Колорадо штатындағы Centennial әуежайы

Кіріспе

Centennial Airport) - АҚШ-тың Колорадо штатындағы, Денвер-Аврора қалалық аймағындағы Arapahoe County Public Airport Authority-ға тиесілі, жалпыға қолжетімді әуежай. Денвер қаласының орталығынан 15 теңіз шақырымы (17 миль, 28 км) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Аэропорттың ұшу-қону жолақтары Арапахо округіндегі халық саны есепке алынатын жерге және Дуглас округіне дейін созылады.

Мекемелер

Әуежай 1968 жылғы 12 мамырда Арапахоу округі әуежайы ретінде ашылды және 1984 жылғы 13 шілдеде қайта аталды. Жаңа атау Колорадоның 1876 жылы Одаққа 38-ші штат ретінде қабылдануын көрсетеді, бұл АҚШ Тәуелсіздік Декларациясының жүз жылдығымен сәйкес келеді. 1985 жылы жаңа басқару мұнарасы салынды. Бұл әуежай АҚШ кедендік қызметтерінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін халықаралық әуежай және күніне орташа есеппен 874 рейспен АҚШ-тың ең қызығушылық тудыратын жалпы авиациялық әуежайларының бірі болып табылады. Федералдық авиация басқармасының басқару мұнарасы тәулік бойы әуе қозғалысын басқару қызметін ұсынады. 35R ұшу-қону жолағында аспаптық қону жүйесі орнатылған. Centennial әуежайының ауданы 567 гектарды (1400 акр) құрайды және теңіз деңгейінен 1794 метр (5885 фут) биіктікте орналасқан. Онда үш асфальт ұшу-қону жолағы бар: 17L/35R – 3048 x 30 метр (10 000 x 100 фут); 17R/35L – 2134 x 23 метр (7001 x 77 фут); 10/28 – 1463 x 23 метр (4800 x 75 фут). Air Methods бұрын да осындай қызметтер көрсеткен, бірақ 2017 жылы Колорадо штатының Гринвуд Вилидж қаласына көшіп кетті. 2011–2015 жылдарға арналған Ұлттық біріктірілген әуежайлар жоспары бұл әуежайды жеңілдетуші әуежай ретінде жіктеді.

Авариялар мен оқиғалар

1979 жылғы 19 қарашада National Jet Industries компаниясының жүк рейсімен Cessna 500 Citation I ұшағы 34-ші жолаққа IFR бойынша дұрыс емес келіп құлады, себебі мұз жағдайы болған. Үш адамның екеуі қаза тапты. 1984 жылғы 2 шілдеде Bell 206B N3173L тікұшағы Centennial әуежайына құлап, ұшқыш пен жалғыз жолаушы қаза тапты, тікұшақ кенеттен аударылып кеткен. Тергеушілер циклді рульді ұстап тұрған бөлшек, бос бекіткіш гайкасынан үзілгенін анықтады және апатты дұрыс емес техникалық қызмет көрсетуге байланысты деп санайды, ал өндірушінің ұшу алдындағы тексеру тізімі жеткіліксіз болды. Апаттан кейін 15 күн өткен соң Bell Helicopter компаниясы операторларға ұшу алдында жылдам ажыратылатын басқару құралдарын дұрыс орнатылғанын тексеруді ескертетін қауіпсіздік хабарламасын шығарды – бұл нұсқаулар бұрын өндірушінің тізімдерінен алынып тасталған еді. 2001 жылғы 26 наурызда Socata TBM 700, N300WC ұшағы жергілікті уақыт бойынша сағат 07:00-ден кейін төмен бұлтты мұз тұманды жағдайда IFR ережелері бойынша ұшып кетті. Радар және борттағы GPS деректері ұшақ ұшу-қону жолағының сол жағына дерлік бірден бұрыла бастағанын көрсетті. Ұшақ сол жаққа қарай көтеріле бұрылып, ең жоғары биіктігі 7072 футқа жетіп, 217 градусқа бұрылды, содан кейін төмен қарай бұрыла бастады. Ұшақ әуежай аумағына соғылып, қирады, жалғыз жолаушысы – ұшқыш қаза тапты. 2004 жылғы 17 желтоқсанда Cessna 421, N421FR ұшағы 17L жолағынан ұшып шыққанда оңға бұрылып, 17R жолағын кесіп өтіп, кенеттен тік бұрылып, оң қанатымен жерге соғылып, домалап кетті. Ұшақ қирады, үш адам – ұшқыш-оқушы, ұшқыш-инструктор және жолаушы ретінде отырған екінші инструктор қаза тапты. Көрегендер ұшқыштардың бірнеше рет қозғалтқышты іске қосуға тырысқанын және ұшақты жөндеуге апаруды талқылағанын, бірақ соңында қозғалтқыштарды іске қосып, ұшуды бастағанын хабарлады. Тергеушілер жанармай желісінің бітелгенін көрсететін жанармай жүйесінде аномалияларды тапты және апатты жанармайдың жетіспеуінен қозғалтқыштың қуатының жоғалуына және ұшқыш-инструктордың тиісті төтенше жағдайлар процедураларын орындамауына және ұшуды тоқтатуға байланысты деп түсіндірді. 2021 жылғы 12 мамырда Cirrus SR22 және Key Lime Air 970 рейсі, чартерлік жүк рейсін орындайтын Swearingen SA226 TC Metroliner ұшақтары Centennial әуежайына жақындағанда соқтығысты. Cirrus ұшағы парашют көмегімен әуежайдан тыс жерге қауіпсіз қонды, ал Key Lime ұшқышы кабина шатырының бір бөлігін жоғалтуына, эпеннажға зақым келтіруіне және бір қозғалтқыштың істен шығуына қарамастан Centennial әуежайына қауіпсіз қонды. Зардап шеккендер жоқ. 2021 жылғы 16 маусымында Lancair Evolution ұшағы Centennial-дің оңтүстігінде соңғы жақындау кезінде құлады. Ұшақ бірнеше электр сымдарына соқтығысып, өрт шықты, оны өрт сөндірушілер тоқтатты. Апатта екі адам және бір ит қаза тапты. 2022 жылғы 9 тамызда Cessna 182 Skylane ұшағы 10-шы жолақтың ұшу бағытынан тыс жерге құлады. Борттағы жалғыз ұшқыш қаза тапты. Апаттың себебін анықтау әлі жалғасуда; алдын ала есептерде ұшақ иесінің білмеуімен ұшқан және ұшқыш сертификат алу үшін осы типтегі ұшуды аяқтамаған деп көрсетілген. Көрегендердің айтуынша, ұшақ 150-200 фут биіктікке көтеріліп, қозғалтқышы өшіп, мұрны төмен қарай құлап соқтығысқан. Өрт болған жоқ. Ұшақта техникалық ақаулар болған жоқ, бірақ жанармай бактерілерінде жанармай дерлік болған жоқ.

On November 19, 1979, a Cessna 500 Citation I operated by National Jet industries, a cargo flight, crashed on an improper IFR approach to runway 34 due to icing conditions. Two of the three occupants died. On July 2, 1984, a Bell 206B helicopter, N3173L, suddenly rolled over and crashed at Centennial Airport, killing the pilot and single passenger. Investigators found that the connector that retained the cyclic stick had broken due to a loose retaining nut, and attributed the accident to improper maintenance, with the manufacturer's inadequate preflight checklist being a contributing factor. Fifteen days after the crash, Bell Helicopter issued a safety notice advising operators to check quick removal flight controls for proper installation prior to flight—guidance which was previously omitted from the manufacturer's checklists. On March 26, 2001, a Socata TBM 700, N300WC, departed shortly after 07:00 local time under IFR rules in low ceiling ice fog conditions. Radar and on board GPS data indicated the airplane began drifting to the left of runway centerline almost immediately after takeoff. The airplane made a climbing left turn, achieving a maximum altitude of 7,072 feet and completing 217 degrees of turn, before beginning a descending left turn. The airplane impacted terrain on airport property and was destroyed, killing the only occupant, the pilot. On December 17, 2004, a Cessna 421, N421FR, drifted to the right on takeoff from runway 17L, crossing the median and runway 17R, then suddenly rolled very steeply to the right, struck the ground with the right wing low, and cartwheeled. The aircraft was destroyed and the three occupants—a student pilot, a flight instructor, and a second instructor riding as a passenger—were killed. Ground witnesses reported that the pilots made several unsuccessful attempts to start the engines, and discussed taking the aircraft to a shop for repairs, but ultimately got the engines running and initiated the flight. Investigators found fuel system anomalies indicative of a fuel line blockage, and attributed the accident to a loss of engine power due to fuel starvation, and to the flight instructor's failure to perform proper emergency procedures and abort the flight. On May 12, 2021, a Cirrus SR22 and Key Lime Air Flight 970, a Swearingen SA226 TC Metroliner operating a charter cargo flight, collided on approach to Centennial Airport. The Cirrus made a safe off airport parachute assisted landing, while the Key Lime pilot landed safely at Centennial despite the loss of a section of the cabin roof, damage to the empennage, and failure of one engine. There were no injuries. On June 16, 2021, a Lancair Evolution plane crashed south of Centennial while on final approach. The plane collided with several power lines and started a brush fire which was contained by fire crews. The two occupants and a dog were killed in the crash. On August 9, 2022, a Cessna 182 Skylane crashed off the departure end of Runway 10. The sole pilot on board was killed. The final determination of the cause of the crash is pending; tentative reports indicate the aircraft was flown without the owner's knowledge and that the pilot had yet to complete a checkout flight on the type before being certified. According to a witness, the aircraft climbed to 150 200 feet AGL, sputtered, nosed down and impacted. There was no fire. The aircraft had no mechanical issues but had almost no fuel in the tanks.