Кіріспе

Жеңіл матамен қапталған шлем

Пит шлемі, сонымен қатар сафари шлемі, салакот, сола топи, күн шлемі, топи және топи деп те аталады – шолапиттен жасалған жеңіл матамен қапталған шлем. Пит шлемінің шығу тегі Филиппиннің жергілікті салакот бас киімінің испан әскеріне бейімделуінен басталады. Ең тар мағынасында, пит шлемі – пит өсімдігінің ағашынан жасалған күннен сақтануға арналған бас киімнің бір түрі. Дегенмен, пит шлемі кез келген жеңіл күннен қорғайтын материалдардан немесе талшықтан жасалған осы стильдегі шлемді де білдіруі мүмкін.

Шығу тегі

Пит қалқанының шығу тегі салакот деп аталатын дәстүрлі филиппиндік бас киім (испанша salacot, бұл термин әлі күнге дейін пит қалқандары үшін де қолданылады). Олар көбінесе күмбез немесе конус пішіндес болып келеді және жиектерінің ені өте кеңтен, тіпті қалқанға ұқсас пішінге дейін өзгеріп отыруы мүмкін. Бас киімнің жоғарғы бөлігінде металдан немесе ағаштан жасалған тік немесе дөңгелек тәрізді әшекей жиі кездеседі. Ол ішкі лента мен иекке бекітілетін бау арқылы бекітіледі. Бұлар бастапқыда жеңіл бамбук, ратан және лақты қымыз сияқты материалдардан жасалған, кейде құнды металдармен әшекейленген, су өткізбейтін шайырмен қапталған немесе матамен жабылған. Салакоттар испандық отаршылдық әскердегі филиппиндік қосымша әскерлердің күн мен жаңбырдан қорғануы үшін наурыз жорықтарында қолданылған. 18-ғасырдың басына қарай Филиппиндегі жергілікті және испандық әскерлер оларды толыққанды қабылдады. Әскери үлгілері көбінесе матамен жабылған және біртіндеп испандық кабасет немесе морион пішінін алды.

19 ғасыр

Салакоттың дизайнын кейін 19-ғасырда Индокитайдағы француз отаршыл әскерлері қабылдады (олар оны салако немесе салакот деп атады, бұл термин кейіннен жергілікті вьетнамдық конус пішіндес немесе нón lá тәрізді дискіге де қолданылды), себебі ол ылғалды және ылғалды ауа-райынан тиімді қорғады. Британдық және голландтық әскерлері, сондай-ақ жақын маңдағы басқа отаршылдық державалар да одан үлгі алды, және салакот 19-ғасырдың ортасында отаршылдық күштердің кең таралған бас киіміне айналды. Бұл бас киім түрі ерекше түрде Британ империясымен байланысты болғанымен, барлық еуропалық отаршылдық державалар оның түрлерін 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында пайдаланды. Француздық тропикалық шлем алғаш рет 1878 жылы отаршылдық әскерлерге бекітілді. Голландтықтар Ачех соғысы (1873–1904) кезінде осы шлемді киді, ал АҚШ армиясы оны 1880-жылдары АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы ыстық климатта қызмет ететін әскерлер үшін қабылдады. Оны Солтүстік-Батыс атты полициясы 1873 жылдан 1874 жылға дейін Солтүстік-Батыс Канаданы бақылауда, Солтүстік-Батыс көтерілісіне дейін және тіпті 1898 жылғы Юкон алтын асыру кезінде стетсоннан бұрын киген. Еуропалық офицерлер жергілікті жұмысқа алынған әскерлерге, сондай-ақ Африка және Азиядағы отарлық аумақтардағы азаматтық қызметкерлерге басшылық еткенде пит шлемін қолданды. Тропикалық аймақтарда қызмет ететін әскерлер көбінесе пит шлемін киді. Дегенмен, жауынгерлік міндеттерде олар кейде Филиппиндегі АҚШ әскерлері және Бур соғысының соңғы кезеңдерінде Британ империясының күштері киген кең қапталды шляпа сияқты басқа да нұсқаларды пайдаланды.

Британ империясының ішінде

Салакотты Британ империясы Британдық Үндістанда ең көп пайдаланды, оларды бастапқыда "плантаторлардың шапандары" деп атады. Олар тропиктік аймақтарда қызмет ететін әскерлер үшін жеңіл бас киімнің үлгілерін жасауға кірісті. Бұл бірнеше үлгілерге әкелді, соңында "колониялық үлгі" шлем және кейіннен Вулсли үлгісі сияқты дизайн пайда болды. Бастапқыда алдыңғы және артқы жағында кішкентай қалқандары немесе "шыңдары" бар пішеннен жасалған, британдық шлем ақ матамен қапталған, көбінесе оның айналасында мата жолағы (немесе пуггари) және желдету үшін кішкентай тесіктер болған. Әскери үлгілерінің алдыңғы жағында металл белгілері болуы мүмкін және мыс тікпен немесе шар тәрізді әшекеймен безендірілуі мүмкін. Жағдайға қарай, иекке тағылатын бау былғарыдан немесе мыс тізбегінен жасалған. Кейіннен негізгі материал тоқ тамырынан жасалды, бірақ ол әлі де матамен қапталған және көбінесе "пішен" шлем деп аталды. Англо-зулу соғысы кезінде британдық әскерлер ақ пішен шлемдерін шаймен, лаймен немесе басқа да қолдан жасалған камуфляж құралдарымен бояды. Содан кейін хаки түсті шлемдер тропиктік қызметте стандартты жабдыққа айналды.

Колониялық үлгі

Піттен жасалған күн қақпақтары алғаш рет 1840 жылдардағы Бірінші және Екінші ағылшын-сик соғыстары кезінде Үндістанда пайда болды. 1857–59 жылдардағы Үндістан көтерілісінде кеңінен қолданылған олар, 1873 жылғы Ашанти соғысында, 1878–79 жылдардағы Зулу соғысында және одан кейінгі Үндістан, Бірма, Египет және Оңтүстік Африкадағы науқандарда британдық әскерлердің қызметінде болды. Бұл ерекше пішінді ертедегі бас киім отарлық үлгідегі шлем деп белгілі болды. Британдық отарлық үлгідегі піттен жасалған шлем, өз кезегінде, 19-ғасырдың соңғы жартысында және 20-ғасырдың басында испан және филиппин шлемдерінің дизайнына әсер етті. Оның кеңірек қайрылған қалқаны, ескі отарлық үлгідегі шлемге қарағанда күннен жақсы қорғады. Оның қолданылуы көп ұзамай шетелде қызмет ететін британдықтар мен кейбір канадалық бөлімшелер арасында кеңінен тарады. Ол Корольдік теңіз жаяу әскерлерінде, олардың оркестр қызметінің толық киімінде де, сондай-ақ белгілі бір салтанатты шараларда 1-ші нөмірлі ("көк") киімінде де қолданыла береді.

Үй қызметі қалқаны

Сонымен қатар, тропикалық емес аймақтарда қолдануға арналған ұқсас қалқан (коркты жауып, қола тікпен безенілген қою көк матадан жасалған) ұсынылды. Британ армиясы бұл бас киімді 1878 жылы ресми түрде қабылдады, оны "Үй қызметі қалқаны" деп атады (бұл шаконың қолданыстан шығуына әкелді). Британдық желілік жаяу әскерінің көпшілігі (фюзилер мен шотланд полктерінен басқа) 1902 жылға дейін, хаки түсті киім енгізілгенге дейін бұл қалқанды киді. Оны инженерлер, артиллерия (тік емес, доппен), сондай-ақ әр түрлі әкімшілік және басқа да корпустар (тік емес, доппен) киген. Қалқанның матасы көбінесе қою көк түсті болды, бірақ жеңіл жаяу әскер полктері жасыл, ал бірнеше ерікті бөлімшелер сұр түсті нұсқаларын киген. 1903 жылы далалық киім үшін хаки түсін кеңінен қабылдаумен, қалқан толық киімнің бөлігіне айналды және 1914 жылға дейін осы ретінде киілді. Ол соғыс аралық кезеңде полк оркестрлері мен дамбаға қатысатын офицерлердің киіміне қайта оралды және қазіргі күнге дейін Британ армиясының желілік жаяу әскер полктерінің оркестрлері киеді. Үй қызметі қалқанының дизайны Англия мен Уэльстегі бірнеше полиция күштері 1869 жылдан бері киетін дәстүрлі күзетші қалқанына өте ұқсас. Осыған ұқсас пішіндегі қара қалқандар 19 ғасырдың соңында Виктория полициясының формасының бір бөлігі болды. АҚШ армиясы да 1881 жылдан 1901 жылға дейін британдық үлгідегідей көк матадан жасалған бас киімді толық киімнің бөлігі ретінде киген. Атты әскер мен атты артиллерия киетін нұсқаларында тиісті әскери түрлерінің түстерінде (сары немесе қызыл) қауырсындар мен баулар болған.

Әскери мақсатта

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Корольдік теңіз флоты және басқа да теңіз флотылары кейде тропиктік аймақтардағы десант тобына шлемдермен қамтамасыз еткен. Бірінші дүниежүзілік соғыста британдық, бельгиялық, француз, австрия-венгриялық және неміс әскерлері Таяу Шығыста және Африкада соғысқанда пиф шлемдерін кеңінен киген. 1922-1940 жылдар аралығында Қызыл теңізде, Қиыр Шығыс суларында және Тынық мұхитында қызмет атқаратын француз теңіз күштерінің қызметкерлеріне ақ тропикалық шлем берілді. 1930 жылдары Филиппиндегі жергілікті жұмылдырылған күштер (әскери және жандармериядан тұрады) көбінесе "Гинит" деп аталатын қысылған кокос талшығынан жасалған күн шлемдерін қолданды. Екінші Филиппин Республикасының әскерилері, констебль бюросы және Филиппиндегі партизандық топтар да осы бас киімді киген. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Корольдік теңіз күштерінің офицерлері ақ (тропикалық) форма киген кезде Вулсли шлемін киген; шлемнің түсі ақ, ал пугаридің жоғарғы жағына теңіз көк түсті тар жиек қойылған. Пит стиліндегі шлемдерді екінші дүниежүзілік соғыста жапон, еуропалық және американдық әскери қызметкерлері ыстық климатта қолданған. Бұл санатқа Италия әскерлері, Голланд Корольдік Шығыс Индия армиясы, Одақ қорғаныс күштері және нацистік Германияның Африка корпусы, сондай-ақ АҚШ және жапондық күштер Тынық мұхитында шектеулі көлемде қолданған ұқсас шлемдер кіреді. Британ армиясында көбінесе каки түсті нұсқасы, полк белгісімен немесе лентасымен безендіріліп киілетін. Толық киімдегі ақ шлем полктерге қарай өзгеше болды: бірнеше полкте ерекше пугарилер немесе қауырсындар болды. Салтанатты шараларда шлемге тік ұштар (жаяу әскері және атты әскер полктері, Артиллерия корпусы және Корольдік инженерлер үшін) немесе шар (Корольдік артиллерия және басқа корпустар үшін) орнатылды. Ал генералдар, штаб офицерлері және белгілі бір бөлімдердің офицерлері толық киімде шлемдеріне, толық киімдегі шапқыларына ұқсас қауырсындар тақты. Джордж Оруэлл екінші дүниежүзілік соғыста британдық әскерлердің "әдетте ырымшыл" пиф шлемдерін емес, шапшаң шапқыларды қолдануына қатысты пікір білдіріп, былай деп жазды: "Мен Бірмада болғанда, маған Үндістанның күнінің тіпті ең салқын кездерінде де (ерте таңда және күнсіз жаңбырлы маусымда) ерекше қауіпті екендігіне сендірді. "Жергілікті тұрғындардың" бас сүйектері қалың болғандықтан, оларға бұл шлемдердің қажеті болмады, бірақ еуропалықтар үшін тіпті екі қабатты қалпақ та сенімді қорғаныс бола алмады". Британ армиясы 1948 жылы тропикалық шлемді ресми түрде (салтанатты мақсаттардан басқа) алып тастады. Эфиопияның императорлық гвардиясы 1974 жылы император Хайле Селассие I құлатылғанға дейін шлемдерді өз формаларының ерекше бөлігі ретінде сақтап келді. Корея соғысында қызмет атқаратын императорлық гвардия бөлімдері ұрысқа қатыспағанда осы шлемдерді жиі киетін. Америкалық теңіз офицерлері тропикалық хаки формасымен бірге пиф шлемдерін кие алатын. Көбінесе, пиф шлемін АҚШ теңіз күштерінің Азаматтық инженерлер корпусы киген.

Қоғамдық пайдалану

ХХ ғасырдың бірінші жартысында Вулсли үлгісіндегі қалқанды британдық отаршыл, дипломатиялық және консулдық қызметкерлері "ыстық климатта" қызмет ететін азаматтық киіммен міндетті түрде киетін. Оның алдыңғы жағында патшалық қарудың алтын белгісі орналасқан. Губернаторлар мен генерал-губернаторлар киген кезде, қалқанның үстіне 10 дюймдік қызыл және ақ қарлығаш қауырсыны қойылған. Тропикалық аймақтардағы британдық дипломаттар, генерал-губернаторлар, губернаторлар және отарлаушы шенеуніктер салтанатты ақ киімдерінің бір бөлігі ретінде дәстүрлі ақ қалқандарды кие берді, бірақ Сыртқы істер және Ұлттар достастығы кеңсесінің қызметкерлері 20-шы ғасырдың соңында үнемдеу шарасы ретінде мұндай киім киюді тоқтатқанша. 1997 жылы Гонконгтағы британдық үкімшіліктің аяқталуын белгілейтін рәсімдерде Гонконгтың Корольдік полициясының губернаторға көмекшісі ақ түсті Вулсли қалқанын, қара және ақ қауырсындарымен киіп келді. Бұл Империяның символы ретінде осы үлгідегі бас киімнің соңғы рет пайда болуы болды.

Азаматтық мақсатта

Танымалдылығының арқасында, 19 ғасырдың ортасынан бастап тропиктік және субтропиктік аймақтардағы еуропалықтар үшін пит қалпағы кең таралған азаматтық бас киімге айналды. Азаматтық қалпақтың пішіні мен өлшемдері сол кездегі әскери қалпаққа ұқсас болды, бірақ төсбелгілер сияқты әшекейлеу элементтері болған жоқ. Оны 1940 жылдарға дейін ерлер мен әйелдер, жастар мен қарттар, ресми және күнделікті жағдайларда киген. Ақ және хаки түсті нұсқалары қолданылды. Көбінесе хаки матадан тігілген киімдер мен бұталық жакеттермен бірге тағылған. 20 ғасырдың басында еуропалықтардың тропиктік аймақтарда күн соққысынан сақтану үшін осындай бас киім киюі қажет деген жалпы пікір қалыптасты. Ал жергілікті халықтың күнге төзімділігі бар деп есептелді. Қазіргі медициналық тұрғыдан алғанда, кең қалпақты, бірақ жеңіл бас киім (мысалы, панама бас киім және т.б.) барлық ұлт өкілдеріне тері рагы мен қызудан сақтану үшін күшті күн сәулесінде міндетті түрде киюге кеңес беріледі. Пит қалпақтарының танымалдылығы 1950 жылдардың ортасынан бастап төмендеді. Мысалы, 1955 жылға қарай франкофондық Африка елдерінде бұл қалпақтың қолданылуы азайды, бірақ өткен он жылдық ішінде еуропалық туристер мен экспаттар арасында оның үлкен танымалдылығы болған еді.

Нидерланды

Гардерегимент Фюзельерлері Принцесса Ирен және Нидерланд теңіз корпусының салтанатты формаларымен бірге британдық үй қызметінің шлеміне ұқсас, қою көк түсті шлем киіледі.

Америка Құрама Штаттары

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскері, Әскери-теңіз күштері және Армиясы пит қалпағына арзан, сырттан ұқсас балама жасады, ол престелген талшықтан жасалған «американдық талшықты қалқан» деп аталды. Кейбір қалқандардың үстіне камуфляж үлгісі салынған. АҚШ әскери талшықты қалқанның екі негізгі өндірушісі – International Hat Company және Hawley Products Company болды. Екі компания да 1930 жылдары престелген талшықтан жасалған және фольга қаптамасы бар бірнеше азаматтық модельдерді жобалап, өндірді, олар ыстық күнде жұмыс істейтін жұмысшыларға – фермалардан бастап жол құрылысына дейін және басқа да қол еңбегіне арналған еді. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің пит қалпағы (ресми түрде «Қалқан, күн, қатты, талшықты») оқ ату полигоны кадрларын анықтау үшін қолданылды; сондай-ақ, оқ ату оқытушылары мен жаттығу оқытушылары науқандық қалпақ киеді. АҚШ Әскери-теңіз күштері 20 ғасырдың ортасында тропикалық аймақтарда офицерлердің киюіне арналған пластикалық, каки түсті күн қалпағын бекітті. Оның алдыңғы жағында толық өлшемді офицерлік бас киім белгісі орнатылған. Пластмассадан жасалған, бірақ дәстүрлі дизайндағы ақ немесе ашық көк қалқандар – АҚШ Пошта қызметінің хат тасушылары күн мен жаңбырдан қорғану үшін киетін ресми, қосымша киім нысандары болып табылады.

Вьетнам

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін француздық Индокитайдағы коммунистік Вьетмин, және кейін Солтүстік Вьетнамның Халық армиясы, өздерінің "mũ cối" деп аталатын шлемдерінің дизайнын француздық күннен сақтаушы шлемге негіздеді. Бүгінде ол Вьетнамда (негізінен солтүстікте) әлі де кеңінен азаматтар тарапынан қолданылады (бірақ 2007 жылы мотоцикл жүргізушілері үшін мотоцикл шлемі міндетті болған кезде оның қолданылуы күрт азайды). Дизайн жағынан вьетнамдық модель Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі азаматтық үлгіге ұқсас болды, бірақ армияның түрлеріне байланысты (мысалы, әуе күштері үшін көк түс) жабайы жасыл матамен немесе басқа түстермен жабылған, әдетте алдыңғы жағында металл белгісі болды. Ол Вьетнам армиясының символы саналады.

Қырғызстан

Тәуелсіздік үшін күрес, оның ішінде Мау Мау көтерілісінен кейін, Кения 1963 жылғы желтоқсанда Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды, «өзгерістердің желдерімен» бірге. Келесі жылы, 1964 жылы президент Джомо Кениатта сайланғаннан кейін, пит қалпағы провинциялық әкімшілер мен комиссарлардың бірыңғай киімінің реттелген бас киіміне айналды, олар жергілікті басқаруды қадағалайтын орталық үкіметтің өкілдері болып табылды. Бастапқыда Кенияда және Африканың басқа аймақтарында пит қалпағы журналистердің асыра сөйлеуінің нәтижесі деп есептелді және оқырмандар оны дұрыс түсінбеді. Саяхат кітаптары мен журналдар еуропалықтарға бас киімсіз сыртқы шараларға қатыспауды кеңес берді, себебі тропиктік күннің тікелей әсерінен миларының нашарлауы мүмкін екендігі айтылды. Мақалалар шамадан тыс болғанымен, пит қалпағы саваннадағы күшті күн сәулесінен қорғады, ал оның берік қабығы мен ішкі қаптамасы жаңбырлы ормандағы бұтақтармен соқтығысудан бас қорғады. Сонымен қатар, қалпақтың шатыр тәрізді қыры көзге жаңбырдың түсуіне немесе көзілдірікке тамшылардың тиюіне кедерілді. Қазір, осының барлығынан өзге, ол еркін африкалықтар үшін биліктің символы ретінде сақталды.

Қауымдастық мемлекеттері

Бірнеше әскери бөлімдер әлі күнге дейін бүкіл Достастықта пит қалпағын пайдаланады. Ұлыбританияда Корольдік теңіз жаяу әскері өздерінің №1 немесе парадтық формасының бір бөлігі ретінде ескі пит қалпағымен бірдей жалпы дизайндағы ақ Вользели үлгісіндегі қалпақ киеді. Бұл қалпақтар 1912 жылдан бері қолданылып келеді және табиғи пробқадан жасалған, сырты ақ матамен, ал іші жасыл түспен жабылған. Олардың безендірілуіне жоғары орналасқан мыс шар (Royal Marine Artillery-ден қалған ескерткіш), қалпақ тақтасы және мойын тізбесі кіреді. Қатарлы жаяу әскер полктері Ұлыбританияда әлі де толық парадтық формасының бөлігі ретінде үй шаруашылығы қалпағын киеді. Бұл бөлімдердің толық парадтық форма киюі Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көбінесе тоқтатылғанмен, полк тобы, барабаншылар корпусы және салтанатты шараларда құрмет қарауы киеді. Осындай қызметкерлерге де "Кипр сияқты ыстық елдерде толық парадтық формамен бірге" сыртқы қызмет қалпағын (колониялық немесе Вользели үлгісінде, полк ережелеріне сәйкес) киюге нұсқау беріледі. Британдық теңіз артындағы аумақтарда колониялық губернаторлар ақ тропикалық формамен бірге кейде қызыл және ақ қауырсынды ақ Вользели қалпағын киеді. 2001 жылдан бері мұндай форма тек тиісті аумақтың қаражаты есебінен қамтамасыз етіледі және енді Сыртқы істер және Достастық кеңсесі төлемейді. Корольдік Гибралтар полкі әдетте ақ пит қалпағын жазғы ақ, қысқы қызыл түсті формамен бірге киеді. Пит қалпағы Австралия әскери оркестрлерінде, мысалы Армия оркестрінде және Дунтрон Корольдік әскери колледжінің оркестрінде, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльс атты полициясында және Оңтүстік Австралия полициясының оркестрінде қолданылады. Ақ Вользели қалпағы Канада армиясының жалпы парадтық формасының бір бөлігін құрайды, бірақ рұқсат етілген полк ерекшеліктеріне байланысты нақты бөлімдер әртүрлі бас киімдер киеді. Сонымен қатар, пит қалпағы Канада Корольдік әскери колледжінің курсанттары белгілі бір шерулерде және арнайы шараларда киеді. Багам аралдарында Багам полициясының оркестрі пит қалпағын киеді. Каки немесе ақ пит қалпағы Үндістандағы белгілі бір полиция бөлімдеріндегі жол қозғалысы инспекторларының жазғы стандартты формасының бір бөлігі болып табылады. Шри-Ланка полициясы да пит қалпағын өздерінің парадтық формасының бір бөлігі ретінде пайдаланады.

Басқа елдер

Доминикан Республикасында қара пугарелі пит-кельмандар 1970 жылдары ұлттық полицияның транзиттік қызметкерлері қолданатын стандартты бас киім болды. 21-ші ғасырдың басына дейін бұл бөлімшелер Autoridad Metropolitana de Transporte (AMET) корпусының құрылуымен алмастырылды, олардың орнына қою жасыл түсті стетсон бас киімдері берілді. Грецияда, грек теңіз флотының оркестрі шерулерде, шіркеулердің сыртында шенеуніктер қараған кезде және ұлттық мерекелерде өткізілетін басқа да шараларда пит-кельманы киеді, толық киіммен кигенде Вулсли түрінің бірінші үлгісі қолданылады. Бұл бас киім, грек қарулы күштері француз армиясы (грек армиясы) және британдық Корольдік теңіз флоты (грек теңіз флоты) үлгісінде ұйымдастырылған 20-шы ғасырдың басында енгізілген болуы мүмкін. Қазіргі итальян қалалық полициясы жазғы уақытта аяқ киіммен күзеттеу кезінде Италия Корольдік армиясының 1928 жылғы тропикалық шлеміне ұқсас шлем киеді. Олар ақ пластиктен жасалған, ішкі жағы саңылау немесе шөппен астарланған, британдық күзетші шлеміне ұқсас, бірақ биік және тар. Монако князінің қарабинерлер компаниясы пит-кельмандарды киеді. Филиппинде Президенттік қауіпсіздік тобы және Ұлттық полицияның салтанатты қарауылы сияқты кейбір арнайы бөлімшелер пит-кельмандарды қолданады. Олар сондай-ақ күзет кезінде Тайланд Корольдік армиясының корольдік гвардиясымен де қолданылады; толық киіммен кигенде, киіммен үйлесетін қауырсынды шлем де қолданылады (аю терісіне ұқсас). Зимбабве, Хараре қаласындағы президенттік гвардия мүшелері әр жыл сайын Парламенттің бірінші сессиясының салтанатты ашылуында ақ Вулсли шлемдерін киеді.

Азаматтық және коммерциялық пайдалану

Соңғы жылдары пит-шықпақтардың қайта оралуы шектеулі болды, олардың қазіргі кездегі жаңашылдығы мен нағыз функционалдылығы бау-бақшада, жаяу жүруде, сафариде және басқа да сыртқы іс-шараларда оларды жиі қолдануға ықпал етеді. Бүгінгі күнгі қалқандар негізінен төрт негізгі түрге бөлінеді (төменде қараңыз). Олар 1900 жылдардың басынан бері көп өзгермеді, бірақ оңай реттеу үшін ішкі бас белдеуінде бұрынғы мыс қыстырғыштардың орнына таспалы тізбектер (мысалы, Velcro) қолданылады. Оларды ыстық ауа райында киген адамның басын салқын ұстау үшін суға малып тастауға болады және алдыңғы жағына реттелетін таңғыш бекітілген. (i) Француздық пит-шықпақ. Бұл ең функционалды қалқан, оның кең қыры тар қыры бар түрлеріне қарағанда күннен жақсы қорғайды. Бұл қалқан негізінен Вьетнамда жасалады, онда дизайн француз отарлық үлгілерінен мұраға алынған. (ii) Үнді пит-шықпағы. Үнді үлгісі француздық үлгіге ұқсас, бірақ қыры біршама тар және күмбезі шаршырақ. Ол басқа қалқандармен бірге күмбездің үстіндегі желдету "түймешігімен" де бөліседі. (iii) Африкалық пит-шықпақ немесе сафари шлемі Африканың саваннасы немесе жаңбырлы ормандары аймақтарында негізінен қолданылатын түр. Ол әдетте ақшыл сұр түсті болып келеді және жоғарыда сипатталған үнді қалқанымен бірдей өлшемдерге және пішінге ие. (iv) Вулсли пит-шықпағы. Бұл қалқанның түрі ағылшын-ирландтық әскери қолбасшы, фельдмаршал 1-ші виконт Вулслидің есімімен аталады (бірақ оны ол жобалаған жоқ) және 1900 жылдан бері британдық армия және отарлық мемлекеттік қызмет тарапынан кеңінен қолданылып келеді. Вулсли шлемі басқа пит-шықпақтардан алдыңғы және артқы жағында еңіс қырымен ерекшеленеді. Күмбезі де басқа дөңгелек пішіндегі түрлерге қарағанда биік және конус тәрізді. Бұл шлем көбінесе стереотипті "адамгершілік зерттеушілер" киетін шлем ретінде бейнеленеді.