Кіріспе
Польшаның орталық банкі – Narodowy Bank Polski (; Польшаның Ұлттық банкі), көбінесе NBP деп қысқартылады, 1945 жылы құрылған Польшаның орталық банкі. Ол Польша валютасы – поляк злотысын шығаруды бақылайды. Банктің бас кеңсесі Варшавада орналасқан, ал оның Польшаның 16 ірі қаласында филиалдары бар. NBP Польшаны Еуропалық Орталық банктер жүйесінде (ЕО ұйымы) өкілдік етеді. Банк өзінің атын ағылшын тіліне аудармайды және барлық ағылшын тіліндегі хабарламаларында поляк тіліндегі атауын қолданады.
The Narodowy Bank Polski (; the National Bank of Poland), often abbreviated to NBP, is the central bank of Poland, founded in 1945. It controls the issuing of Poland's currency, the Polish złoty. The bank is headquartered in Warsaw, and has branches in 16 major Polish cities. The NBP represents Poland in the European System of Central Banks, an EU organization. The bank doesn't translate its name to English and uses its Polish name in all English communications.
Тарих
Банк 1945 жылдан бері қазіргі атауымен жұмыс істеп келе жатқанмен, ол екі бұрынғы орталық банктің мұрагері саналады, екеуі де Польша банкі (Bank Polski) деп аталған. Польшаның бірінші банкін 1828 жылы Польша Корольдігі үкіметі тұсында Франциск Ксавери Друцкий Любецкий Варшава қаласында құрды. Польшаның екінші банкі 1924 жылы құрылып, Екінші Польша Республикасының орталық банкі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшаның алтын қоры Румынияға, Ұлыбританияға және Канадаға аударылды. 1946 жылдың қараша айында Польшаның соғыс кезеңіндегі қарызы жойылғаннан кейін, соғысқа дейінгі алтын қорының көп бөлігі жаңа коммунистік билікке қайтарылды. 1947 жылы 1939 жылы Румынияда сақталған алтын қайтарылды, ал бұрынғы Польша банкі жабылып, 1952 жылы жаңа құрылған Narodowy Bank Polski-ге біріктірілді. Бұл банк Польшаның соғыстан кейінгі жоспарлы экономикасында жұмыс істеуге рұқсат етілген екі банктың бірі болды. Ол валюта, несиелер және жинақ ақша саласында монополиялық құқыққа ие болды. Екінші банк – PKO Bank Polski жеке есеп шоттарын жүргізумен айналысты. 1989 жылы коммунистік жүйе құлағаннан кейін нарықтық экономика қайта енгізілді, ал NBP өзінің функцияларын валюталық бақылаумен және жеке меншіктегі басқа банктерді қадағалаумен шектеді.
Құрылымы
Narodowy Bank Polski құрылымы мен жұмыс істеуі Польшаның 1997 жылғы Конституциясының 227-бабы және сол жылғы Narodowy Bank Polski заңымен реттеледі. ҰБП Президенті Польша Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша Сейммен алты жылға тағайындалады. ҰБП Президенті Польшаның орталық банкінің ұйымдастырылуы мен жұмыс істеуіне жауапты. Бір адам ҰБП Президенті қызметін екі мерзімнен астам атқара алмайды. Ол ҰБП қызметкерлеріне басшылық етуден басқа, Ақша-кредит саясаты кеңесінің, ҰБП Басқармасының және Банктік қадағалау комиссиясының төрағасы болып табылады. Ол сонымен қатар Польшаны халықаралық банк және қаржы институттарында өкілдік етуге жауапты. 2019 жылы Польша Ұлттық Банкінде толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін адамдардың орташа саны 3312 адамды құрады.
Марапаттар
2011 жылы Берлиндегі "World Money Fair" нумизматикалық жәрмеңкесінде Польшаның Жерасты Мемлекетіне арналған 10 PLN номиналды күміс NBP монетасы үшін марапатталды. 2012 жылы "Жылдың халықаралық монетасы" (Coty) байқауында 1-орын және "Еуропа кедергісіз" NBP монеталары үшін 2011 жылдың ең қызықты монетасы атағын жеңіп алды. 2016 жылы Ян Карскидің 100 жылдығына арналған NBP монеталары үшін беделді "Жыл монетасы 2016" нумизматикалық байқауында әлемнің ең қызықты монетасы атағын иеленді. 2017 жылы валюталық конференцияда NBP шығарған "Польшаның христиандануының 1050 жылдығы" коллекционерлік банкноты үшін марапатталды. 2020 жылы пандемия кезінде кәсіпкерлерді қолдағаны үшін "Дзённик Газета Правна" басты сыйлығымен марапатталды.