Кіріспе
Британдық биохимик сэр Артур Харден, FRS (12 қазан 1865 – 17 маусым 1940) – британдық биохимик. Ол 1929 жылы Ханс Карл Август Симон фон Эйлер-Хелпинмен бірге қанттың ашытуы және ашыту ферменттерін зерттегені үшін химия бойынша Нобель сыйлығын бөлісті. Ол Биохимиялық қоғамның құрылтайшы мүшесі және оның журналын 25 жыл бойы басқарды.
Sir Arthur Harden, FRS (12 October 1865 – 17 June 1940) was a British biochemist. He shared the Nobel Prize in Chemistry in 1929 with Hans Karl August Simon von Euler Chelpin for their investigations into the fermentation of sugar and fermentative enzymes. He was a founding member of the Biochemical Society and editor of its journal for 25 years.
Алғашқы жылдар
Артур шотландтық пресвитериандық кәсіпкер Альберт Тайс Харден мен Элиза Макалистердің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның бастағыш білімі Виктория Парктегі доктор Эрнест Адам басқарған жеке мектепте болды. 1877 жылы ол Стаффордширдегі Теттенхолл колледжінде оқыды, ал 1882 жылы Оуэнс колледжіне, қазір Манчестер университетіне түсіп, 1885 жылы бітірді. Оуэнс колледжінде профессор Роскодан химия пәнін оқыды және Дж. Б. Коэннің ықпалында болды.
Зерттеу
1886 жылы Харден химия бойынша Дальтон стипендиясын алды және Ото Фишермен бірге бір жыл бойы Эрлангенде жұмыс істеді, онда ол β-нитрозо-α-нафтиламин синтезімен айналысып, оның қасиеттерін зерттеді. Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Манчестерге лектор және демонстратор ретінде оралды және сэр Филип Хартогпен бірге сабақ берді. Ол осы жылдары Джон Далтонның өмірі мен еңбектерін зерттеді. 1895 жылы Ф. С. Гарреттпен бірге «Практикалық органикалық химия» оқулығын жазды. Харден 1897 жылға дейін Манчестерде жұмыс істеді, содан кейін ол жаңадан құрылған Ұлыбританияның алдын алу медицина институтының химигі болып тағайындалды, кейін ол Листер институтына айналды. 1902 жылғы маусымда ол Виктория университетінен (Оуэнс колледжін қамтитын) ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін алды. Бес жыл өткен соң, 1907 жылы биохимия бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды және 1930 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қалды (бірақ зейнеткерлікке шыққаннан кейін де институтта ғылыми жұмысын жалғастырды).