентай киім фабрикасы мен бөлшек сауда дүкенін ірі бизнеске айналдырды. 1967 жылы ол Coteminas компаниясын құрды, ол кейін Бразилияның ең ірі тоқыма өндірушілерінің біріне айналды. Ол Artex, Santista және Calfat сияқты портфолиодағы дәстүрлі брендтерге тауар өндірді. Оңтүстік Каролина штатындағы Springs Industries компаниясымен біріккеннен кейін ол әлемдік нарықта басымдыққа ие болуға тырысты.
Саяси мансап
Онжылдықтар бойы бизнесмен болғаннан кейін, Аленкар саясатқа қатысуға шешім қабылдады және ұлын Котеминас компаниясын басқаруға дайындады. 1994 жылы Минас-Жерайс штатының губернаторы лауазымына кандидат болды. Нәтиже болмаса да, 1998 жылы Минас-Жерайс штатынан сенатор болып сайланды. Сенатта жұмыс істеген кезінде Аленкар бірнеше комиссияда жұмыс істеді, оның ішінде Экономикалық және әлеуметтік мәселелер жөніндегі Сенат комиссиясы да бар еді. 2002 жылы ол компания президенттігінен кетіп, сол кезде жылдық таза кірісі шамамен 850 миллион реалды құрайтын, жетекші компанияның басшылығын ұлы Жозуэ Гомес да Силваға тапсырды. Аленкар Бразилия вице-президенті лауазымына кандидат болды және Луланың үміткері ретінде тағайындалды, бұл кандидаттың бизнеске қарсы көзқарасы туралы алаңдаушылықты басу үшін жасалды. Ол оңшыл Либералдық партияның құрметті президенті болды. 2005 жылдың соңында Аленкар партиясынан шығып, Бразилиялық Республикалық партияға қосылды, оның негізін қалаушыларының қатарында Құдай Корольдігінің Универсалды шіркеуінің епископы Марсело Кривелла болды, бұл Бразилияда және басқа елдерде үлкен және өсіп келе жатқан евангелистік шіркеу. Аленкар Бразилия Орталық банкінің консервативті монетарлық саясатына ашық наразылық білдірген үкіметтегі ең танымал тұлға болды, бұл саясат Хенрике Мейреллес басшылығымен және Антонио Палоччи мен Пауло Бернардо министрлердің қолдауымен жүзеге асырылды. Ол өзінің әкімшілігін Орталық банк базалық пайыздық ставкасын төмендетуден бас тартқаны үшін жиі сынады және елдің салық жүйесін реформалауды талап етті. 2004 жылдың қараша айында Жозе Виегас Филью отставкаға кеткеннен кейін қорғаныс министрі лауазымына кірісті. Лула осы лауазымды иелену үшін оған жүгінді. Аленкар бірнеше рет отставкаға беруге тырысты, себебі бизнесменнің елдің әскери күштерін басқаруға ең дұрыс таңдау емес екенін айтты. Президент Лула оны 2006 жылдың наурызына дейін қызметте қалуға көндірді, содан кейін Аленкар министрлік лауазымынан кетіп, сыбайлас жемқорлыққа қарсы белсенді Валдир Пиреске лауазымын тапсырды. Лула әкімшілігінің кейбір саясатына келіспесе де, Аленкар 2006 жылғы жалпы сайлауда Луланың кандидаттығына ресми түрде шақырылды. 29 қазанда Луланың қайта сайлануымен Аленкар вице-президент лауазымын тағы бір мерзімге сақтап қалды. Аленкар бұрынғыдан салмақты сөйлеуге көшті, бірақ өзінің дәстүрлі ұстанымдарын сақтап қалды. Ол 2010 жылы Сенатқа үміткер болуға тырысты, бірақ қатерлі ісіктің күрделі сатысының салдарынан үміткерліктен бас тартуға мәжбүр болды.
Жеке өмір
Алнар 1957 жылы Мариза Гомеске үйленді. Олардың үш баласы болды. Олардың екі қызы – Мария да Граса және Патрисия. Олардың ұлы Хосеу әкесі саясатқа кеткеннен кейін «Котеминас» президенті болды. 55 жастағы зейнеткер мұғалім Розмари де Морейс қозғатқан іс бойынша 2010 жылдың шілдесінде сот Аленкарды қызы деп мойындауға міндеттеді. (Бұл шешімге шағымдану мүмкін.) Ол ДНК-тестілеуден бас тартқан, бірақ Бразилияның 12.004/2009 заңына сәйкес, мұндай бас тарту – әкелікке дәлел ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, судья іс бойынша басқа да дәлелдерді ескере отырып шешім қабылдады. Розмари де Морейс 1954 жылы, екеуі де үйленбеген кезде Франсиска де Морейс, медбике, пен Аленкардың арасындағы қарым-қатынастан туғанын айтты.
Ауру және өлім
1997 жылы Жозе Аленкарға асқазан және бүйрек қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Біраз уақыт емделгеннен кейін, оның оң бүйрегі мен асқазанның үштен екі бөлігі хирургиялық жолмен алынып тасталды. Бес жыл өткен соң, простатадағы қатерлі ісігі де алынды. Ауру метастаздағандықтан тарала берді, және 2006 жылы дәрігерлер оның ішінде саркоманы анықтады. 2009 жылдың 26 қаңтарында жасалған операцияда сегіз ісік, сондай-ақ оның кіші және ірі ішегінің зақымдалған бөліктері мен несеп жолдары алынып тасталды. 2010 жылдың желтоқсанында ас қорыту жүйесінен қан кетуіне байланысты жедел хирургиялық араласу жасалды, бұл вице-президент ретіндегі оның соңғы операциясы болды. Дәрігерлер оның ішіндегі ісіктерді бұрын жасалған он сегіз операцияның салдарынан алып тастай алмады. Аленкар көп жыл бойы химиотерапиядан өтті. Ол көбінесе Сан-Паулу қаласындағы Sírio Libanês ауруханасында емделді. Сонымен қатар, ол Хьюстон, Техас штатындағы M. D. Anderson Cancer Center-де экспериментальді ем алды. Аленкар 2011 жылдың наурыз айының соңында, 13 жыл бойы метастаздаған қатерлі ісікпен күрескеннен кейін Сан-Паулу қаласында қайтыс болды. Оның қазасына түрлі мекемелердің өкілдері мен саяси спектрдің барлық тарапынан қайғы мен құрмет білдірілді – бұрынғы президент Лула «Жозе Аленкардың мейірімділігі мен рухымен санаулы ғана адамдарды білгенін» айтты, ал президент Русеф онымен бірге жұмыс істегенін «үлкен құрмет» деп атады. Бразилия Жозе Аленкарға мемлекеттік жерлеу рәсімін өткізді, ал вице-президент Мишель Темер жеті күндік аза тұтуды жариялады. Аленкар әлеуметтік әл-ауқатты және экономикалық еркіндікті қолдаған адал және тәуелсіз саясаткер ретінде есте қалады.