Кіріспе

Британдық тарихшы (1911–2001)

Сэр Джон (Джек) Гарольд Пламб (20 тамыз 1911 – 21 қазан 2001) – британдық тарихшы, 18 ғасырдағы британдық тарихқа арналған кітаптарымен белгілі.

Өмірбаян

Пламб 1911 жылғы 20 тамызда Лестер қаласында дүниеге келген. Ол Алдерман Ньютон мектебінде, Лестерде, содан кейін Лестер университетінде (BA Lond. 1933 ж.) және соңында Кембридж университетінің Крайст колледжінде (PhD 1936) білім алған. Оның докторлық диссертациясы Уильям III тұсындағы Парламенттің әлеуметтік құрылымына арналған, оны Г.М. Тревелян жетекшілік еткен, және Тревелянның осындай рөл атқарғаны жалғыз рет есептеледі. 1939 жылы Пламб Кембридж университетінің Кингс колледжіндегі зерттеу стипендиясы – Эрман стипендиясын жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пламб Блетчли Паркте, 8-ші және 4-ші кабиналарда, кейін Блок Б-де Сыртқы істер министрлігінің шифрларды бұзу бөлімінде жұмыс істеді. Ол неміс теңіз күштерінің қолмен шифрлауы – Reservehandverfahren бойынша жұмыс істейтін бөлімді басқарды. 1946 жылы ол Крайст колледжінің мүшесі және оқытушысы, сондай-ақ тарих пәнінен университет оқытушысы болды. 1957 жылы 18 ғасыр тарихы бойынша жұмысы үшін әдебиет докторы ғылыми дәрежесіне ие болды, ал 1962 жылы Кембридж университетінде қазіргі заман тарихы бойынша оқырман болып тағайындалды. 1966 жылы ол университетте қазіргі заманғы ағылшын тарихының профессоры атанды. 1978 жылдан 1982 жылға дейін Крайст колледжінің магистрі қызметін атқарды. 1960 жылы Колумбия университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1968 жылы Британ академиясының мүшесі болып сайланды және 1982 жылы рыцарь атағын алды. Пламб Horizon журналының еуропалық кеңесші редакторы және Penguin Books баспасының тарих жөніндегі кеңесші редакторы болды. 1960 жылдары редакторлық қызметпен айналысып, әсіресе «Адамзат қоғамының тарихы» сериясы бойынша жұмыс істеді. Оның кітаптарына Моррис Бишоп, Джейкоб Броновски және Мария Беллончи сияқты танымал тарихшылар үлес қосты. Кейін Пламб Хью Уэлдонмен бірлесіп 1977 жылы алғаш рет көрсетілген британдық корольдік отбасы және Корольдік коллекциялар туралы BBC-нің «Royal Heritage» телесериалын жасады. «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған некрологта Пламбтың 1950 жылдан 1973 жылға дейін жазған 23 кітабының арқасында оның «жақсы тамақ пен шарапқа құштарлығын қанағаттандыруға», сирек порцелин коллекциясын құруға, «Роллс-Ройс» көлігін жүргізуге және «Саффолк графтығындағы 16 ғасылдан қалған пасторлық үйінде, Францияның оңтүстігіндегі диірменде және Карлайл қонақүйіндегі Манхэттендегі пәтерде» өмір сүруге жеткілікті бай болғаны айтылды.

Ықпал

Пламб тарихшылар мектебінің ұстазы саналады, олардың ортақ ниеті – көпке қолжетімді, кең ауқымды еңбектер жазу: Рой Портер, Саймон Шама, Линда Колли, Дэвид Каннадин және 1990 жылдары танымал болған басқа да ғалымдардың бір буыны. Ол кең мағынада "әлеуметтік тарихты" қолдаушы болды; бұл қолдауын фламанд суретшілігі мен фарфор сияқты көркем өнердің кейбір салаларына терең білімімен нығайтты. Оның осы көзқарасы оның шәкірттеріне әсер етті, ал ол конституциялық тарих тұрғысынан қараған, дәстүрлі зерттеулерді бағалаған басқа тарихшылармен (әсіресе Кембридждегі әріптесі Джеффри Элтонмен) келіспеді. Оның жас кезіндегі достары К. П. Сноу мен Уильям Купер оны романдарда бейнеледі; сондай-ақ, ол Ангус Уилсонның "Бұрыс топ" атты әңгімесіндегі кейіпкердің прототипі болғаны мәлім.