Кіріспе

Сомерсеттегі канал, Англия. 10 ғасырда Гластонбери аббаттығына қызмет еткен канал.

Гластонбери каналы шамамен 14 миль (23 км) қашықтықты екі шлюз арқылы Гластонбериден Англияның Сомерсет қаласындағы Хайбриджге дейін жалғасты, онда ол Паррет өзеніне, ал одан Бристоль шығанағына құйды. Канал 1827 жылы парламенттен рұқсат алып, 1834 жылы ашылды. Оны The Glastonbury Navigation & Canal Company компаниясы басқарды. 1794 жылы аймақ қатты су тасқынына ұшырады, нәтижесінде канализация комиссарлары 1801 жылы Брю дренажы туралы заң қабылдады, ол оларға Хайбридж және Ист Хантспиллдегі үлкен иірімдерді түзету арқылы Брю өзенінің бағытын жақсартуға және торфты саздақтардан су жинап, төменгі Брю өзеніне бағыттайтын Солтүстік және Оңтүстік дренаждарды салуға мүмкіндік берді. Заңның талаптарына сәйкес, Солтүстік дренажға жақын торф өндіру жұмыстарына қызмет ету үшін Гальтон каналы және Браун каналы деп аталатын екі кішкентай канал салынды. Дренаждық жұмыстар су тасқынын толығымен болдырмауға жеткіліксіз болды және комиссарлар өздерінің жұмыстарын қаржыландыру үшін қажетті салықтарды жинаудан жиі мүгедек болды.

Даму және жоспарлау

Каналды дамытудың басты ұйымдастырушыларының бірі Ричард Прат болды, ол Гластонбериде заңгер қызметін атқарды, 1813 жылдан бері қалалық хатшы болып жұмыс істеді және қалада бірнеше маңызды лауазымдарды иеленді. Ол каналды қаладағы экономикалық төмендеуді және дренаж мәселелерін тоқтатудың бір жолы ретінде қарастырды және 1825 жылдың тамызында жиналыс шақырып, онда нақты жоспар жасалды. 1826 жылы осы маршрутты зерттеу жұмысын Стриттен шыққан Ричард Хамметке тапсырды. Хамметтің торфты дала арқылы тыңайтқыш каналын салу тәжірибесі болған. Ол екі негізгі бағытты қарастырды: біріншісі Брю өзенінің бағытымен жүрді, бірақ инженерлік есептердің жоғары болуы және оның дренаждық функциясына кедергі келтіруі мүмкін болғандықтан қабылданбады. Екінші бағыт 1794 жылғы су тасқынынан кейін салынып біткен Оңтүстік дренажымен жүрді, Криппс көпірінің жанында Брю өзенімен қосылып, Highbridge-тегі бұрынғы өзен арнасын қайта пайдаланып, бассейн құруды көздеді. Хамметтің есебуынша, Highbridge-тен Оңтүстік дренажына дейінгі учаскедегі негізгі жұмыс – сүйреу жолын жасау болар еді. Одан кейін Оңтүстік дренажы кеңейтіліп, тереңдетілуі керек еді, бірақ бұл оның дренаждық функциясын жақсартады және канал компаниясы оны күтіп ұстауға жауапты болғандықтан жергілікті жер иелеріне салынатын алымды азайтады. Бұл учаскеде екі шлюз қажет болады, олардың жалпы көтерілу биіктігі шамамен 2 метрді құрайды. Ол бұрынғы тыңайтқыш каналымен жұмыс істеген тәжірибесіне сүйене отырып, торфты жерден канал қазу инженерлік қиындықтар туғызбайды деп ойлады, бірақ шығынды 9 000 фунт стерлингке бағалағанда қателік жасады. Жобаның ықтимал шығындары, кірістері және пайдасы туралы толық мәліметтер келтірілген проспект жарияланды, содан кейін жобалаушылар Парламент актісін алуға кірісті. Осы уақытта біреу бастапқы зерттеуге күмәндік білдірді және басқа жергілікті зерттеуші оны қайта қарауды сұрады. Джон Биушамп жоғарғы учаскеде шлюздердің қажеті жоқ екенін, бірақ шығындар шамамен 15 234 фунтты құрауы мүмкін екенін ұсынды. Бұл сома кейін 18 000 фунтқа дейін өсті, ал Хамметтің жоспарларына сәйкес канал құрылысына рұқсат беретін Парламент актісі 1827 жылдың 28 мамырында қабылданды. Меншік иелері 50 фунттан 360 акция шығару арқылы 18 000 фунт жинауға, қосымша 5 000 фунтты ипотекаға алуға немесе Exchequer Bills Комиссарларынан 18 000 фунттың кез келген бөлігін қарызға алуға уәкілдік алды.

Құрылыс

Қажетті жер сатып алынған соң құрылыс басталды, бірақ көп ұзамай бастапқы сараптамалардың жеткіліксіз екені анық болды. Канал инженері Джон Ренниден меншік иелеріне кеңес беруді сұрады және үш нұсқаны ұсынды: кемелер үшін , кемелер үшін және 5 фут (2 метр) ені бар баржалар үшін. Біріншісі құны жоғары болғандықтан қарастырылмады, үшіншісі барлық тауарларды Хайбриджде қайта тиеу қажеттілігіне байланысты қабылданбады, ал екіншісі Бристоль шығанағында жұмыс істейтін кемелерге каналды пайдалануға мүмкіндік бергендіктен қабылданды. Бұл нұсқа үшін 64 фут (20 м) х 18 фут (5 м) өлшемдегі шлюздер қажет болды және құны 28 720 фунт стерлингті құрады. Бағыт рұқсат етілгендей болады, бірақ сумен жабдықтауды жеңілдету үшін жоғарғы бөлігінде бір шлюз қажет болды. Жұмыс 1828 жылдың шілдесінде қайта басталды. Гластонбери жағынан канал Оңтүстік дренажды және Брю өзенін кесіп өтуі тиіс болды. Ренни өзенге түсіп, қайта көтерілудің орнына инвертті сифондарды ұсынды, ал Брю өзенін кесіп өту үшін құйма темірден жасалған акведук Гластонберидегі Джон Райт деген ұстадан шамамен 3000 фунтқа сатып алынды. Хайбридж жағынан 500 тоннаға дейін сыйымдылығы бар жүзбелі порты құру жоспарынан бас тартты, ал кіреберіс шлюзі Брю өзенінің бастапқы бағыты бойынша жылжытылды. Бұл ақшаны үнемдеді, бірақ кемелерге Хайбриджге жету үшін шлюз ақысын төлеудің қажеті болмады. Меншік иелері уәде етілген капиталдың барлығын жинауға үлкермеді, соның салдарынан қаржылық қиындықтар туды. Каналдар комиссиясы 1830 жылы Хайбридждегі жұмыстардың кейбір бөліктеріне наразылық білдірді және мердігердің "қашып кеткенін", ал жұмыстың 1831 жылы тоқтағанын хабарлады. Компания сондай-ақ комиссияға арналған 1000 фунт стерлинг сомасын төлемеді, бұл сома канал құрылысының нәтижесінде туындаған шығындарды жабу үшін қажет болды, және 1831 жылы олар ақша үшін сотқа шағымданып, талап қойды. Тіпті Ренни де өзінің көп бөлігі төленбегендіктен сотқа берумен қорқытты. Құрылыс құны шамамен 30 000 фунтты құрады, бірақ кейбір қарыздар ешқашан төленбеген көрінеді. 1831 жылдың 16 желтоқсанында меншік иелері мемлекеттік қазынадан 5 пайыздық мөлшерлемемен 5000 фунт стерлинг қарыз алды.

Ашылу

Канал ақыры 1833 жылғы 15 тамызда ашылды, осы оқиғаға орай каналдың екі шетінде де тойлар өтті және Хайбриджтен Гластонбериге дейін мерекелік шеру ұйымдастырылды. Тоғыз күннен кейін "іскер топтар" үшін тағы бір той өтті. 1835 жылғы шілдеде Канададан алғашқы ағаш жүгі келді. Канал бастапқыда сәтті болғандай көрінді, бірақ түскен кірістер жеткіліксіз болды және каналдың жоғарғы бөлігінде су деңгейімен мәселелер туды. 1840 жылы канал құрылысына үлкен үлес қосқан Прат ағайындылары із-түзсіз жоғалып кетті, бұл 40 000 фунттан астам қаржылық тапшылыққа әкелді. Олар құрылысқа кеткен қосымша шығындардың көп бөлігін өз мойнына алған және клиенттердің қаражатынан ақша қарыз алған болуы мүмкін. Олар банкрот деп жарияланды, Ричард Прат қалалық хатшы және канализация комиссары лауазымынан алынды, бірақ фирманың құлауы Гластонберидің гүлденуіне елеулі зиян келтірді. Жоғарғы бөлігіндегі соңғы тоған төңіректегі жердің тиісінше кептіруіне кедергі келтірді, ал ол торфтан тұрғандықтан, ісіп бастады. Бұл каналдың деңгейінің көтерілуіне және сазды топырақтың жарылуына себеп болды, нәтижесінде судың одан әрі жоғалуы және кеме жүру тереңдігінің азаюына әкелді. Жүк Highbridge-те кішігірім кемелерге ауыстырылып, жеткізу құнына қосымша шығын әкелді. 1848 жылғы түсімдер 300 фунт стерлингті құрады, бұл каналдың жылына шамамен бір рет жүк тасығанын көрсетеді.

Жабылу

Темір жол 1841 жылы аймаққа келді, 14 маусымда Бристоль және Эксетер темір жолының бір бөлігі ашылды, ол 1844 жылы Эксетерге жетті. 1846 жылдың соңында теміржол компаниясы бәсекелес теміржол компанияларының пайдалануына жол бермеу үшін каналды сатып алуға тырысты. Сату туралы келісім 1847 жылдың маусым айында жасалды және 1848 жылдың 30 маусымында Парламент актісімен бекітілді. Акционерлерге 1850 жылы 7 372 фунт стерлинг төленді, ал канал компаниясы 1851 жылы таратылды. Жаңа иелер мен канализация комиссарлары арасында шиеленіс туды. Теміржол компаниясы 1850 жылы Хайбридж пен Гластонбери арасында теміржол құруды ұсынды, ал Сомерсет орталық теміржолы 1852 жылдың 17 маусымында Парламент тарапынан мақұлданды. Канал жаңа компанияға берілді және теміржол құрылысын жеделдету үшін пайдаланылды, 1853 жылдың қыркүйегінде аяқталған жылға 312 фунт стерлинг табыс әкелді. Жолдың көп бөлігі канал бағытына жақын, жағалау жолында салынды. 1854 жылдың 1 шілдесінде канал жабылды, ал жоғарғы бөлігіндегі шлюздер мен су құбырлары бұзылды. Каналдың төменгі бөліктері канализация комиссарларына дренаждық арна ретінде пайдалану үшін берілді. Соңғы бөлігі теміржол компаниясы үшін кемежай ретінде сақталды, ол 1936 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін канализация комиссарларына беріліп, толтырылды. Орталық Сомерсет теміржолы Дорсет орталық теміржолымен бірігіп, Сомерсет және Дорсет теміржолына айналды.

Бағыт

Канал Брю өзенінің ескі арнасында салынған шлюзден басталады, ол 1801 жылы жаңа каналмен айналып өтіліп, толықтырылды. Содан кейін канал Брю өзенінің бағытымен Криппс көпіріне дейін, ал Криппс өзенімен Голд Корнерге дейін созылды. Криппс өзенінің бастапқы бөлігі Брю өзеніндегі бұрылыстың бір бөлігі болған, ол 1801 жылғы заңмен жасалған жаңа каналмен айналып өтілді. Голд Корнер – Хантспилл өзені, Криппс өзені және Оңтүстік дренажының қосылатын жері. Кеңейтілген Оңтүстік дренаж бағытымен, шлюз Шэпвикте каналдың деңгейін көтерді, ал дренаж каналға параллель, бірақ солтүстікке қарай бұрылды. Теміржол екі су жолының арасымен өтіп, Оңтүстік дренаж арқылы бір аркалы су құбыры мен сифоннан кейін дереу каналдың оңтүстік жағына көшті. Брю өзені үстіндегі үш аркалы су құбыры мен сифонның қалдықтары әлі де көрініп тұр, ол ескі теміржол көпірінің жанында, және одан канал Гластонбериге қарай, Хам Уолл және Стрит Хит табиғат қорықтарынан өтіп, соңғы алабына дейін оңға қарай тіке бұрылыс жасады, ол ескі Гластонбери және Стрит теміржол станциясына жақын орналасқан.