Кіріспе

Автокөлік өндіруші

English Racing Automobiles (ERA) – 1933 жылдан 1954 жылға дейін жұмыс істеген британдық жарыс машиналарын жасаушы.

Соғысқа дейінгі тарих

ERA 1933 жылғы қарашада Хамфри Кук, Реймонд Мейс және Питер Бертон құрды. Ол Линкольнширдегі Борн қаласында, Реймонд Мейстің Истгейт жолы мен Сполдинг жолының арасындағы отбасылық үйі – Истгейт үйінің жанында орналасты. Олардың мақсаты – Еуропа жарыстарында британдық беделін сақтай алатын бір орындық жарыс машиналарын жасау және оларды жарысқа шығару болатын. Гран-при жарыстарының толық құны тым жоғары болғандықтан, ERA өз күш-жігерін 1500 см³ көлемді, турбонаддувпен жабдықталған voiturette класына – сол кездегі Formula 2 деңгейіне – бағыттады. Хамфри Кук Лондонның Сент-Полс-Кербиярдтағы Cook, Son & Co. отбасылық мата сату бизнесінен түскен қаражатпен осы жобаны қаржыландырды. Бертон автомобильдердің жалпы дизайнына жауапты болды, ал Мейс оның бас жүргізушісі атанды – ол бұған дейін Vauxhall, Bugatti және Riley сияқты бірнеше маркалармен сәтті жарысқан тәжірибесі бар еді. Британдық дизайнер Рид Райлтон (сол кезде Малкольм Кэмпбелл үшін Bluebird жер жылдамдығы рекордтық машиналарын да сәтті жасаған) жаңа шассиді жобалады, ал оны Thomson & Taylor Бруклендсте құрастырды. Автомобиль метанолмен жұмыс істеді және 1500 см³ көлемде шамамен 180–200 а.к., ал 2000 см³ көлемде 250–275 а.к. дейін қуат өндіре алды. Онжылдықтың соңына дейін, Дик Семан сияқты шебер жүргізушілер команда құрамында болған ERA voiturette жарыстарында үстемдік құрды.

B-түрі

1935 жылы B типті машинаның шығарылуы басталды (аздаған өзгерістермен). A және B модельдері үш түрлі қозғалтқыш көлемімен ұсынылды. Чхула Чакрабонгсе және Бира Бирабонгсе есімді екі сиамдық ханзада, олардың "Хануман", "Ромул" және "Ремус" атты үш машинасы белгілі болды, өз командасын құрып, Хаммерсмит қаласындағы The White Mouse Garage-тен жұмыс істеді. Принц Чхула команданың иесі болды, команданың жүргізушісі болған өзінің туысы, принц Бираға Ромулды сыйлық ретінде сатып алды. 13 B типті ERA машинасы жасалды, олардың үшеуі кейіннен келесі (C типті немесе бір жағдайда D типті) нұсқауларға сәйкес өзгертілді.

C-түрі

1936 жылы C типі пайда болды. A және B модельдеріндегідей баспалдақ шассиі мен алюминий панельдік кузов сақталды. Дегенмен, C моделінде қозғалтқыштардың ассортименті сәл өзгеше болды. C моделінің ешқайсысында ең кішкентай қозғалтқыш опциясы болған жоқ, оның орнына 1,5 немесе 2,0 литрлік, сондай-ақ қосымша 1,75 литрлік аралық қозғалтқыш опциясы болды. Аспа және басқару тіректеріне де өзгерістер енгізілді. Артқы аспаға гидравликалық амортизаторлар орнатылды, ал алдыңғы аспа жаңадан жасалды, эллипстік жапырақ серіппелер мен үйкеліс амортизаторлары көлденең бұралу жолақтары және гидравликалық амортизаторлары бар артқы тірекке алмастырылды. 1948 жылғы Ұлыбритания Гран-приінің ашылу жаттығу сессиясында ең жылдам уақыт көрсеткеннен кейін, Джонсон GP2 бірінші айналымда үшінші орыннан шығып қалды, себебі жетек білігінің универсалды буыны бұзылды. Монлеридегі Coupe du Salon жаттығуында ол төңкеріліс рекордын жаңартты, бірақ GP2 үш айналымнан кейін сынған жанармай бакімен жарыстан шығып қалды. Шасси екі бойлық магний түтігінен және төрт қиылысқан элементтен тұрды. Аспа алдыңғы жағында қос тірекке және артқы жағында де Дион түтігіне негізделген. Автомобиль Ходкиннің талаптарына сәйкес өзгертілген Bristol қозғалтқышымен жабдықталған. Стерлинг Мосс басқарды, бірақ қозғалтқыш сенімсіз болды және жарыс нәтижелері көңіл көншітпеді. Мосс былай деді: «Бұл ең бастысы, өте аз іс жасау үшін көп дау-дамақ тудырған жоба болды. Осы кезде мен жарыс машиналарын жобалауға қатысты «Ақылды профессор» тәсіліне көңілім толып, көңілім қалды. Мен соңынан тіпті ең ұлы идеяның да командада жеткілікті кадр, ұйымдастыру және одан туындайтын кемшіліктерді жоюға қажетті қаржы болмаса, сәтсіздікке ұшырауы мүмкін екенін түсіндім». Джонсон жобаны Bristol компаниясына сатты, ол осы машинаны 1950 жылдардың ортасында бірнеше сыныптық жеңістерді әкелетін Ле-Манға шабуыл жасау үшін негіз ретінде пайдаланды және компанияны ғылыми-зерттеу және даму (R&D) инженериясына бағыттады. Ол оны Zenith Carburettor Ltd компаниясына сатты, кейін оны тағы бір карбюратор фирмасы – Solex сатып алды.

Jowett Jupiter шассиінің дизайны

1949 жылы ERA компаниясында жұмыс істейтін фон Эберхорст Jowett Jupiter машинасы үшін кеңістіктік каркас шассисын жобалады.

Мұра

Engineering Research and Application Ltd деп қайта аталса да, және негізінен ҒЗТКЖ (ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар) операциясы болып қалып келсе де, ERA жарысқа дайындық жұмыстарын шамалы көлемде жалғастырды. 1980 жылдары ол Mini-дің турбо күшейтілген нұсқасы – ERA Mini Turbo-ға өзінің атын берді.

ЭЫҚ бәсекелестікке тартылады

Соғысқа дейінгі ERA-лардың басым көпшілігі әлі де сақталып қалған, олардың шығу тегі нақты және расталатын. Ең жасы 70 жылға жуық болса да, олар әлі де тарихи жарыстарда бақ сынасады. Бұл автомобильдер ерекше түрде Шелсли Уолш төбесінен жоғары көтерілумен байланысты, себебі Мейс 1947 және 1948 жылдары алғашқы екі британдық төбеден жоғары көтерілу чемпионатында жеңіске жеткен болатын; шындығында, ERA көп жылдар бойы соғысқа дейінгі автомобильдер арасында төбеден жоғары көтерілу рекордын сақтап келді.

Мейс көрмесі

Рэймонд Мейстің автожарыстарға қосқан үлесі, соның ішінде ERA кезеңі туралы тұрақты көрме Борн қаласындағы Борн азаматтық қоғамының мұражай орталығында орналасқан. Көрме апта соңы мен мереке күндері сағат 14:00-ден бастап ашық.