Кіріспе

1968 жылғы Ралф Нельсоннің фильмі

Сюжет

Чарли Гордон – Бостонда тұратын зиякерлік қабілеті шектеулі адам. Ол білім алуға құштар және екі жыл бойы кешкі мектепке барып, Элис Киннианның сабағын оқыды. Ол оқу мен жазуды үйренді, бірақ оның орфографиясы мен жазуы нашар, тіпті өз атын да жаза алмайды. Ол нан пісіретін дүкенде санитар болып жұмыс істейді, онда әріптестері оның кемістігін пайдаланып көңіл көтереді, ал ол балалармен ойын алаңында ойнауды ұнатады. Элис Чарлиді зерттеушілер доктор Ричард Немур мен доктор Анна Штрауска алып келеді, олар интеллектті арттыру әдістерін зерттеп жатыр. Алгернон атты зертханалық тышқанда хирургиялық процедураны сәтті сынап көргеннен кейін, олар адамдық сынаққа қатысушы іздеп жүр. Олар Чарлиге бірнеше қабілеттілік сынақтарын жүргізеді және Алгернон лабиринттің үлгісімен жүргенде, оған қағаз лабиринттерді шешуді тапсырады. Чарли үнемі Алгерноннан жеңіледі, бірақ оны операцияға таңдайды. Операциядан кейін Чарли тағы да Алгерноннан жеңіледі және бірден ақылды бола алмағанына ренжіді. Біраз уақыт өткен соң ол, ақыры Алгерноннан жеңіп шығады және оның интеллектуалдық қабілеті арта бастайды. Әріптестері оған күрделі машинаны іске қосуды тапсырады, оның бұзылуын күтіп, демалыс алуды жоспарлайды, бірақ ол оны сәтті іске қосады. Жаңа интеллектуалдық қабілетінен ұялып, қорқып, олар нан пісіретін дүкеннің иесін Чарлиді жұмыстан шығаруға көндіреді. Элис оны оқытуын жалғастырады, бірақ оның интеллектуалдық қабілеті арта береді және ақырында одан да жоғарылайды. Эмоционалдық жағынан жетілмеген Чарли Элисқа ғашық болып, оған деген сезімін білдіреді, бірақ ол оның ұсынысын қабылдамайды. Ол наразылық білдіріп қашып кетеді, бірақ ақырында Бостонға оралады, екеуі некеге тұру мүмкіндігін қарастыра бастайды. Немур мен Штраус ғылыми конференцияда өз зерттеулерін ұсынады. Чарлидің бастапқы қабілеттілік сынақтарының видеосын көрсеткеннен кейін, оны сұрақ-жауап сессиясына шақырады. Ол қазір аудиториядағылардың барлығынан да ақылды, бірақ ол сонымен қатар адамзатқа деген цинизмді көзқарасқа ие, оны қатысушылар әзіл деп қабылдайды. Ол Алгернонның интеллектуалдық қабілетін жоғалтып, қайтыс болғанын, зерттеу тобы одан жасырған фактіні айтады және өзі де сондай құлдырауға ұшырайтынын күтеді. Конференциядан қашып, барлық жерде бұрынғы өзін көріп, зиякерлік қабілеті төмен балаға көмектесу үшін тоқтайды. Чарли Элис, Немур және Штраустың оның жағдайын талқылап жатқанын естіп, оның интеллектуалдық қабілетін сақтаудың жолын табуға көмектесуді ұсынады, бірақ олардың бірлескен күш-жігері сәтсіз аяқталады. Ол депрессияға түсіп, Элис оны ешқашан тағы да көруге келмеуін сұрайды. Біраз уақыттан кейін Элис Чарлиді ойын алаңында балалармен ойнап тұрғанын көреді, ол толығымен бұрынғы зиякерлік кемістігіне оралған.

Даму

"Алгернонға арналған гүлдер" әңгімесі "Чарли Гордонның екі әлемі" атты 1961 жылғы теледидарлық бейімдеуінің негізі болды, онда Робертсон "Американың болат сағаты" бағдарламасында да ойнаған. Робертсон көптеген телешоуларда түсті, олар кейін басқа актерлердің ойнауымен фильмдерге айналды, мысалы, "Шарап пен раушан күндері". Ол осы әңгіменің фильмге түсіру құқығын сатып алып, фильмде де бас рөлде ойнауды үміттенеді. Робертсон бастапқыда Уильям Голдманды Голдманның "No Way to Treat a Lady" романының сәттілігіне орай сценарий жазуға шақырған және оған өз қаражатынан 30 000 доллар төлеген. Бірақ Робертсон Голдманның жұмысына қанағаттанбағандықтан, сценарийді жазу үшін Стерлинг Силлифантты жалдады. Робертсон фильмдегі рөлі үшін 25 000 доллар гонорар алды.

Шығару

Фильмнің премьерасы 1968 жылғы 28 маусымда Берлин кинофестивалінде өтті. Барлық шығындар есептелгеннен кейін (соның ішінде $1,325,000 пайдаға бөлінген сома), фильм $1,390,000 пайда тапты, бұл Selmur/ABC Pictures компаниясы түсірген санаулы табысты фильмдердің бірі болды. Time журналы «Шарли» фильмін «ақыл-ойының кемістігі және ғылымның шексіз күшінің қауіптері туралы, біршама қиялмен жасалған ерекше фильм» деп сипаттады. «Шарлидің Бостон қаласындағы және оның төңірегіндегі тарихи орындары бұрын ешқашан осылай жақсы түсірілмеген болса да», «Робертсонның актерлік шеберлігінің күші продюсер-режиссер Ральф Нельсонның «Экспо-67» көрмесінде жаңашылдыққа қол жеткізгенін көрсетуге тырысуынан кеміп қалады: дерлік барлық сахналар екіге бөлінген экранда, бірнеше кадрда, тұрып түсірілген немесе баяу қозғалыста көрсетіледі». Сценарист Морис Рапф Робертсонның өнерін «керемет» деп бағалап, экрандағы «интеллектуалдық спектрдің бір шетінен екінші шетіне жасаған өзгеруін» «таң қалдыратын» деді; Рапф «камераның әсерлі тәсілдерін» және «жарықтандырылған оптикалық эффектілерді» сынға алып, оларды «орнынан тебілетін» және «The Knack сияқты сюжеті жоқ фильмдерге» көбірек сай деп атады. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, «Шарли (Клифф Робертсон) мен қыздың (Клэр Блум) арасындағы қарым-қатынас өте нәзік және жақсы бейнеленген. Ол оған қамқорлық жасайды, бірақ оның басынан өткен қиындықтарды толық түсінбейді. Оның жағдайы IQ-сы қалыпты көрсеткіштен асып, гений деңгейіне жеткенде одан да қиындайды; оның эмоционалдық дамуы қалып қояды. Міне осы жеке дағдарыс туралы әңгіме «Шарли» фильмін жылы және мағыналы етеді» деп жазды. Ал Эберт керісінше, «оның дағдарысына себеп болған ғылыми құпиялардың маңызы жоқ, олар көрерменнің назарын аударып, фильмді әлсіретеді» деп атап өтті. 2009 жылы Entertainment Weekly журналы «Шарли» фильмін «барлық уақыттағы 25 ең жақсы көз жасты төккізетін фильмдер» тізіміне енгізді.

Ұсынылған жалғасы

1970-ші жылдардың соңында, Колумбия Пикчерс президенті Дэвид Бегельманның заңсыз қызметтері туралы билікке хабарлағаннан кейін ұзақ мерзімге жұмыссыз қалған соң, Робертсон «Чарли II» сценарийін жазып, оны өндіріске енгізуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтті болмады.

Үй медиасы

Чарли 2005 жылдың 31 наурызында MGM Home Entertainment компаниясы Region 1 аймақтық DVD форматында жарыққа шықты.