Кіріспе

Колумбиядағы жанартаулы тау

Геологиялық тарих

Галерас вулканы кем дегенде миллион жылдан бері белсенді, оның негізгі құрамы андезиттен тұрады. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар экспедиция жетекшісі, геолог Стэнли Уильямс, және оның ілесіндегі төрт адам қауіпсіздік шараларын сақтамаған деген пікір тудырып, оқиғаны даулы етті. Жарылыстан үш күн бұрын сейсмографта тіркелген B типіндегі белсенділікке сүйене отырып болжам жасалған. Бұрын басқа жанартаулардың жарылыстарын болжау үшін сейсмикалық B типтері табысты қолданылған. Дегенмен, бұл болжам тек Галерас вулканының бұрынғы тарихын ескере отырып, бір ғана сейсмографиялық тіркемеге негізделді, ал вулкан ішіндегі күшті белсенділікті көрсететін қосымша ғылыми өлшемдер жүргізілген жоқ.

ХХІ ғасырдағы қызмет

Галераста белсенділік төмен деңгейде жалғасып келеді, кейде шағын жарылыстар жақын маңдағы ауылдар мен қалаларды күлмен шаңдатады. Бұл жанартау әлі күнге дейін жақсы зерттелді, ал оның атқылауының болжамы жақсарды. Бір құбылыс, ол атқылыс белсенділігінің сенімді алғышарты болып көрінеді, ол төмен жиілікті сейсмикалық оқиға, торнильо оқиғасы деп аталады. Бұл жарылыстар Галерастағы жарылыстардың шамамен төрттен үш бөлігіне дейін орын алды, ал атқылыстан бұрын тіркелген торнильо оқиғаларының саны да содан кейінгі атқылыстың көлемімен байланысты. 2002 жылдың сәуірінде болған ірі атқылыс кезінде 100-ден астам шағын сілкіністер байқалды, бірақ зақым немесе жарақат туралы хабар берілмеді. 2005 жылдың қараша айында болған атқылыс салдарынан жанартаудың айналасындағы қауіпті аймақтан эвакуация жүргізілді, ал жақын маңдағы ауылдардан (олардың көпшілігі фермерлер) 9 400-ге жуық адамға кетуге бұйрық берілді. Жанартаудан шамалы алыс орналасқан Пасто қаласы жанартау жарылысынан кейін күл қабатымен жабылды, тұрғындар қорғаныш көзілдіріктері мен бетперделер тағуға мәжбүр болды. 2006 жылдың наурыз айынан бері көптеген ұсақ жер сілкіністері мен күлдің шығарылуы 2006 жылдың 12 шілдесінде үш жарылысқа әкелді, нәтижесінде күл мен газдың бағанасы тас құламалардың биіктігіне жетті, сондай-ақ негізгі кратерден батысқа қарай Консака сияқты қалалардан пирокластикалық ағындар туралы хабарлар түсті. Колумбия үкіметі жанартаудың айналасындағы ең қауіпті аймақтарда тұратын 8500-ден астам адамды уақытша баспаналарға эвакуациялауды бірнеше рет бұйырды, олардың тұрақты көшіруге көмек алу үміті бар. 2008 жылдың 17 қаңтарында жанартау шамамен 20:06 (жергілікті уақыт бойынша) (01:06 UTC) атқылады. Жарақат алғандар мен мүлікке келтірілген зиян туралы дереу хабарламалар түспеді. Кейін сарапшылар ұлттық және жергілікті теледидар мұнараларына жарым-жартылай зақым келгенін растады. 2009 жылдың 14 ақпанында жанартау шамамен 19:10 (жергілікті уақыт бойынша) (00:10 UTC) атқылады. 8000-ге жуық тұрғын эвакуацияланды, бірақ жарақат алғандар мен мүлікке келтірілген зиян туралы дереу хабарламалар түспеді. 2005 жылғы жағдай сияқты, Пасто қаласы жанартау жарылысынан кейін күл қабатымен жабылды (жел бағытына байланысты). Жергілікті билік Галерас маңындағы екі су тазарту станциясын жабуға бұйрық берді. 2009 жылдың 13 наурызында Галерас жергілікті уақыт бойынша сағат 15:55 және 17:00 шамасында екі рет атқылады. Күл Пасто мен жанартауға жақын орналасқан басқа да қалаларға түсті, эвакуация бұйрығы берілді, бірақ оның орындалмағаны хабарланды. Жарақат алғандар мен зақымдар туралы хабарламалар түспеді.

2010 жылғы атылу

2010 жылдың 3 қаңтарында жанартау жарылып, 8000 адам эвакуацияланды. Бұл алдыңғы 12 айда осы жанартаудың 10-шы жарылысы болды және 2010 жылғы алғашқы жарылыс еді. Колумбия билігі алдағы апталарда да жағдай тұрақсыз болуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2010 жылдың 25 тамызында Галерас тағы да жарылып, ауада көрінетін күл бұлт пайда болды. Жарылыс жарылғыш емес деп сипатталды, бұл билікті көршілес елді мекендерге ескерту жариялауға мәжбүр етті. Бұл жанартауды Жердің тереңдігіндегі көміртегі газын шығару жобасы бақылап отыр.