Кіріспе
Оңтүстік Африка хирургы Хамильтон Наки (26 маусым 1926 – 29 мамыр 2005) – Оңтүстік Африканың жүрек хирургы. Ол адамнан адамға алғашқы сәтті жүрек трансплантациясын жасады. Ол хирургиялық шеберлігімен және формальды медициналық білімі болмаса да, медицина студенттері мен дәрігерлерге осындай дағдыларды үйрету қабілетімен танылды, сондай-ақ жануарларға ағза трансплантациясы бойынша зерттеулерде жетекші рөл атқарды. Оның қайтысынан кейін дау туды, себебі кем дегенде бес журнал мен Associated Press 1967 жылы әлемдегі алғашқы адамнан адамға жүрек трансплантациясына қатысқандығы туралы Накидің некрологындағы мәлімдемелерінен бас тартты; бұл жағдай ақпарат құралдарының фактілерді тиянақты тексермеуіне және қателерді уақтылы түзетпеуіне мысал ретінде келтірілді.
Hamilton Naki (26 June 1926 – 29 May 2005) Was a South African heart surgeon. He performed the first successful human to human heart transplant. He was recognised for his surgical skills and for his ability to teach medical students and physicians such skills despite not having received a formal medical education, and took a leading role in organ transplant research on animals. A controversy arose after his death in that at least five periodicals and the Associated Press retracted statements in their obituaries of Naki that claimed that he participated in the world's first human to human heart transplantation in 1967; the incident has been cited as an example of inadequate fact checking by the newsmedia and delayed corrections of the errors.
Ерте өмір
Наки Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясындағы Сентани ауылындағы Нгцингван жерінде кедей отбасында дүниеге келді. Ол 14 жасқа дейін алты жыл білім алып, содан кейін Кейптаунға көшіп кетті.
Медициналық мансап және зейнеткерлік өмір
1954 жылы университеттің хирургия факультетінің профессоры Роберт Гоц Накиден зертханалық жануарлармен жұмыс істеуге көмек сұрады. Барнард АҚШ-та ашық жүрек операциясының әдістерін зерттеген және осы әдістерді Оңтүстік Африкаға әкеліп отырды. Сондай-ақ Наки – "жүрек трансплантациясы саласындағы барлық уақыттағы ең ұлы зерттеушілердің бірі" болды. Барнард: "Бауыр трансплантациясы жүрек трансплантациясынан әлдеқайда қиын. [Накимен жұмыс істейтін дәрігерлер] маған Гамильтон бауыр трансплантациясының барлық түрлерін жасай алады дейді, ал мен жасай алмаймын. Демек, техникалық тұрғыдан ол менің өзімнен жақсы хирург" деді.
Жеке өмірі, зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі қызметі және танылуы, қайтыс болуы
Накидің үйленгені, төрт ұлы мен бір қызы бар екені хабарланды. Ол электр қуаты мен суы жоқ шағын бір бөлмелі үйде тұрды. Мапунгубве қола ордені, 2002 жыл, президент Табо Мбеки табыс еткен. Оңтүстік Африканың ең жоғары азаматтық наградаларының бірі, бұл орден «Оңтүстік Африка азаматтарының ерекше және үлкен жетістіктері үшін» беріледі. BTWSC Black S/Heroes сыйлығы, 2003 жыл. 2003 жылы Кейптаун университетінің құрметті магистр дәрежесін канцлер Грейса Машел табыс етті. Құрметті дәреже кейбір дереккөздерде MMed (медицина магистрі), ал кейбіреулерінде MSc (ғылым магистрі) деп сипатталды. 2017 жылдың тамызында Кейптаундағы Кристиан Барнард ауруханасының қарсаңындағы алаң Салазар алаңынан Гамильтон Наки алаңы деп қайта аталды. 2005 жылдың 29 мамырында 78 жасында Лангада «жүрек ауруынан» қайтыс болды. 1967 жылдың 3 желтоқсанында Наки ақ нәсілді қайтыс болған Дениз Дарвалдың жүрегін алып, оны Барнард Луис Вашканскиге трансплантациялау үшін дайындады. «Нью-Йорк Таймс» газетінде түзету жарияланған күні жарияланған мақалада Накидің 1967 жылғы трансплантацияға қатысқандығы туралы хабарлар «Гардиан» газетінің 2003 жылғы мақаласында «ең анық байқалды» деген қорытындыға келді. Хикман Накидің «әділ адам болғанын және [1967 жылғы трансплантацияда болғаны туралы] мұндай мәлімдеме жасамайтынын» айтты. Ол «бірінші және кейінгі жүрек трансплантацияларына қатыспағанын, тіпті сол кездегі апартеид заңдары бойынша қатыса алмайтынын» жазды. «1967 жылы Оңтүстік Африканың докторы Кристиан Н. Барнард әлемдегі алғашқы адам жүрегін трансплантациялау операциясын жасады. Осы командада қара нәсілді оңтүстік африкалық хирург Гамильтон Наки де болды». «Мен оқыған және білген ең қызықты адамдардың бірі – Гамильтон Наки. Ол 1967 жылы доктор Барнардқа алғашқы трансплантация жасатуға көмектесті». 2007 жылғы кітапта бұл қате ақпараттың бастауы 1993 жылғы Associated Press агенттігінде жарияланған мақалада айтылған: «Барнард Накиді жүрек трансплантациясының резервтік тобына алған. Барнард 1967 жылы алғашқы жүрек трансплантациясын жасағанда, Наки Кейптаундағы Грот Шур ауруханасының резервтік тобының мүшесі болды». Мариус Барнард фильмде Наки донордың жүрегін алып тастады деген мәлімдемені «қауырсын, әзіл, фактілерді толығымен бұрмалау» деп сипаттап, Наки сол кезде «Грот Шурдан 8 км қашықтықтағы төсегінде» болғанын айтты. Фильмнің тең режиссері операция күні Накидің болмағанын мойындады. Трансплантация тобының мүшесі Толли Ламбрехтс Накидің «сол түні операция залында болмағаны анық» деді. Трансплантация тобының мүшесі Дене Фридманн Накидің «сол түні осында болмағанын, осында тек жұмыс істейтін адамдар ғана болғанын» айтты. «Гамильтон операция залында жұмыс істемеді. Ол медицина және хирургия мамандығы бойынша білімі жоқ адамды операция жасауға рұқсат алған жоқ». Хикман Накидің сол жерде болуының «мүмкін емес» екенін айтты. Барнардтың бұрынғы әйелі Барнардтың «алғашқы трансплантация күні Накидің сол жерде болғанын ешқашан айтпағанын» мәлімдеді. Накидің кіші ұлы Накидің «жүректі алып, Крис Барнардқа бергенін» айтты. Алайда, оның ұлы операцияның куәгері бола алмады, сондықтан ол аңызды кейінірек естіген болуы мүмкін. Оңтүстік Африкада Накимен бір жыл жұмыс істеген неміс хирургы Стефан фон Соммогги, оның көптеген оңтүстік африкалық ақ нәсілді әріптестерінен айырмашылығы, онымен достық қарым-қатынаста болды. «Арцтеблатт» атақты неміс медициналық газетіне жазған хатында «Құпия жүрек» деректі фильміне жауап ретінде Накидің операцияға кез келген түрде қатысуы екі себеппен жоққа шығарылуы мүмкін екенін жоққа шығарды. Біріншіден, оның терісінің түсіне байланысты, сондай-ақ медициналық біліктілігінің болмауына байланысты ол хирургиялық аймаққа кіре алмады. Екіншіден, Накидің техникалық дағдылары өте шектеулі болды. Ол студенттерге иттің жүрегін қалай трансплантациялау керектігін көрсетсе де, медициналық білімі болмағандықтан оның қарапайым әдісі оған шошқа жүрегін трансплантациялауды көрсетуге мүмкіндік бермеді. Фон Соммогги Накиді өмірінің жағдайына байланысты мұндай қадамға баруға қабілетсіз досы ретінде сипаттады. Ол Накидің болашақ ұрпақтардың білімі үшін бірдеңе жасауға деген құштарлығын, олардың осындай мамандыққа қажетті негізгі білімдері болуын қалағанын баса айтты.
The Bronze Order of Mapungubwe, 2002, presented by President Thabo Mbeki. One of the highest South African civil honours, this Order is "awarded to South African citizens for excellence and exceptional achievement." BTWSC Black S/Heroes Award, 2003. An honorary master's degree from the University of Cape Town in 2003, presented by Chancellor Graça Machel. The honorary degree was described as MMed (Master of Medicine) in some sources and MSc (Master of Science) in others. In August 2017, the plain opposite the Christiaan Barnard Hospital in Cape Town was renamed from Salazar Plain to Hamilton Naki Square. He died in Langa on 29 May 2005, aged 78, of "heart trouble." That on 3 December 1967, Naki removed the heart of the deceased Denise Darvall, who was white, for transplantation into Louis Washkansky by Barnard. In an article published the same day as its correction, the New York Times concluded that reports that Naki was involved in the 1967 transplantation emerged "most prominently" in a 2003 article in The Guardian. Hickman was quoted as saying that Naki "was an honest man and he wouldn't have made that claim [of being present at the 1967 transplanation]". wrote that Naki "did not at any stage assist in the first or subsequent human heart transplant operations, nor could he have done under the apartheid laws at the time". "1967 Dr. Christiaan N. Barnard of South Africa performed the world's first human heart transplant operation Working with a team that included black South African surgeon Hamilton Naki ." "One of the most interesting people I learned and read about was Hamilton Naki. He assisted Dr. Barnard with the first transplant in 1967 ." A 2007 book traced the origin of the incorrect story to a 1993 article in the Associated Press that stated "Barnard had Naki on his heart transplant backup team. When Barnard performed the first heart transplant in 1967, Naki was part of the backup team at Groote Schuur Hospital in Cape Town." Marius Barnard was quoted as describing the claims in the film that Naki removed the donor heart as "rubbish, a joke, it’s a total distortion of the facts" and as stating that Naki was at the time "in his bed, about 8 km away from Groote Schuur". The co director of the film "acknowledge[d] that Naki was not present the night of the operation." Tollie Lambrechts, a member of the transplantation team, said Naki "was definitely not in the operating room on that night." Dene Friedmann, a member of the transplantation team, said Naki "was not here that night, the only people here were the ones that would actually do the work. Hamilton never worked in the theatres. He wasn’t allowed to operate on a human being without a medical and surgical degree." Hickman said that Naki's being there was "highly unlikely." The former wife of Barnard stated that Barnard "never mentioned Naki was there the evening of the first transplant." Naki’s youngest son said that Naki was "the one who took out the heart and gave it to Chris Barnard." However, his son could not have been a witness to the operation, and was more likely to have heard the myth later. The German surgeon Stefan von Sommoggy, who worked with Naki in South Africa for a year and, unlike many of his South African white colleagues, was on friendly terms with him, denied in a letter to the editor of the renowned German medical newspaper "Ärzteblatt" in response to the documentary " Hidden Heart" that Naki's participation in the operation in any form could be ruled out for two reasons. Firstly, due to the colour of his skin but also due to his lack of medical qualifications, he was not able to access the surgical area. Secondly, Naki's technical skills were quite limited. Although he was able to show students how to transplant dog hearts, his crude technique due to the lack of medical training made it impossible for him to show the much more difficult pig heart transplant. Von Sommoggy referred to Naki as a friend who, under the circumstances of his life, could not be capable of such a feat. All the more he emphasized Naki's desire to be able to do something for the education of future generations, so that they would have the basics that are needed for such specialized activities.