Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1972 жылы Майкл Крайтонның романы
роман
1972 novel by Michael Crichton
the novel
"Терминал адамы" – американдық жазушы Майкл Крайтонның романы. Бұл оның жеке атымен жазған екінші романы және барлығының он екіншісі. Роман сананы бақылаудың қауіптері туралы. Ол 1972 жылдың сәуір айында жарық көрді, сондай-ақ 1972 жылдың наурыз, сәуір және мамыр айларында Playboy журналында бөлім-бөлім жарияланды. 1974 жылы осы атпен фильм түсірілді.
The Terminal Man is a novel by American writer Michael Crichton. It is his second novel under his own name and his twelfth overall, and is about the dangers of mind control. It was published in April 1972, and also serialized in Playboy in March, April, and May 1972. In 1974, it was made into a film of the same name.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Романдағы оқиғалар 1971 жылдың 9-13 наурызы аралығында орын алады. 30-ға жуық жастағы компьютер ғалымы Харольд Франклин "Гарри" Бенсон екі жыл бұрын болған көлік апатынан кейін "психомоторлық эпилепсиядан" зардап шегеді. Ол жиі ұстамаларға түсіп, содан кейін есінен танып, бірнеше сағаттан кейін оянады, ал сол уақытта не істегенін есіне түсірмейді. Ұстамалар кезінде ол екі адамды қатты ұрып-соғады, ал ауруханаға жатпай бір күн бұрын үшінші адамға шабуыл жасағаннан кейін тұтқындалды. Ол мидың миндаль тәрізді денесіне электронды "миды стимуляциялайтын" құрылғыны орнатуға операция жасатуға толыққанды үміткер болып табылады, бұл операция Университет ауруханасының Нейропсихиатриялық қызметінде (НПҚ) жүргізіледі. Бұл бұрын-соңды болмаған операцияны Джон Эллис және Роберт Моррис есімді екі хирург жасайды. Операцияның салдары туралы НПҚ-ның штаттық психиатры Джанет Росс, ал кейін оның бұрынғы оқытушысы, зейнеткер профессор Манон күмән білдіреді. Манон Бенсонның психотикалық екеніне алаңдайды және ол ұстамалар кезінде жасаған қылмыстары тоқтатылмайды деп болжайды. Эллис олардың істеп жатқанының ем емес, тек компьютер ұстаманы сезгенде миды стимуляциялаудың бір жолы екенін мойындайды. Бұл ұстаманы болдырмайды, бірақ Бенсонның жеке басының бұзылуын емдемейді. Эллис өзінің көзқарасын Бенсонға операция жасаудың оған ешқандай пайдасы тимейтініне сенбегендігімен түсіндіреді; Бенсонның жағдайы Бенсонның және басқалардың өміріне қауіп төндіреді, ол Бенсонның құқықтық жағдайын үш рет әлсіретті және жағдайы нашарлап бара жатыр. Ұжым операцияны жалғастыруға шешім қабылдайды. Бенсонның миына 40 электрод орнатылады, оны иығында орналасқан плутониймен қуатталатын кішкентай компьютер басқарады. Бенсон егер жарақаттанса, Университет ауруханасына хабарласу туралы нұсқаулар жазылған табельді тағу керек, өйткені оның қуат блогы радиация шығаруы мүмкін. Ол жазылып жатқанда, өзін Анджела Блэк деп таныстырған әйел Морриске операция алдында шашы қырқылып қалған Бенсонға қара парик сыйлайды. Моррис ләззат алу үшін миына электродтар енгізуге ерікті адамнан бас тартады, бірақ Бенсон сияқты адамдар тәуелді болуы мүмкін екенін түсінеді. Ол шизофрениямен ауыратын норвегиялық ер адамды еске алады, оған өзі қалағанша өзін-өзі стимуляциялауға рұқсат етілді, және ол оны миына зақым келтіретін деңгейге жеткізді. НПҚ басшысы Роджер А. Макферсон Бенсонмен сұхбаттасады және Манон мен Росс оның психозы туралы дұрыс айтқандығын түсінеді, медбикелерге Бенсонға торазин берілуін бұйырады. Бір күн демалыс алғаннан кейін Бенсон "қосылу" процесінен өтеді. Электродтар бірінен соң бірі іске қосылып, қайсысы ұстаманы тоқтататынын анықтау үшін сынақтан өтеді. Әр электродтың әсері әртүрлі, біреуі жыныстық ләззатты стимуляциялайды. Тестілеуді жүргізген техниктердің бірі Герхард өзінің нәтижелерін Росске көрсетеді, ол ұстамалар жиілеп бара жатқанын біледі. Ол Бенсонның ұстамаларды өз еркімен бастауды үйреніп жатқанын түсіндіреді, өйткені бұл ұстамалардың нәтижесі - ләззаттың күйі, бұл оның жиі ұстамаларға ұшырауына себеп болады. Росс медбикелердің қателігі салдарынан Бенсонға торазин берілмейтінін анықтайды. Содан кейін ол Бенсонның парик киіп, өзін санитар ретінде жамынып, оны күзетуге тағайындалған полиция қызметкерінен қашып кеткенін біледі. Росс Бенсонның үйіне барады, онда ол екі қызды табады, олар оның қолында қару бар екенін және аурухананың компьютерлік бөлімі орналасқан жертөледегі жобалары бар екенін айтады. Моррис Бенсонның басшысымен кездеседі, ол Бенсонға Университет ауруханасы ұнамайтынын айтады, өйткені оның супер заманауи компьютерлік жүйесі, жаңартылған IBM System/360 бар. Бенсонның табельдісі Анджела Блэктің өлтірілген жерінен табылғаннан кейін Росс полициямен сұраққа тартылады. Бенсон Росске үйінде кездеседі және ұстамаға түскен кезде оған шабуыл жасайды. Есінен тану алдында Росс микротолқынды пешін қосады, оның радиациясы Бенсонның иығындағы қуат блогына әсер етеді және оны қашуға мәжбүр етеді. Моррис Анджеланың денесінде табылған спичка қорабын пайдаланып Бенсонды әуежайдағы қонақ үйге дейін іздейді. Бенсоннан ұрып-соққан механик табылады, содан кейін Морриске де шабуыл жасалып, жарақат алады. Ауруханада Росс Бенсоннан телефон қоңырауы алады, оның орны ғимараттың ішіндегі бір жерге анықталады. Аурухананың компьютерлері бұзыла бастайды, өйткені біреу орталық процессорға кедергі келтіріп жатқан сияқты. Росс пен Андерс жертөлеге түседі, онда Андерс Бенсонмен атысып, оны жарақаттайды, бірақ дәліздердің лабиринтында жоғалып кетеді. Бенсон компьютерлік бөлмеге қайта оралады және Россты табады. Росс Бенсонның тапаншасын алып, ішкі күрестен кейін Бенсонды қасақана емес, жазатайым түрде атып өлтіреді.
The events in the novel take place between March 9 and March 13, 1971. Harold Franklin "Harry" Benson, a computer scientist in his mid thirties, is described as suffering from "psychomotor epilepsy" following a car crash two years earlier. He often has seizures followed by blackouts, and then wakes up hours later with no knowledge of what he has done. During these seizures, he severely beats two people; the day before his admission, he was arrested after attacking a third. He is a prime candidate for an operation to implant an electronic "brain pacemaker" in the amygdala region of his brain in order to control the seizures, which will be performed in the Neuro Psychiatric Service (NPS) of University Hospital. Two NPS surgeons, John Ellis and Robert Morris, are to perform the unprecedented surgery. The ramifications of the procedure are questioned by the NPS's staff psychiatrist, Janet Ross, and later by her former teacher, Manon, an emeritus professor. Manon raises concerns that Benson is psychotic and predicts that the crimes he commits during the blackouts will not be curtailed. Ellis admits that what they are doing is not a cure, simply a way to stimulate the brain when the computer senses a seizure coming on. It would prevent a seizure but not cure Benson's personality disorder. Ellis rationalizes his approach by pointing out that Ellis is not convinced that not operating on Benson will do him any favors; Benson's condition threatens Benson's life and those of others, has already undermined Benson's legal status three times, and is worsening. Despite the concerns voiced, the team decides to go ahead with the operation. Forty electrodes are implanted into Benson's brain, controlled by a small computer that is powered by a plutonium power pack in his shoulder. Benson must wear a dog tag with instructions to call University Hospital if he is injured, as his power pack may emit radiation. While he is recovering, a woman identifying herself as Angela Black gives Morris a black wig for Benson, whose head was shaved prior to the operation. Morris refuses a man who volunteers to have electrodes put into his brain to stimulate pleasure, but realizes that people like Benson could potentially become addicts. He recalls a Norwegian man with schizophrenia, who was allowed to stimulate himself as much as he wanted, and did so to the extent that it actually gave him brain damage. Roger A. McPherson, the head of the NPS, interviews Benson and realizes Manon and Ross were right about his psychosis, ordering nurses to administer thorazine to Benson. After resting for a day, Benson goes through "interfacing". The electrodes are activated one by one to test which ones would stop a seizure. Each electrode produces different results; one stimulates a sexual pleasure. Gerhard, one of the technicians administering the test, shows his findings to Ross, who discovers that the seizures are becoming more frequent. She explains that Benson is learning to initiate seizures voluntarily because the result of these seizures is a shock of pleasure, which leads to him having more frequent seizures. Ross further discovers that, due to a clerical error by the nurses, Benson has not been receiving thorazine. She then finds out that Benson, using the wig and disguising himself as an orderly, has evaded the police officer assigned to guard him and escaped from the hospital. Ross goes to Benson's house, where she finds two girls who say he has a gun and possesses blueprints for the basement of the hospital, where the computer mainframe is located. Morris meets Benson's boss, who tells him that Benson disliked University Hospital because of its ultra modern computer system, an upgraded IBM System/360. After Benson's dogtag is found at the murder scene of Angela Black, Ross is questioned by police. Benson confronts Ross in her house and attacks her upon having a seizure. Just before losing consciousness, Ross manages to turn on her microwave oven, the radiation of which affects the power pack in Benson's shoulder and forces him to flee. Morris uses a book of matches found on Angela's body to track Benson to an airport hotel. Finding a mechanic who has been beaten by Benson, Morris is attacked and injured as well. Back at the hospital, Ross receives a phone call from Benson, which is traced to somewhere inside the building. The hospital's computers begin to malfunction, as if somebody was disturbing the mainframe. Ross and Anders go down into the basement, where Anders exchanges fire with and injures Benson before becoming lost in the maze of corridors. Benson goes back to the computer room and finds Ross. Ross picks up Benson's gun and, after an internal struggle, shoots and kills Benson unintentionally.
Өмірбаян
Бір кезде бұл "Мейірімді адам" деп аталған. Крейтон бұл оның ең ұнатпаған туындысы екенін мәлімдеді.
At one stage it was known as The Sympathetic Man. Crichton stated that this was his least favorite work.
Фильмге бейімделу
Роман 1974 жылы фильмге түсірілді.
The novel was made into a film in 1974.
Қабылдау
Оның бұрынғы бестселлері сияқты, "Андромеда тұқымы", "Терминал адамы" туралы пікірлер де кеңінен оң болды. Los Angeles Times газеті оны "көңілді және кешірімсіз, ықшам және ғылыми тұрғыдан дұрыс баяндалған" деп сипаттады. The New Yorker журналы романды "таң қалдыратын, керемет құжатталған триллер" деп атады. Life журналы оны "толыққанды қызықты роман" деп бағалады. John Barkham Reviews оны "тамаша триллер" деп атап, "ойға жетелеп, дірілдетеді" деді. Романды Америкалық эпилепсия қоры сынға алды, олар эпилепсияны зорлықпен әділсіз байланыстырғандығын айтты.
Like his previous bestseller The Andromeda Strain, reviews for The Terminal Man were widely positive. Los Angeles Times called it "an entertaining and unsparing narrative, compressed and scientifically sound." The New Yorker called the novel "A fascinating, splendidly documented thriller." Life said it was "An absolutely riveting novel." John Barkham Reviews called it "A superb thriller " and said "It will make you think and shudder." The novel was criticized by the American Epilepsy Foundation who said it unfairly linked epilepsy with violence.