Кіріспе

Философиялық зерттеу - Филип Керрдің 1992 жылғы техно-триллері.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жақын болашақта британдық нейробиолог профессор Берджесс Феллан мидың ВМН деп аталатын бөлігін ашты, ол еркектерде әйелдерге қарағанда екі есе ірі болады. Дегенмен, кейбір еркектерде (шамамен 100 000-нан 1-і) ол әйелдердегідей мөлшерде болады, ал бұл аномалия зорлыққа бейімді социопатияның өте нақты белгісі болып табылады. Профессор Феллан ВМН жетіспеушілігін диагностикалауға көмектесетін "Л.О.М.Б.Р.О.С.О." (Модульдік ми резонацияларының орналасуы әлеуметтік нормаға бағынуды талап етеді) деп аталатын бейнелеу құрылын жасады. Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында Ломброзо институты Ұлыбританиядағы барлық ер адамдарды тексеру үшін құрылды. Еркектерді жарнамалық кампаниялар арқылы тестілеуге тарту етіледі; ВМН-теріс нәтиже көрсеткендерге құпия ем-дом, кеңес беру және дәрі-дәрмектер тағайындалады, сондай-ақ оларға Пингвиннің "Ұлы ойшылдар" кітабынан кодтық есім беріледі (мысалы, Шекспир, Платон сияқты). Полицияға ВМН-теріс нәтиже көрсеткендердің есімдері берілмейді, бірақ оларға Ломброзо институтының жүйесінде белгілі бір адамның ВМН-теріс екенін растауға рұқсат етіледі. "Витгенштейн" – ВМН-теріс нәтиже көрсеткен адамның кодтық есімі, ол өзінің жағдайынан хабардар болғанға дейін, жалғыздыққа бейімделген, бірақ тұрақты өмір сүріп, социопатиялық бейімділіктерін виртуалды шындық ойын-сауық жүйелері арқылы зиянсыз түрде шығарып келген. Бірақ өзінің патологиясын білгеннен кейін, ол өзінің қоғамдық міндетін орындайды: Ломброзо институтының жүйесіне бұзушылық жасап, Ұлыбританиядағы барлық ВМН-теріс нәтиже көрсеткен адамдардың тізімін алғаннан кейін, оларды өлтіруге кіріседі. Оқиға екі тұрғыдан баяндалады: Витгенштейннің және оны ұстауға тағайындалған полиция лейтенанты Изадора "Джейк" Яковичтің. Витгенштейннің бөлігі оның жасаған қылмырлары мен одан кейінгі құлдырауы туралы күнделік түрінде бірінші жақта баяндалады; ал детективтің бөлігі дәстүрлі үшінші жақта айтылады.

Тақырыптар

Романның әлемінде ұлттық үкімет «қайта жазалау әділеттілігі» платформасы бойынша ішінара сайланды, оңалту емес, ал ауыр қылмыстар үшін өлім жазасын (және шамалы дәрежеде түрмеге қамауды) жазалау комасы алмастырды. Оның артықшылығы, жазалау комасы егер кейіннен адамның кінәсіз екені дәлелденсе, қауіпсіз түрде кері қайтарылады; сондай-ақ, түрмелерге кететін шығындар азайды, себебі қылмыскерлер шектеуге емес, жылдар бойы ұйқыға кесілді, оларға аз күтім мен күзету қажет. Жазалау комасына қарсылар (соның ішінде Джейк) мемлекет адамдардың өмірінен жылдар ұрлап жатыр және кінәлілерге өздерін түзетуге мүмкіндік бермейді деп санайды; демек, жазалау комасы адамдық емес. Алайда, бұл пікір ұзақ мерзімді ғарыш саяхаттарының міндетті түрде ұзақ мерзімді медициналық команы талап ететінін атап көрсеткен жақтастармен жоққа шығарылады, сондықтан процестің өзі адамдық емес емес; сонымен қатар, қылмыскерлер түрмедегі қауіпті қылмыстық ортаға ұшырамайды, сондықтан жазалау комасы жаза ретінде кем емес, керісінше, көбірек адамдық болып есептелуі мүмкін. Оқиғаның бір бөлігі Кембридж философия профессорын Витгенштейнді оның іс-әрекеттерінің моральдық жағын талқылауға тартуды қамтиды. Қатысушы өзінің барлық іс-әрекетін шынайы Витгенштейннің философиясы арқылы (оның ішінде «Tractatus Logico Philosophicus» кейінгі мансабындағы өзгерісімен қоса) қарастыратындықтан, оны философиялық көзқарасқа көндіруге болады деп үміттеніледі. Бірақ Витгенштейннің кісі өлтірулері жалғасқанда, үкімет Кембридж профессорына Витгенштейнді өзін-өзі өлтіруге инауға қысым жасайды, ал философ Джейктің наразылығына қарамастан келіседі.