Елена Гримо: Француздық пианист және табиғатты қорғаушы

Кіріспе

Француз пианині (туған 1969)

Элен Роуз Поль Гримо (7 қараша 1969 жылы туған) – француз классикалық пианині және Нью-Йорк штатының Оңтүстік Салем қаласындағы Қасқырларды сақтау орталығының негізін қалаушы.

Ерте өмір және білім

Грима Франциядағы Экс-ан-Прованс қаласында дүниеге келді. Ол Нью-Йорк Таймс газетінің Джон Роквеллге берген сұхбатында отбасының ұлтын былай сипаттады: "Әкем Африкадағы сефардтық еврейлерден шыққан, ал анамның ата-бабалары Корсикадан келген еврей берберлері болған". Оның әкесі бала кезінде француз отбасымен асырап алынып, университетте тілдерді оқытушы болды. Люк Антонинидің сөзіне сәйкес, Гримау деген фамилия Прованстағы Трец аймағына тән. Ол жеті жасында фортепианоны ашты. 1982 жылы Париж консерваториясына түсіп, Жак Рувьеден сабақ алды. 1985 жылы ол консерваторияда 1-орынды жеңіп алды және Рахманиновтың 2-фортепианолық сонатасын жазғаны үшін Шарль Крос академиясының «Grand Prix du Disque» сыйлығына ие болды. Ол синестезияны сезінеді, яғни бір физикалық сезім екіншісіне қосылады, оның жағдайында музыканы түс ретінде көреді, бұл оған ноталарды жаттауға көмектеседі.

Мансап

Грима өзін виртуоз пианист ретінде ғана емес, сонымен қатар жабайы табиғатты қорғауға белсенділік танылған, адам құқықтары үшін күрескен және жазушы ретінде таныстырды. Ол фортепиано сабақтарын жергілікті консерваторияда Жаклин Кортенмен бастап, кейін Марсельде Пьер Барбиземен жұмыс істеді. 13 жасында Париж консерваториясына қабылданды және үш жылдан кейін фортепиано орындаудан бірінші жүлде алды. 1987 жылға дейін Гьёрги Сандор мен Леон Флейшермен оқуын жалғастырды, содан кейін Токиодағы тұңғыш концертіне дейін оқыды. Сол жылы әйгілі дирижер Даниэль Баренбойм оны Париж оркестрімен бірге өнер көрсетуге шақырды. 1995 жылы Берлин филармониясында Клаудио Аббадо басқаруымен дебют жасады, ал 1999 жылы Курт Масур басқаруымен Нью-Йорк филармониясында өнер көрсетті. Осы шамада Грима Нью-Йорк штатының Оңтүстік Салем қаласында Қасқырларды сақтау орталығын құрды. Оның жойылып бара жатқан түрлерге деген сүйіспеншілігі Флориданың солтүстігінде қасқырмен кездейсоқ кездескеннен туды, бұл оның экологиялық білім беру орталығын ашуға бекінді. "Қасқырдың көзіне қарағанда, байланыс орнатылады", - деді Грима. "Қасқыр туралы естігеніңіз бен оны көргеніңіз екі бөлек нәрсе. Бұл - байланыс мақсатына жету, табиғаттағы достарымызбен түсіністікке келу және қоршаған ортаны сақтау туралы. Егер сіз мені белсенді деп атасаңыз, мен қуаныштымын". Одан бөлек, ол "Музыканттар адам құқықтары үшін" ұйымының мүшесі, бұл музыканттар мен музыка саласындағы мамандардың адам құқықтары мен әлеуметтік өзгерістерді қолдау үшін құрылған әлемдік желісі. Грима сонымен қатар әртүрлі тілдерде жарық көрген төрт кітап жариялады. Оның алғашқы "Variations Sauvages" еңбегі 2003 жылы жарық көрді. 2005 жылы "Жеке сабақтар", ал 2013 жылы "Салемге оралу" атты жартылай автобиографиялық романдары жарық көрді. 2023 жылы ол Альбин Мишель баспасында "Renaître" атты кітабын шығарды. Ол солист және концерттік орындаушы ретінде көптеген гастрольдерге шығады. Камералық музыкаға берілген музыкант ретінде, ол Sol Gabetta, Rolando Villazón, Jan Vogler, Truls Mørk, Clemens Hagen, Gidon Kremer, Gil Shaham және Capuçon ағайындылары сияқты көптеген музыкалық әріптестермен ең беделді фестивальдар мен мәдени шараларда өнер көрсетті. Классикалық музыка әлеміне қосқан үлесі мен әсері француз үкіметі тарапынан Ordre National de la Légion d’Honneur орденімен (Францияның ең жоғары наградасы) Chevalier (рыцарь) дәрежесінде мойындалды. Грима 2002 жылдан бері Deutsche Grammophon әртісі. Оның жазбалары сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және көптеген марапаттарға ие болды, олардың ішінде Cannes Classical Recording of the Year, Choc du Monde de la musique, Diapason d’or, Grand Prix du disque, Record Academy Prize (Токио), Midem Classic Award және Echo Klassik Award бар. Оның алғашқы жазбаларына Credo және Reflection (екеуі де тақырыптық байланысты туындыларды қамтиды); Шопен және Рахманинов сонаталары; Барток CD-сінде ол Лондон симфониялық оркестрімен және Пьер Булезбен үшінші фортепиано концертін орындайды; Дрезден штаткапелласы мен Владимир Юровскиймен бірге Бетховен дискісі iTunes "Classical Essentials" сериясында тарихтағы ең ұлы классикалық музыка альбомдарының бірі ретінде таңдалды; Бахтың соло және концерттік шығармаларының таңдауы, ол Deutsche Kammerphilharmonie Bremen-ді фортепианодан басқарды; және Рахманиновтың екінші фортепиано концерті Луцерн фестивалі оркестрімен және Клаудио Аббадомен DVD-де жарық көрді. 2010 жылы Грима Моцарт, Берг, Лист және Бартоктың музыкасын ұсынған "Резонанстар" альбомын жазды. 2011 жылы ол Моцарттың фортепиано концерттері No. 19 және 23, сондай-ақ әнші Моджа Эрдманмен бірге сол композитордың "Ch’io mi scordi di te?" шығармасын ұсынды. Оның келесі релизі, виолончелист Соль Габеттамен бірге жазылған "Дуо" 2013 жылы "Жылдың камералық жазбасы" үшін Echo Klassik сыйлығын жеңіп алды, ал оның екі Брамс фортепиано концерті, біріншісі Андрис Нельсонмен және Бавария радиосының симфониялық оркестрімен жазылған, екіншісі Нельсонмен және Вена филармониясымен жазылған альбомы 2013 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Мұнан кейін "Су" (қаңтар 2016) альбомы жарық көрді, ол Нью-Йорктегі Парк-авенюдегі қару-жарақ қоймасындағы үлкен масштабтағы инсталляцияның тікелей жазбасы, оны Тернер сыйлығының иегері Дуглас Гордон Гримамен бірлесіп жасаған. "Суда" тоғыз композитордың шығармалары бар: Берио, Такемицу, Фауре, Равел, Альбениц, Лист, Яначек, Дебюсси және Альбом үшін жеті қысқа "Су өтпелісін" жазған және оны өндірген Нитин Сауни. 2017 жылдың сәуір айында "Perspectives" альбомы жарық көрді, ол оның DG каталогынан екі дискілік жеке таңдаманы қамтиды, соның ішінде екі "қосымша" шығарма – Брамстың Ля-бемоль мажордағы вальсі және Сгамбатидің Глюктің "Бақытты рухтар биі" шығармасын өңдеуі, бұрын CD/стриминг арқылы жарияланбаған. Гриманың келесі альбомы "Memory" 2018 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Музыканың өткенді қайта тірілту қабілетін зерттей отырып, ол Шопен, Дебюсси, Сати және Валентин Сильвестровтың эфемерлік миниатюраларынан тұрады, піанисттің сөзімен айтқанда, "нақты ойлардың, болған немесе болуға болатын шағылысының шағылысын тудырады". 2020 жылғы жазбасы "The Messenger" үшін Грима Сильвестров пен Моцарт арасында қызықты диалог құрды. "Мен болжамды емес жұптамаларға әрқашан қызығушылық таныстым", - деді ол, "себебі кейбір туындылар бір-біріне ерекше жарық сыйлай алады деп ойлаймын". Оған Моцарттың фортепиано концерті K466 және Сильвестровтың "Екі диалог постскриптуммен" және "The Messenger – 1996" шығармаларында Камерата Зальцбург қосылды, сонымен қатар ол осы шығарманың сололық нұсқасын орындайды. Бағдарламаны Моцарттың K397 және K475 фантазиялары толықтырады. "The Messenger" 2020 жылдың 2 қазанында жарық көрді. 2023 жылы Элен Сильвестровтың әндерінен тұратын "Silent Songs" альбомын шығарды, ол Украинаның ең көрнекті композиторына құрмет көрсетеді. 2018 жылғы Халықаралық Гельмут Дойч Lied Competition жеңімпазы, жас баритон Константин Криммельге қосылып, Грима ең әдемі поэзияның кейбір нәзік музыкасын және тыныш ностальгиясын ұсынады. "Silent Songs" альбомынан кейін ол Deutsche Grammophon баспасында "For Clara" альбомын шығарды, онда Роберт Шуманның Kreisleriana шығармасы оның шәкірті, Иоганнес Брамстың музыкасымен жұптастырылған. Бұл Шуманның әйелі Клараға арналған Брамстың махаббатын бейнелейтін әндер жинағын қамтиды, онда Грима баритон Константин Криммельмен бірге өнер көрсетеді. Гриманың '23/'24 кестесіндегі алдағы шараларға Брамстың фортепиано концерті No. 1 Лондондағы филармониялық оркестрімен Еуропа бойынша (қазан/қараша) және Люксембург филармониясындағы маусымдық тұру аясында (қазан) өнер көрсетулері кіреді; Моцарттың фортепиано концерті No. 20 Филадельфия оркестрімен және Янник Незе-Сегинмен (желтоқсан); Бостон, Атланта, Чикаго және Торонтодағы концерттер (қаңтар/ақпан); және Камерата Зальцбургпен (2023-24 маусымында жаңа көркемдік серіктестік бастайтын) Шуман фортепиано концертін Вена Концертхаусында, Дрезден музыкалық фестивалінде, Мекленбург-Форпоммерн фестивалінде (Бетховеннің төртінші фортепиано концертімен бірге) және Эвиан фестивалінде (мамыр/маусым) орындаулары кіреді. "Silent Songs" табысынан кейін ол және Константин Криммель Сильвестровтың циклдан әндерді Люксембург пен Дортмундта орындайды (маусым).

Grimaud has established herself not only as a virtuoso pianist, but also as a committed wildlife conservationist, a human rights activist and as a writer. She began her piano studies at the local conservatory with Jacqueline Courtin before going on to work with Pierre Barbizet in Marseille. She was accepted into the Paris Conservatoire at just 13 and won first prize in piano performance three years later. She continued to study with György Sándor and Leon Fleisher until, in 1987, she gave her well received debut recital in Tokyo. That same year, renowned conductor Daniel Barenboim invited her to perform with the Orchestre de Paris. She debuted in 1995 with the Berliner Philharmoniker under Claudio Abbado and with the New York Philharmonic under Kurt Masur in 1999. It was around this time that Grimaud established the Wolf Conservation Center in South Salem, New York. Her love for the endangered species was sparked by a chance encounter with a wolf in northern Florida; this led to her determination to open an environmental education centre. "When you look at a wolf in the eye, you establish a connection," Ms. Grimaud said. "Hearing about wolves and seeing a wolf are two very different things. It’s about accomplishing the goals of outreach — building a bridge of understanding to our counterparts in the wild — and environmental conservation. If you call me an activist, I’m happy." In addition, she is also a member of the organisation Musicians for Human Rights, a worldwide network of musicians and people working in the field of music to promote a culture of human rights and social change. Grimaud has also published four books that have appeared in various languages. Her first, Variations Sauvages, appeared in 2003. It was followed in 2005 by Leçons particulières, and in 2013 by Retour à Salem, both semi autobiographical novels. In 2023 she published Renaître on Albin Michel. She tours extensively as a soloist and recitalist. A committed chamber musician, she has also performed at the most prestigious festivals and cultural events with a wide range of musical collaborators, including Sol Gabetta, Rolando Villazón, Jan Vogler, Truls Mørk, Clemens Hagen, Gidon Kremer, Gil Shaham and the Capuçon brothers. Her contribution to and impact on the world of classical music were recognised by the French government when she was admitted into the Ordre National de la Légion d’Honneur (France's highest decoration) at the rank of Chevalier (Knight). Grimaud has been an exclusive Deutsche Grammophon artist since 2002. Her recordings have been critically acclaimed and awarded numerous accolades, among them the Cannes Classical Recording of the Year, Choc du Monde de la musique, Diapason d’or, Grand Prix du disque, Record Academy Prize (Tokyo), Midem Classic Award and the Echo Klassik Award. Her early recordings include Credo and Reflection (both of which feature a number of thematically linked works); a Chopin and Rachmaninov Sonatas disc; a Bartók CD on which she plays the Third Piano Concerto with the London Symphony Orchestra and Pierre Boulez; a Beethoven disc with the Staatskapelle Dresden and Vladimir Jurowski which was chosen as one of history's greatest classical music albums in the iTunes "Classical Essentials" series; a selection of Bach’s solo and concerto works, in which she directed the Deutsche Kammerphilharmonie Bremen from the piano; and a DVD release of Rachmaninov’s Second Piano Concerto with the Lucerne Festival Orchestra and Claudio Abbado. In 2010 Grimaud recorded the solo recital album Resonances, showcasing music by Mozart, Berg, Liszt and Bartók. This was followed in 2011 by a disc featuring her readings of Mozart’s Piano Concertos Nos. 19 and 23 as well as a collaboration with singer Mojca Erdmann in the same composer’s Ch’io mi scordi di te?. Her next release, Duo, recorded with cellist Sol Gabetta, won the 2013 Echo Klassik Award for "chamber recording of the year", and her album of the two Brahms piano concertos, the First recorded with Andris Nelsons and the Bavarian Radio Symphony Orchestra, the Second with Nelsons and the Vienna Philharmonic, appeared in September 2013. This was followed by Water (January 2016), a live recording of performances from tears become streams become , the critically acclaimed large scale immersive installation at New York's Park Avenue Armory created by Turner Prize winning artist Douglas Gordon in collaboration with Grimaud. Water features works by nine composers: Berio, Takemitsu, Fauré, Ravel, Albéniz, Liszt, Janáček, Debussy and Nitin Sawhney, who wrote seven short Water Transitions for the album as well as producing it. April 2017 then saw the release of Perspectives, a two disc personal selection of highlights from her DG catalogue, including two "encores" – Brahms's Waltz in A flat and Sgambati's arrangement of Gluck’s "Dance of the Blessed Spirits" – previously unreleased on CD/via streaming. Grimaud's next album, Memory, was released in September 2018. Exploring music's ability to bring the past back to life, it comprises a selection of evanescent miniatures by Chopin, Debussy, Satie and Valentin Silvestrov which, in the pianist's own words, "conjure atmospheres of fragile reflection, a mirage of what was – or what could have been". For her 2020 recording, The Messenger, Grimaud has created an intriguing dialogue between Silvestrov and Mozart. "I was always interested in couplings that were not predictable," she explains, "because I feel as if certain pieces can shed a special light on to one another." She is joined by the Camerata Salzburg in Mozart's Piano Concerto K466 and Silvestrov's Two Dialogues with Postscript and The Messenger – 1996, of which she also performs a solo version. Completing the programme are Mozart's Fantasias K397 and K475. The Messenger was released on 2 October 2020. In 2023 Hélène released Silent Songs paying homage to Ukraine’s greatest living composer with an album of songs by Valentin Silvestrov. Joined by the young baritone Konstantin Krimmel, winner of the 2018 International Helmut Deutsch Lied Competition, Grimaud presents the gentle music and quiet nostalgia of some of the most exquisitely beautiful poetry ever written. Following Silent Songs is For Clara another album on Deutsche Grammophon on which she pairs Robert Schumann’s Kreisleriana with music by his protégé, Johannes Brahms. This includes a set of songs in which Brahms distilled his unrequited love for Schumann’s widow Clara, and for which Grimaud is partnered by baritone Konstantin Krimmel. Forthcoming highlights of Grimaud’s '23/'24 schedule include performances of Brahms’s Piano Concerto No. 1 with the London Philharmonic Orchestra across Europe (October/November) and with the Orchestre Philharmonique du Luxembourg (October) as part of her season long residency at the Philharmonie Luxembourg; Mozart’s Piano Concerto No. 20 with The Philadelphia Orchestra and Yannick Nézet Séguin (December); recitals in Boston, Atlanta, Chicago and Toronto (January/February); and performances with Camerata Salzburg (with whom she embarks on a new artistic partnership in the 2023 24 season) of the Schumann Piano Concerto at the Vienna Konzerthaus, Dresden Music Festival, Mecklenburg Vorpommern Festival (together with Beethoven’s Fourth Piano Concerto) and Évian Festival (May/June). Following on from the success of Silent Songs, she and Konstantin Krimmel will perform songs from Silvestrov’s cycle in Luxembourg and Dortmund (June).