Сиыр және бұғыларды паразиттік басып алатын шырыштар туралы
Warble fly
Жыртқыш шыбындар (Hypoderma) – мал, бұғы және жануарларға паразиттік тіршілік ететін ірі шыбындар. Дерматомиоз, малдың жұқа табаны ауруы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шыбықтар туысы
Genus of flies
Қапшақ шыбығы – Hypoderma туысына берілген атау: ірі қара мал мен еліктерге паразиттік тіршілік ететін ірі шыбықтар. Басқа атаулары – "тобан шыбығы", "бомба шыбығы" және "құрт шыбығы", ал олардың дернәсілдері көбінесе "мал құрттары" немесе "жұлдыз құрттары" деп аталады. Қапшақ шыбығының кең таралған түрлері: Hypoderma bovis (сиыр қапшақ шыбығы), Hypoderma lineatum (мал қапшақ шыбығы) және Hypoderma tarandi (солтүстік бұғысының қапшақ шыбығы). Hypoderma туысына жататын дернәсілдер жылқыларда, қойларда, ешкілерде және адамдарда да кездеседі. Олар иттер, мысықтар, үйірсінді ақ қоян, құсқұйрық және қоян сияқты кішкентай сүтқоректілерде де табылған. Ересек қапшақ шыбықтары ірі, түкті, бал арасына ұқсас және қоңыр, қызғылт сары немесе сары түсті болады. Ересек шыбықтардың ауыз мүшелері жетілмеген, сондықтан олар өмір бойында тамақтана алмайды, ол бес күнге дейін созылуы мүмкін. Олар Солтүстік жарты шардың барлық құрлықтарында, негізінен 25° және 60° ендік аралығында кездеседі.
Warble fly is a name given to the genus Hypoderma: large flies which are parasitic on cattle and deer. Other names include "heel flies", "bomb flies" and "gadflies", while their larvae are often called "cattle grubs" or "wolves." Common species of warble fly include Hypoderma bovis (the ox warble fly) and Hypoderma lineatum (the cattle warble fly) and Hypoderma tarandi (the reindeer warble fly). Larvae of Hypoderma species also have been reported in horses, sheep, goats and humans. They have also been found on smaller mammals such as dogs, cats, squirrels, voles and rabbits. Adult warble flies are large, hairy and bumblebee like and brown, orange or yellow in color. The adults have vestigial mouthparts, so they cannot feed during their short lifespans, which can be as little as five days. They are found on all continents of the Northern Hemisphere, mainly between 25° and 60° latitude.
Жәндіктер
Ұш ірі жануарлардың алдыңғы аяқтарына жұмыртқа салады. Жұмыртқалар бір апта ішінде шатынап, теріге еніп, содан кейін жалғастырушы тіндерге (H. bovis) немесе өңешқабыққа (H. lineatum) қоныстанады. Бірнеше айдан кейін личинкалар тері бетіне қайта оралып, "ісік" деп аталатын ісіктер пайда етеді. Олар тері астында қалады, ал қысыммен жойылғанда личинкалар ірі іріңді ісіктерге немесе анафилаксияға себеп болуы мүмкін. Личинкалар шыққаннан кейін теріде тесіктер қалдырады. Мұндай тесіктердің көп болуы малдың терісін құндылығынан айырады. Көшпелі личинкалар етке зиян келтіреді, себебі олардың бұлшықеттерде жасаған қуыстары "қасапшы желесі" деп аталатын затпен толады. Медициналық әдебиеттерде басқа да жағдайлар кездеседі. Бұғының паразиті H. tarandi адамның көзінің миазын тудыруы мүмкін. Ол увеитке, глаукомаға және торлы қабықтың жұлынуына себепші болады. H. lineatum және H. sinense адамдарға да жұқтыруы мүмкін. Бұл хабарлауға міндетті ауру. Бельгияда жойылған болуы мүмкін. 1980 жылдардан бастап, профилактикалық емдеу ивермектинді тері астына енгізу арқылы жеңілдеді, бірақ сопақша ұш Солтүстік Африкада әлі де кездеседі.
The fly lays eggs on the forelegs of large animals. The eggs hatch within a week and penetrate the skin, where they migrate throughout the connective tissues (H. bovis) or to the esophagus (H. lineatum). After a few months, the larvae travel back to the skin surface and cause swellings called "warbles". They remain under the skin, and when destroyed by pressure, the larvae can cause large purulent swellings, or anaphylaxis. Upon emergence, the fly leaves holes in the skin. Large numbers of such punctures can render cattle hides valueless. The migrating larvae can cause damage to meat, as the tunnels they make in the muscle fill with a substance known as "butcher's jelly". Other cases appear in medical literature. Myiasis of the human eye can be caused by H. tarandi, a parasite of reindeer. It is known to cause uveitis, glaucoma and retinal detachment. H. lineatum and H. sinense may also infest humans. It is a notifiable disease. It may have been eradicated from Belgium. From the 1980s, the preventive treatment is easier, by subcutaneous use of ivermectin, but the warble fly remains present in North Africa.