Кіріспе

NOTOC
Васильков коммунасы – Польшаның солтүстік-шығысындағы Подляк воеводствосының Белосток ауданындағы қалалық-ауылдық коммуна (әкімшілік аймақ). Оның орталығы – Васильков қаласы, ол аймақтық орталық Белостоктан шамамен 3 км солтүстікке қарай орналасқан. Васильков коммунасы Супрасль өзенінің жағасында орналасқан және Кнышин орманмен қоршалған. Коммунаның аумағы 20 км², ал 2022 жылғы мәліметтер бойынша оның жалпы халқы 20 361 адамды құрайды (оның ішінде Васильков қаласының халқы 12 559 адам, ал коммунаның ауылдық бөлігінің халқы 7 802 адам).

Тарих

Васильков коммунасындағы қоныстанудың алғашқы іздері Орта Тас дәуіріне жатады. Новодворце қаласының жанында жүргізілген қазба жұмыстары осы аймақтардың Қола дәуірінде мекенделгенін көрсетті, бұл Польшада шамамен б.з.д. 1800 жылға дейін сақталды. Ең қызықты жағдайлардың бірі – Рыбникиге жақын Кнышин орманында кремний кенінің табылуы. Зерттеулер нәтижесінде коммунада елуге жуық археологиялық орын анықталды. Васильков коммунасындағы қазіргі заманғы барлық ауылдардың маңында тарихқа дейінгі және ерте тарихи қоныстардың іздері табылды. Дегенмен, Васильковта славян қонысының қашан пайда болғаны белгісіз. 11 ғасырда Васильков аумағы Киев Русіне қарасты. 1340 жылы князь Гедиминас Васильков аймағын Литва құрамына қосты. Алайда, бұл аймақ бұрын Мазовияға тиесілі болған. Қала мен Васильков старостылығының орналасқан жері туралы жазбаша деректерде алғаш рет 1358 жылы айтылған. Васильков тарихындағы маңызды кезең – 1566 жылдың 8 желтоқсаны, күні король Зигмунт Августқа қала құқығы мен елтаңбасын берді. Қала Гонядз, Тикоцин және Белосток маңынан келген адамдармен қоныстанды. 1566 жылдың 10 желтоқсанында, қала құқығын бергеннен екі күн кейін король Зигмунт Август католик шіркеуін құруға рұқсат беретін жарлық шығарды. 17 ғасырдың ортасында Васильковта шамамен 500 адам тұрды, ал старостылықтың барлық аумағында қосымша 400 адам болды. Осы кезеңге қатысты алғашқы жазбаларда Хорощчтан келген және Васильковқа қоныстанған еврейлер туралы мәліметтер бар. Польшаның бірінші бөлінісіне дейін Васильковта 1500-ге жуық тұрғын болған. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін Васильков Жаңа Шығыс Пруссияның Белосток департаментіне, ал 1807 жылдан бастап Тайльжа шарты бойынша Ресейге қосылды. 1880 жылға қарай Васильковта 3880 адам тұрды. Қалада 12 тоқыма фабрикасы болды, олардың 10-ы еврейлерге тиесілі еді. Барлық кәсіпорындарда барлығы 300-ге жуық адам жұмыс істеді. Қала тарихындағы қайғылы оқиға – 1895 жылдың 5 мамыры, күні үлкен өрт Васильковтың жартысын жойды және 10 адам қаза тапты. 19 ғасырдың соңында Васильковта шамамен 4000 тұрғын болды. 1918 жылдың қарашасында қалада тек екі тоқыма фабрикасы жұмыс істеді, онда 70-ке жуық жұмысшы еңбек етті. Екінші дүниежүзілік соғыс осы жерлерде 1939 жылдың 16 қыркүйегінде неміс әскерінің кіргенімен басталды. Бір аптадан соң Кеңес Одағының Қызыл Армиясының ат әскері Туиге кірді. Осылайша Кеңес оккупациясы басталды, оның кезінде Васильковтың бірнеше ондаған отбасысы Қазақстанға жер аударылды. 1941 жылдың тамызында немістер Васильковта гетто құрды, онда 1250-ге жуық еврей ұсталды. Келесі жылы оларды Треблинкаға алып барып, өлтірді. Соғыстың салдарынан Васильковтағы өнеркәсіп тоқтады. Қаланың 20 пайызы қирады. Соғыстан кейінгі кезеңде маңызды оқиға – 1947 жылдың 1 шілдесі, күні Вацлав Рабчинский әкесі Васильковтағы Иеміздің Тәні Өзгергенінің құрметіне шіркеудің викарийі және әкімшісі болып тағайындалды. Әке Рабчинскийдің қызметі 1958 жылы басталып, 1966 жылы аяқталды, нәтижесінде Костюшко көшесіндегі Құдіретті Мария Ананың шіркеуі салынды. Вацлав Рабчинский, әрине, соғыстан кейінгі Васильков аймағының ең көрнекті тұлғаларының бірі болды. 1946 жылы Васильковта 3948 адам тұрды. Соғыстан кейінгі жылдардағы өзгерістердің басты факторы – Эмилия Платер жүн өнеркәсіп зауытының дамуы болды, ол өркендеген кезінде 2500-ге жуық қызметкерді жұмысқа алды. 1959 жылы Мицкевич көшесінде бастауыш мектеп құрылысы басталды, ал 1982 жылы Польна көшесінде бастауыш мектеп ашылды, ол 1985 жылдың 22 мамырында ресми түрде пайдалануға берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Васильков Белосток қаласының серік қаласына айналды. 1990 жылдың 27 мамырында жергілікті өзін-өзі басқаруға алғашқы жарты ғасырлық еркін және демократиялық сайлау өтті. 2022 жылы Васильков қаласының және коммунасының халқы 19 мыңға жуық адамды құрайды және үнемі өсіп келеді. Васильков Подляскидегі ең қарқынды дамып келе жатқан жергілікті басқару бірлігінің біріне айналды.

Ауылдар

Васильков қаласынан басқа, Васильков ауданы Бурчак, Добревки, Хороднянка, Хороднянка Колониясы, Юровец, Юровец Колониясы, Катринка, Катринка Лесничковкасы, Мостек, Мостек Гаёвкасы, Новодворце, Осовичи, Ожинник, Подкржемионка, Рыбники, Силаховские, Сохони, Студянки, Волька Подухвонна, Волька Предмисте, Ворошилы, Запечки және Засцянек елді мекендерін қамтиды.

Көршілес коммуна

Васильков коммунасы Белосток қаласымен, сондай-ақ Черна Белосточка, Добрызниево Дуже және Супрасль коммуналарымен шектеседі.