Кіріспе
Жоғарғы Соттың Obergefell v. Hodges (2015) ісі бойынша шешімі шыққанға дейін АҚШ штаттарында бір жынысты одақтарды түрліше тыйым салатын конституциялық түзетулер қабылданды, бұл түзетулер АҚШ штаттарының конституцияларында бір жынысты одақтарды заңды түрде мойындауға тыйым салды. Бұл түзетулерді қолдаушылар оларды «некеге қатысты түзетулер» немесе «некені қорғау түзетулері» деп атады. Бұл штаттық түзетулер, АҚШ-тың барлық штаттарында бір жынысты некелерге тыйым салатын ұсынылған Федералдық некеге қатысты түзетуден және штаттарға басқа штаттардағы бір жынысты некелерді мойындамауға рұқсат беретін «Некені қорғау туралы» заңның 2-тарауынан ерекшеленеді. Түзетулер некені бір ер және бір әйелдің арасындағы одақ деп анықтайды және азаматтық одақтардың немесе бір жынысты некелердің заңдастырылуына жол бермейді, бірақ кейбір түзетулер тек соңғысына ғана тыйым салады. 2015 жылғы маусымда Obergefell ісі бойынша шыққан шешім, егер олар бір жынысты жұптардың некеге тұруына кедергі келтірсе, осы штаттық конституциялық түзетулерді жарамсыз деп таныды, тіпті осы түзетулердің мәтіні штаттық конституцияларда сақталған болса да. АҚШ-тың 31 штаты бір жынысты одақтарды заңды түрде мойындауға тыйым салатын конституциялық түзетулерді қабылдады. Олардың ішінде он түзету тек бір жынысты некелерді конституцияға қайшы деп жариялайды; он алтысы бір жынысты некелер мен азаматтық одақтардың екеуін де конституцияға қайшы деп жариялайды; екеуі бір жынысты некелер, азаматтық одақтар және басқа да шарттарды конституцияға қайшы деп жариялайды; ал біреуі ерекше. Гавайи штатының түзетуі ерекше, себебі ол бір жынысты некелерді конституцияға қайшы деп жарияламайды, керісінше штатқа некелерді қарама-қарсы жынысты жұптармен шектеуге мүмкіндік береді. Вирджиния штатының түзетуі штатқа некеге «ұқсас» жеке шарттарды мойындауға тыйым салады. Көптеген сарапшылар мұндай тіл жеке шарттар мен медициналық директиваларды қамтитынын атап өтті. Сонымен қатар, Мичиган Жоғарғы Соты штаттың түзетуі тек бір жынысты некелер мен азаматтық одақтарға ғана емес, сонымен қатар денсаулық сақтану сияқты ішкі серіктестіктерге берілетін артықшылықтарға да тыйым салады деп шешті. 2020 жылғы 3 қарашада Невада штаты 2020 жылғы Невада сұрағы 2-ге мақұлдағаннан кейін бір жынысты некелерге тыйым салатын түзетуді жойған АҚШ-тың алғашқы штаты болды. Штаттық конституциялық түзетулер әдетте алдымен заң шығарушы орган немесе арнайы конституциялық конвент арқылы бекітіліп, содан кейін референдумда сайлаушылармен мақұлданады. Кейбір штаттарда осы қадамдардың бірі немесе екеуі қайталанады. Тізімде көрсетілген пайыздық көрсеткіштер заңнамалық емес, референдумдық кезеңнің нәтижелерін көрсетеді.
Prior to the Supreme Court's decision in Obergefell v. Hodges (2015), U. S. state constitutional amendments banning same sex unions of several different types passed, banning legal recognition of same sex unions in U. S. state constitutions, referred to by proponents as "defense of marriage amendments" or "marriage protection amendments." These state amendments are different from the proposed Federal Marriage Amendment, which would ban same sex marriage in every U. S. state, and Section 2 of the Defense of Marriage Act, more commonly known as DOMA, which allowed the states not to recognize same sex marriages from other states. The amendments define marriage as a union between one man and one woman and prevent civil unions or same sex marriages from being legalized, though some of the amendments bar only the latter. The Obergefell decision in June 2015 invalidated these state constitutional amendments insofar as they prevented same sex couples from marrying, even though the actual text of these amendments remain written into the state constitutions. Thirty one U. S. state constitutional amendments banning legal recognition of same sex unions have been adopted. Of these, ten make only same sex marriage unconstitutional; sixteen make both same sex marriage and civil unions unconstitutional; two make same sex marriage, civil unions, and other contracts unconstitutional; and one is unique. Hawaii's amendment is unique in that it does not make same sex marriage unconstitutional; rather, it allows the state to limit marriage to opposite sex couples. Virginia's amendment prevents the state from recognizing private contracts that "approximate" marriage. Observers have pointed out that such language encompasses private contracts and medical directives. Furthermore, the Michigan Supreme Court has held that the state's amendment bans not only same sex marriage and civil unions, but also domestic partnership benefits such as health insurance. On November 3, 2020, Nevada became the first U. S. state to repeal its amendment banning same sex marriage following approval of 2020 Nevada Question 2. State constitutional amendments are typically approved first by the legislature or special constitutional convention and then by the voters in a referendum. In some states, one or both of these steps is repeated. The percentages shown in the list are results from the referendum stage, not the legislative stage.
Тарих
Бір жынысты жұптарға неке құқығын беру идеясы АҚШ-та 1990 жылға дейін саяси мәселе болып таралмады. Сол онжылдықта бірнеше Батыс Еуропа елдері азаматтық одақтарды заңдастырды, ал 1993 жылы Гавайидің Жоғарғы соты Baehr v. Lewin, 852 P.2d 44 (Haw. 1993) ісі бойынша бір жынысты жұптарға некеге тұру лицензиясын беруден бас тарту, сол штаттың конституциясына сәйкес, жыныстық дискриминация болып табылады деп шешім шығарды. Осыған жауап ретінде сайлаушылар Гавайи конституциясына 2-ші түзетуті қабылдады. Бұл түзету басқа штаттардағы болашақ неке түзетулерінен өзгеше болды, себебі ол бір жынысты некеге тікелей тыйым салған жоқ, тек мемлекеттік заң шығарушы органға мұндай тыйым салуды қабылдауға уәкілеттік берді. 1998 жылдың қарашасында Гавайи сайлаушыларының 69% түзетуді мақұлдады, ал штаттық заң шығарушы орган бір жынысты некеге тыйым салуға өкілеттігін пайдаланды. 1998 және 2003 жылдар аралығында тек үш конституциялық тыйым салу ұсынылды (Аляска, Небраска және Невада штаттарында). Үш түзету де қабылданды. Массачусетс Жоғарғы Сотының 2003 жылғы қарашадағы Goodridge v. Department of Public Health ісіндегі шешімімен, сот Массачусетс штатында бір жынысты некелерді заңдастырды. Әлеуметтік және діни консерваторлар өздерінің штаттарының жоғарғы соттары болашақта осындай шешімдер қабылдауынан қорқып, осыған жол бермеу үшін бір жынысты некеге қосымша конституциялық тыйым салуды ұсынды. Келесі жылы штаттық дауыс беру бюллетеньдеріне бір жынысты одақтарға тыйым салатын он бір конституциялық референдум енгізілді. 2009 жылдың 3 сәуірінде Нейт Сильвер өзінің моделін жариялады, онда 50 штаттың әрқайсысы некеге тыйым салуға қарсы дауыс беретін жылдар болжалды, соңғы штат 2024 жылы Миссисипи болды.
Консервативті жұмылдыру
Бір жынысты одақтарға конституциялық тыйым салу туралы мемлекеттік референдумдар кейде кейбір республикашылар мен әлеуметтік консерваторлар тарапынан "сайлаушыларды белсендіру" тактикасы ретінде пайдаланылған деп айыпталады. Сайлаушылар белгілі бір заңнамалық бастаманың бюллетеньде көрінгенін байқағанда, олар өз партиясының басқа кандидаттары мен мәселелеріне дауыс беруге көбірек ынталанады және дауыс беруге қатысуды арттырады деп саналады. Мұндай түзетулердің штаттық бюллетеньдерде болуы 2004 жылғы сайлауда республикашылардың үстемдігіне ықпал еткені айтылады, ал 2004 жылғы Огайо түзетуі, әсіресе, президент Джордж Буштың қайта сайлану науқанына көмектескендігі туралы мәлімдемелер бар. Бұл түзету штаттың евангелисттік консерваторларын дауыс беруге шақырып, оның үстемдігіне септігін тигізді. Президент Джордж Буштың жақын саяси кеңесшісі Карл Роув бір жынысты одақтарға тыйым салатын заңдарды ынтамен қолдаған және ұйымдастырған. 2006 жылғы сайлаулардан кейін кейбір белсенділер мұндай референдумдар консервативті сайлаушыларды жұмылдыру мүмкіндігін жоғалта бастады деп мәлімдеді. Lambda Legal директоры Кевин Кэткарт Аризона штатының 107-ші ұсынысын тар мәнде жеңіске ұшырағанын атап өтті, ол азаматтық одақтар мен бір жынысты некелерді конституцияға қайшы деп жариялаған еді. Дегенмен, сол сайлауда осындай жеті түзету қабылданды, оның ішінде Вирджиния штатындағы азаматтық одақтар мен бір жынысты некелерге тыйым салатын түзету де болды.
Нұсқалар
АҚШ штаттарының көпшілігі бір жынысты одақтарға тыйым салған конституциялық түзетулер бір жынысты некелермен қатар азаматтық одақтарға да тыйым салды. Екі некеге қатысты түзету қалғандарынан күрт ерекшеленді: Гавайи және Вирджиния штаттарының түзетулері. Гавайидегі түзету Гавайи штатының заң шығарушы органына бір жынысты некелерді тыйым салу құқығын берді, бірақ мұндай одақтарды конституцияға қайшы деп нақты көрсетпеді. Ал Вирджинияның түзетуі бір жынысты некелерге және азаматтық одақтарға ғана емес, сонымен қатар некеде тұрмаған жұптар жасасқан жеке келісімшарттарды мемлекеттік деңгейде мойындауды да конституциялық емес деп жариялады.
Бір жынысты некеге тыйым салатын түзетулер
Мемлекеттік жыл Қолдау дауысы % Атауының өзгеруі (қажетті бөлімде) Аляска199868%Баллоттық шара 2, бірлескен қаулы 42Миссисипи200486%Миссисипидің өзгеруі 1Миссури200472%Конституциялық түзету 2Бұл штатта заңды және танылатын неке ер адам мен әйел арасында ғана болуы тиіс. Монтана200467%Орегон200457% Тек бір еркек пен бір әйел арасындағы неке ғана заңды болып табылады немесе заңды түрде неке ретінде танылады. Колорадо200656% Колорадоның 43-түзетуі Тек бір ер адам мен бір әйел арасындағы неке ғана осы штатта заңды болып табылады немесе неке ретінде танылады. Бір еркек пен бір әйелдің арасындағы қарым-қатынасты нығайтатын тарихи институт пен заңды келісім осы штатта заңды түрде танылған жалғыз неке шарты болып табылады. Аризонаның 102-жобасы бойынша, тек бір ер адам мен бір әйелдің арасындағы неке ғана осы штатта заңды немесе неке ретінде танылады. Калифорнияда тек ер адам мен әйел арасындағы неке ғана жарамды немесе танылады. Бастамалық шара 416Арканзас200475%(1) Неке тек бір еркек пен бір әйелдің арасындағы одақтан тұрады. (2) Арканзаста некеде тұрмаған адамдардың некелік жағдайымен бірдей немесе айтарлықтай ұқсас құқықтық жағдайы жарамды немесе танылмайды. Грузия200476% (а) Бұл мемлекет тек ер адам мен әйелдің арасындағы неке деп мойындайды. Бұл штатта бір жынысты адамдардың некелесуіне тыйым салынған. (b) Бір жынысты адамдардың арасындағы ешқандай одақ осы мемлекет некеден келетін пайдаға құқылы деп танылмайды. Кентукки штатында тек бір ер адам мен бір әйел арасындағы неке ғана заңды болып табылады немесе неке ретінде танылады. Некеге тұрмаған адамдардың некеге тұрмағанмен бірдей немесе оған едәуір ұқсас құқықтық жағдайы жарамды немесе танылмайды. Луизиана штатында некеге тек бір ер адам мен бір әйелдің қосылуы ғана жатады. Луизиана штатының ешбір лауазымды адамы немесе соты осы конституцияны немесе кез келген мемлекеттік заңды неке немесе оның заңды салдары бір ер адам мен бір әйелдің одағынан басқа одақтың кез келген мүшесіне берілуін талап ететін етіп түсіндіруге болмайды. Некеге тұрмаған адамдардың некеге тұрмағанмен бірдей немесе оған едәуір ұқсас құқықтық жағдайы жарамды немесе танылмайды. Солтүстік Дакота200473%Неке тек ер адам мен әйелдің арасындағы заңды одақтан тұрады. Басқа ешқандай үй-бүлiк одақ, қандай аталса да, неке ретiнде танылмайды немесе оған бірдей немесе тең дәрежеде құқықтық әсер берiлмейдi. Огайо200462%Бұл штатта тек бір ер адам мен бір әйел арасындағы неке ғана заңды болып саналады. Осы мемлекет некеге тұрмаған адамдардың арасындағы қатынастарға неке құрылымын, қасиеттерін, мәнін немесе әсерін теңестіруге бағытталған құқықтық мәртебе жасамайды немесе танымайды. Оклахома200476%А. Бұл штатта неке бір ер адам мен бір әйелдің арасындағы одақ болып табылады. Осы Конституция да, басқа да заңдар да некелік мәртебе немесе оның құқықтық салдары некеде тұрмаған жұптарға немесе топтарға берілуін талап етеді деп түсіндірілмейді. В. Осы бапты бұза отырып, некеге тұруға рұқсат қағазы берген кез келген адам заңсыздық жасады. Юта200466%Неке тек еркек пен әйелдің арасындағы заңды одақтан тұрады. Басқа ешқандай үй-бүлiк одақ, қандай аталса да, неке ретiнде танылмайды немесе оған бірдей немесе тең дәрежеде құқықтық әсер берiлмейдi. Канзас200570%Жұбаналған түзету 1 (а) Некеге тек бір еркек пен бір әйел кіреді. Басқа барлық некелер осы мемлекеттің мемлекеттік тәртібіне қайшы келеді және жарамсыз деп танылады. (b) Некеден басқа ешқандай қатынасты мемлекет тараптарды некеге қатысты құқықтарға немесе оқиғаларға құқылы деп танымайды. Техас200576%Proposition 2Алабама200681%Некеге тұтынудың қасиеттілігі туралы түзету (өзгерістер 774) Алабама штатында бір жынысты адамдарға некеге тұруға рұқсат берілмейді. Алабама штатында немесе кез келген басқа юрисдикцияда бір жынысты адамдардың не олардың арасындағы некеге тұруға тырысатын одақ осы штатта ешқандай заңды күші немесе әсері жоқ деп саналады және осы штатта неке немесе некеге тұруға тырысатын басқа одақ ретінде танылмайды. group=lower alpha Оңтүстік Каролинаның түзетуі жеке келісімшарттарға әсер ететін Вирджиниялық тәртіпті нақты жоққа шығарады: "Бұл бөлім Штаттан немесе оның саяси бөлімшелерінен басқа тараптарға келісімшарт немесе басқа да құқықтық құралдарға кіруге тыйым салуға немесе шектеуге болмайды." Оңтүстік Дакота200652%Висконсин200659%Флорида200862%Iне неке бір ер адам мен бір әйелдің ерлі-зайыпты ретінде заңды одағы болғандықтан, некеге немесе оның маңызды баламасына қарастырылған басқа ешқандай заңды одақ жарамды немесе танылмайды. 1 түзету...
A union replicating marriage of or between persons of the same sex in the State of Alabama or in any other jurisdiction shall be considered and treated in all respects as having no legal force or effect in this state and shall not be recognized by this state as a marriage or other union replicating marriage. group=lower alpha|South Carolina's Amendment explicitly disavows a Virginia type regime that would affect private contracts: "This section shall not prohibit or limit parties, other than the State or its political subdivisions, from entering into contracts or other legal instruments. "South Dakota200652%Wisconsin200659%Florida200862%Inasmuch as marriage is the legal union of one man and one woman as husband and wife, no other legal union that is treated as marriage or the substantial equivalent thereof shall be valid or recognized. Amendment 1Marriage between one man and one woman is the only domestic legal union that shall be valid or recognized in this State. This section does not prohibit a private party from entering into contracts with another private party; nor does this section prohibit courts from adjudicating the rights of private parties pursuant to such contracts.
Бір жынысты некелерді, азаматтық одақтарды және басқа да келісімшарттарды тыйым салатын түзетулер
Мемлекеттік жыл Дауыс қолдауы % Атауының өзгеруі Мичиган200459% Біздің қоғамның және болашақ ұрпақтың некенің артықшылықтарын сақтау үшін, бір ер және бір әйелдің некедегі одағы неке немесе оған ұқсас одақ ретінде мойындалатын жалғыз келісім болады. Вирджиния200657% Маршалл Ньюман түзетуі
Жойылған өзгерістер
Мемлекеттік жыл Дауыспен қолдау % Атауының өзгеруі (тиісті бөлігінде) Невада2000, 2002, 202069.6%, 67.1%, 62%2002 Невада Сұрақ 22020 Невада Сұрақ 2: "1. Невада штаты және оның әкімшілік бөлімшелері жынысына қарамастан, барлық жұптарға неке куәліктерін беру арқылы некелерді мойындайды. 2. Діни ұйымдар мен дін қызметкерлері некеге тұрудан бас тартуға құқылы, және ешкімнің де осындай бас тартуға байланысты діни ұйымға немесе дін қызметкеріне қарсы талап қоюға құқығы жоқ. 3. Барлық заңды түрде жасалған некелер заң алдында тең қарастырылуы керек."
Ұсынылмаған түзетулер
Аризонаның 107-жобасы – 2006 жылдың 7 қарашасында Аризона штаты бір жынысты некеге және азаматтық одақтарға тыйым салатын конституциялық түзетуді 51,8% дауыспен қабылдамады. Екі жылдан кейін Аризонадағы дауыс берушілер тек бір жынысты некеге тыйым салатын, шектеулі түзетуді мақұлдады. Миннесотаның 1-түзетуі – 2012 жылдың 6 қарашасында Миннесота штаты бір жынысты некеге тыйым салатын конституциялық түзетуді 51,90% сайлаушысы қарсылық білдіріп қабылдамады. Штат конституциясын өзгерту үшін дауыс берушілердің көпшілігінің қолдауы қажет болды.
Обергефелл / Ходжес
2015 жылдың 26 маусымында АҚШ Жоғарғы Соты Обергефелл ісінде бір жынысты некеге тыйым салатын штат заңдарының Конституцияның XIV поправкасын бұзатындығын және осы заңдардың конституцияға қайшы екенін, сондай-ақ толық немесе ішінара қолданылып келген қалған 14 штаттың бір жынысты некеге тыйым салуларын күштен шығаратындығын мәлімдеді. 2016 жылдан бастап Вирджиния штатында және басқа штаттарда бұрын күштен шығарылған түзетулерді заңмен жоюға бағытталған заң жобалары ұсынылды.