Кіріспе

Банктік кітапшаның түрі – Apple iOS операциялық жүйесіндегі бұрын Passbook деп аталған қосымша, сондай-ақ Оңтүстік Африкада апартеид кезеңінде қара африкалық азаматтар міндетті түрде алып жүруге тиіс болған құжат. Кітапша немесе банк кітабы – депозиттік шоттағы банк немесе құрылыс қоғамының операцияларын тіркеуге арналған қағаз кітапша. Әдетте, кітапша төмен операциялық белсенділікке ие шоттар үшін, мысалы, жинақ шоттары үшін қолданылатын. Банк кассирі немесе пошта қызметкері операцияның күнін, сомасын және жаңа балансты қолмен жазып, өзінің бас әріптерін қосатын. 20-ғасырдың соңында кішкентай матрицалық немесе сиялы принтерлер пайда болды, олар шот иесіне ыңғайлы болған кезде кітапшаны автоматты банкоматта немесе кітапша басып шығару машинасы арқылы, өздігінен қызмет көрсету режимінде, пошта арқылы немесе банк бөлімшесінде жаңарту мүмкіндігін берді.

Тарих

18 ғасырда жинақ кітапшалары пайда болды, бұл клиенттерге алғаш рет операциялар туралы ақпаратты өздерінің қолында сақтауға мүмкіндік берді. Осыған дейін операциялар тек банктегі тізілімдерде тіркелген, сондықтан клиенттер өздерінің салымдары мен шығарылымдарының тарихына ие болмаған. Паспорт мөлшеріндегі жинақ кітапшасы клиенттердің өз ақпаратын бақылауын қамтамасыз етті, және оны "жинақ кітапшасы" деп атады, себебі ол қосымша анықтама қажет етпей-ақ шот иесін анықтау құралы ретінде қолданылды. Сондай-ақ, ол жаңарту үшін банк пен шот иесі арасында үнемі алмасып тұратын.

Кредиттер мен депозиттер

Банктегі шотқа қолма-қол ақшаны жеке әкелу арқылы шотқа қаражат салу үшін шот иесі шағын несиелік немесе салымдық түбіртек толтыра алады. Ақша белгілері мен монеталардың жалпы сомасы саналып, күні мен төлеушінің аты-жөнімен бірге түбіртекке жазылады. Банк кассирі ақшаны және деректерін санайды және тексереді; егер бәрі дұрыс болса, салым шотқа түсіріледі, түбіртек банкте сақталады, ал түбіртек кітапшасы күндік мөрмен таңбаланып, содан кейін шот иесіне қайтарылады. Шот иесі өзінің банкімен жасаған операцияларын тіркеу үшін өзінің шотының кітабын пайдаланады.

Дебет пен ақша алу

Ақша алу әдетте шот иесінің шоты ашылған филиалға баруын қажет ететін, онда дебеттік немесе ақша алу тізімі дайындалып, қол қойылатын. Егер кассир шот иесін білмесе, тізімдегі қолтаңба және уәкілеттіктер филиалдағы қолтаңба картасымен салыстырылып тексерілетін, содан кейін ғана ақша төленіп берілетін. 1980 жылдары банктер қолтаңбалық кітапшалар үшін қара шам қолтаңба жүйесін қабылдады, бұл шот ашылған филиалдан өзге филиалда ақша алуға мүмкіндік берді, егер бұрын қолтаңба картасын басқа филиалға аударту туралы шарттасқан болмаса. Бұл жүйе бойынша кітапша иесі кітапшаның артқы жағына көзге көрінбейтін сиямен қол қояды және қол қоюға уәкілеттік алған органдар да тіркеледі. Ақша төлейтін филиалда ақша алу тізіміндегі қолтаңба кітапшадағы қолтаңбамен салыстырылып тексеріледі, оны оқу үшін арнайы ультракүлгін сәулелі оқырман құрылғысы қажет. Бүгінде клиенттер көбінесе PIN-код арқылы және жиі автоматты банкоматтар арқылы тексеріледі.

Тікелей банктік қызмет

Телефон немесе онлайн-банкингпен ұсынысқа келмейтін адамдар үшін, жарнамалық кітапшаны пайдалану – шот қызметін күтудің қажеті болмай, дереу білудің балама жолы. Дегенмен, кейбір шот мәлімдемелерінен өзгеше, кейбір жарнамалық кітапшалар түсінікті сипаттамалардың орнына қысқа кодтарды қолданып, ақпаратты аз береді.