Кіріспе

Jungle Commando (ресми атауы Suriname National Liberation Army) – Суринамдағы партизандық командалық тобы. Оны 1986 жылы Ронни Брунсвик Суринамның марундар азшылығының тең құқықтарын қамтамасыз ету үшін құрды. Бұл топ Моэнгоның жанындағы Моивана ауылында Суринам әскерлері 35 адамды жаппай өлтіргеннен кейін, Суринам ұлттық армиясы Ронни Брунсвикті ұстауға сәтсіз аяқталғаннан соң құрылды. Команда Суринам партизан соғысында Деси Бутерсе мен Суринам армиясына қарсы күресті. Jungle Commando 1980 жылдары Деси Бутерсе басқаратын Суринам үкіметіне қарсы партизан соғысын жүргізді, ал 1991 жылғы наурыз айында уақытша бітімге келісімге келді. Бір кезде Jungle Commando Суринамның шығыс бөлігіндегі кең аумақты бақылап тұрды. 2005 жылы Брунсвик 1992 жылғы Куру бейбіт келісімінің талаптары орындалмаса, Jungle Commando қайтадан соғысқа кірісуі мүмкін екенін ескертті.

Алғашқы кездесулері

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Суринам халқы қазіргі үкімет кезінде дәстүрлі басшылар мен олардың әдет-ғұрыптарына деген құрметтің күрт төмендеуіне куә болды. Бұған жауап ретінде Суринам Ұлттық Азаттық Армиясы құрылды, ол елдің қазіргі әскери басшылығын таратып, демократия құруға тырысқан әскери қарсылық тобы болды. Жергілікті тұрғындар бұл топты "Жаңғыл командасы" деп атады, себебі оны бұрын әскери қызметтен дезертир болған жоғары шенді әскери қызметкерлер құрған, олардың ең танымал өкілі Ронни Брунсвик болды. Брунсвик бұрын 1980 жылы өткен әскери төңкеріске қатысып, оның нәтижесінде бұрынғы үкімет құлатылған. 1986 жылдың 22 шілдесінде ол және бірнеше дезертир Столкерцивердегі әскери бекеттегі 12 сарбазға шабуыл жасады. Сарбаздарды кепілге алғаннан кейін Альбинадағы әскери казармаларға тағы бір шабуыл ұйымдастырылды. Ұлттық армия Моэнготапоедегі ғибадатхананы қиратып, барлық ер адамдарды тұтқындады. Кейін Брунсвиктің туған ауылы Моиванаға шабуыл жасалып, кем дегенде 35 адам қаза тапты. Бұл шабуылдар Суринам ішкі соғысының бастауы болды.

Моэнгоға қатысу

Жаңғақ командасы көп ұзамай Моэнго қаласының маңында және айналасында белсенді әрекет ете бастады. 1986 жылдың 20 тамызында, аймақтағы экономикалық өркендеудің басым бөлігіне жауапты боксит өңдеу заводтары, Жаңғақ командасының аймақтағы күшейген қатысуына байланысты, Суринам алюминий компаниясы тарапынан жабылды. Келесі күні, 21 тамызда, Жаңғақ командасы Ажумара Кондредегі жақын орналасқан әскери взводқа шабуыл жасады. Бұл шабуылдардың нәтижесінде Жаңғақ командасы Маровинье, Лава және Тапанохони өзендерін бақылауға алды. Осы жергілікті су жолдарына бақылау орнату көптеген қарулы шабуылдарға әкелді. Алғашқысы сол қыркүйекте Апетинада болды, онда Жаңғақ командасы қозғалтқышы бар Cessna ұшағын басып алды. 1986 жылдың қараша айының соңында Жаңғақ командасы Моэнгоға баратын батыс-шығыс тас жолындағы екі көпірді жойып, аймақты басып алуға көшті. Содан кейін, 1 желтоқсанда Суринам үкіметі аймақта төтенше жағдай режимін жариялады, ал келесі күні Жаңғақ командасы Моэнгодан қуылды. Желтоқсанның соңында Жаңғақ командасы Граман Бэлфон Абиконидің ұлын ұрлап, олар әлі де аймақта екенін және тек Суринамның орталық бөлігіне қарай өзен бойымен жоғары көшкенін көрсетті. 1987 жылдың қаңтар айында Жаңғақ командасы бірнеше қуат беру желілерін жарды, нәтижесінде алюминий зауыты жабылды және Афобака тоғаны қуатын жоғалтқандықтан Парамарибо қаласында толық қараңғылық орнады. Келесі айда, ақпанда Моэнго электр стансасы және Патамаккадағы пальма майы плантациясы қиратылды. Бұл Покигрон ауылының экономикалық қиындыққа тап болған аймақта Жаңғақ командасынан қорғану үшін әскери көмек сұрауына себеп болды. 1987 жылдың мамыр айында Жаңғақ командасы Моэнго мен Альбинаға шабуылдауын жалғастырды, әскери күштер аймақты бақылауға алғанша. Келесі екі жылда әскери күштер қайтадан азайды және Жаңғақ командасы 1989 жылдың қазан айында Моэнгоны екінші рет басып алды, бұл жолы Кофи Ажомопонг басқаратын жақын топтың көмегімен.

Жаңа үкіметпен өзара іс-қимыл

1987 жылдың қыркүйек айында референдум өткізіліп, үкімет Конституцияның жаңа жобасын бекітті, бұл Суринам Республикасында демократияның қалыптасуына жол ашты. 25 қарашада сайлау өтті, онда 51 орынның 40-ын дәстүрлі партия өкілдері иеленді. Бұл үкімет азаматтарын әлсіретуді және адам құқықтарын бірден-бір бұзуды жалғастырғандықтан, ешқандай өзгеріске алып келмеді. Жаңғақ командасының басшысын ұстауға тырысып, әскерилер жергілікті тұрғындарды тұтқындап, оларды көтерісшілер деп айыптап, өлім жазасын кесті. Бұл өлім-жұлым 1989 жылға дейін жалғасты, содан кейін аймақтағы Жаңғақ командасының ықпалы өш алу мақсатымен күшейе бастады. Жаңғақ командасының мүшелері Покигрон ауылын толығымен өртеп жіберді. Бірнеше күннен кейін Браунсвег қаласындағы бірнеше кәсіпорын мен үйлер де шабуылға ұшырады. 31 тамызда Жаңғақ командасы Парамарибодан батысқа қарай 54 миль қашықтықта Коппенем өзенінде 40-тан астам көлігі бар паромды қақпалап алды. Паром өзен жоғары қарай айдалып, Жаңғақ командасы осы техниканы Кариб және Аровак аймақтарын бақылауға алу үшін пайдаланды. Осы шабуылдардан кейін үкімет қараша айының соңында Жаңғақ командасымен келіссөздер жүргізуге кірісті.

Бейбітшілікке ұмтылу

1989 жылдың маусым айында Джунгли командасы мен Суринам үкіметі атысты тоқтатуға келісті. 21 шілдеде екі тарап келісімді ресми түрде бекіту үшін Кауру келісіміне қол қойды. Бұрынғы жауынгерлерді полиция құрамына қосу жоспарланған еді, бірақ америкалық халық бұл ұсынысқа қарсы шығып, өз халқының Джунгли командасының ықпалына түсіп, олардың қалауынша болады деп қорқынышты. Бұл сондай-ақ туыстық қарым-қатынасқа негізделген қоғамның мәртебесін де күмән тудыратын еді. Үкімет, мәселені қарастырып отырған Ұлттық Ассамблея және француз үкіметі келісімді мақұлдаса да, Суринам армиясы бейбітшілікке келіспеді және коммандо мүшелерін іздеуді жалғастырды. 1990 жылдың 24 наурызында президент сарайы халық үкіметінің бас кеңсесіне айналды, бұл туралы әңгімелер қайта жаңғырды. Бұл келіссөздерді сол кездегі президент жүргізді, оған Франциядан келген босқындардың басшылары мен Джунгли командасының өкілдері қатысты. Алайда, бұл бейбітшілікке жасалған тыраш әрекет тез арада сәтсіз аяқталды, себебі үкіметтегі жағдай шиеленісіп, әскери топтың есірткі саудасымен айналысатыны белгілі болды. Осыған бірнеше күн бұрын Моэнго ауданында 100 килограмнан астам кокаині бар ұшақ табылған еді. 1991 жылы тағы да әскери төңкеріс болғаннан кейін, ҰБҰ ғылыми кеңесі бұрын айтылмаған демократиялық тәртіпті қайта орнатуға шақыру жасады. Бір жыл өткен соң, 1992 жылы жаңадан сайланған президент Венециан Бейбітшілік комиссиясын құрды, бұл процесс ақырында Джунгли командасы мен оның бөлінген топтары мен Суринам үкіметі арасындағы қақтығысты тоқтатуға әкелді.