Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері Тини "Вэту" Марама Тирикатен Салливан (9 қаңтар 1932 – 20 шілде 2011) – Жаңа Зеландия саясаткері. Ол 1967 жылдан 1996 жылға дейін Еңбек партиясынан депутат болып сайланды және Жаңа Зеландияның тұңғыш маори әйел министрі атанды. Зейнеткерлікке шыққан кезде ол Парламенттегі ең ұзақ қызмет еткен екінші депутат еді, он мәрте сайланған. Ол елдің жоғарғы наградасы – Жаңа Зеландия орденінің жиырма иегерінің бірі болды.
New Zealand politician
Tini "Whetu" Marama Tirikatene Sullivan (9 January 1932 – 20 July 2011) was a New Zealand politician. She was an MP from 1967 to 1996, representing the Labour Party and was New Zealand’s first Māori woman cabinet minister. At the time of her retirement, she was the second longest serving MP in Parliament, being in her tenth term of office. She was one of twenty holders of the Order of New Zealand, the highest honour of the country.
Ерте өмір
Вхету Марама Тирикатенэ 1932 жылдың 9 қаңтарында Эруэра Тирикатенэ мен Рути Тирикатененің қызы ретінде дүниеге келді. Оның iwi – Ngāi Tahu және Ngāti Kahungunu. Ол Ратна Пада әжесі, киім дизайнымен айналысатын және тігінші Амирия Генричи Соломонның тәрбиесінде өсті. Рангиора орта мектебінде және Веллингтонның шығыс қыздар колледжінде білім алған ол биде өте жақсы қабілет көрсетті, австралиялық серігі Кевин Мэнсфилдпен бірге Жаңа Зеландияның латын американдық балды бидің әуесқой чемпионатында жеңіске жетті. Сонымен қатар, фехтованиеде де жетістіктерге қол жеткізіп, елдегі ең үздік төрт фехтовальщиктің бірі болды. Ол Австралия Ұлттық университетінде "Қазіргі заманғы маорилердің саяси қатысуы" тақырыбында саяси ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады.
Whetu Marama Tirikatene was born on 9 January 1932, the daughter of Eruera Tirikatene and Ruti Tirikatene Her iwi are Ngāi Tahu and Ngāti Kahungunu. She was raised at Rātana Pā by her grandmother, dress designer and tailor Amiria Henrici Solomon. Educated at Rangiora High School and Wellington East Girls' College, she excelled in dancing, winning the New Zealand amateur Latin American ballroom dancing championship with her Australian partner Kevin Mansfield, and was also accomplished in fencing, becoming one of the top four female fencers in the country. She studied for a PhD in political science at the Australian National University, with the topic "Contemporary Maori Political Involvement".
Парламент мүшесі
Оның ағасы Те Рино Тирикатень Еңбек партиясынан бірнеше рет сайлауға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Әкесі, сэр Эруэра Тирикатень 1967 жылы қайтыс болғаннан кейін, көптеген адамдар Те Риноның Оңтүстік Маори округіндегі депутаттық мандатын мұраға алатынын күтті. Те Рино маори және еуропалық сайлаушылар тізіміне енуге құқылы болғандықтан, сайлау актісіне сәйкес, ол Рангиорадағы еуропалық сайлаушылар тізімінде тіркелген және келесі жалпы сайлауға дейін сол тізімде қалуға міндетті болды, бұл оның Оңтүстік Маори округінен үміткер болу мүмкіндігін азайтты. Ағасының үміткерлігінен бас тартылғаннан кейін, назар Австралияда оқып жүрген Тирикатенеге ауды, ол осы округтен Еңбек партиясының ықтимал үміткері деп есептелді. Ақырында ол Еңбек партиясының кандидаты болып сайланды. Ол 1967 жылғы Оңтүстік Маори округіндегі қосымша сайлауда әкесінің орнын сәтті басып, парламентке сайланды. 1993 жылдың 6 ақпанында Тирикатене Салливан Жаңа Зеландия үкіметінің ең жоғары азаматтық наградасы – Жаңа Зеландия орденінің мүшесі болып тағайындалды. Сол жылы ол Жаңа Зеландия сайлау құқығының жүз жылдық мерейтойы медалін алды. Ол 2011 жылдың 20 шілдесінде Веллингтонда қайтыс болды.
Her brother Te Rino Tirikatene stood unsuccessfully for the Labour Party in the and for When their father Sir Eruera Tirikatene died in 1967 many expected Te Rino to succeed him as MP for Southern Maori. As Te Rino was part Maori and entitled to choose between being on the Maori and European electoral rolls, at the time of the by election he was registered on the European roll in Rangiora where he had to remain under the electoral act until the next general election, which made it unlikely he would be eligible as a candidate in Southern Maori. With her brother effectively ruled out, attention turned to Tirikatene (studying in Australia at the time) as the likely Labour candidate for the seat. She was eventually selected as Labour's candidate. She duly was elected to succeed her father in Parliament at the Southern Maori by election of 1967. On 6 February 1993, Tirikatene Sullivan was appointed a Member of the Order of New Zealand, the highest civilian award given by the New Zealand government. The same year, she was awarded the New Zealand Suffrage Centennial Medal. She died in Wellington on 20 July 2011.
Мұра
Тирикатен Салливан сол кезде сайланған ең жас маори әйел болды, сондай-ақ кабинет министрі болған алғашқы маори әйел және Жаңа Зеландияда отырып тұрып бала тудырған алғашқы депутат болды. 2016 жылы оның суреті Матангиреядағы Жаңа Зеландия Парламенті ғимаратында Ириака Ратана суретімен бірге ілінді. Портреттерді еске алу үшін арнайы салтанатты шара өткізілді, онда оның туған-туыстары қатысты. Тирикатен Салливанның Оңтүстік маориді 29 жыл бойы өкілдігі сол кездегі ең ұзақ мерзім болды және Жаңа Зеландия Парламентінде ең ұзақ қызмет еткен әйел ретінде Аннет Кингтің 30 жылдық қызметімен ғана басып өтті. Тирикатен Салливан әсіресе киім кию стилімен танымал болды, ол көптеген кәсіби әйелдер киген костюмдерден гөрі көбінесе сәнді киімдерді таңдайтын. Ол өнерді қолдаушы болды және заманауи маори суретшілерінен киімдерге тапсырыс берді. Олардың ішінде Сэнди Адсетт, Пара Мачитт, Клифф Уайтинг және Фрэнк Дэвис сияқты суретшілер бар. Оның киімдеріне енгізілген маори мотивтері сол кезде ерекше жаңалық болды және жаңа зеландиялықтарды маори өнерінің жаңа түрімен таныстырды. Тирикатен Салливан өзінің киім стилі мен дизайн таңдауының саяси мәлімдеме ретінде қызмет ететінін жақсы білді және оның киім стилінің өзгерткіш күшіне сезімтал болды. Туризм министрі ретінде ол өзінің бірегей стилін Австралияның Сидней опера театры сияқты жерлерге алып барды, онда ол ковхайвай мотиві бар Тания кешкі көйлегін әлемдік аренада көрсетті. Оның киімдер жинағы MTG Hawke's Bay-де «Whetu Tirikatene Sullivan: Travel in Style» атты көрмеде қойылды.
Tirikatene Sullivan was the youngest Māori woman elected at the time, she was also the first Māori woman to be a cabinet minister, and the first sitting MP to give birth in New Zealand. In 2016, her portrait was raised alongside Iriaka Ratana in the New Zealand Parliament Buildings at Mātangireia. The portraits were hung with a special ceremony held to commemorate them, with extended family attending the ceremony. Tirikatene Sullivan's 29 years representing Southern Maori was the longest at the time, and was only surpassed by Annette King's 30 years as the longest serving women in New Zealand's Parliament. Tirikatene Sullivan was particularly known for her style of dress, often wearing fashionable outfits rather than the suits many professional women wore at the time. She was a patron of the arts, and she commissioned garments from contemporary Māori artists. These included artists like Sandy Adsett, Para Matchitt, Cliff Whiting, and Frank Davis. The Māori motifs that were incorporated into her outfits was unique for the time, and exposed New Zealanders to a new expression of Māori art. Tirikatene Sullivan was acutely aware that her style of dress and design choice served as a political statement, and was conscious of the transformative power her style of dress served. As Minister of Tourism, she took her unique style to locations such as Australia's Sydney Opera House, where she exhibited her Tania evening gown featuring a kowhaiwhai motif on a global stage. Her collection of outfits was exhibited at MTG Hawke's Bay at an exhibition titled Whetu Tirikatene Sullivan: Travel in Style.