Кіріспе

Постурография – тұрып тұрғандағы дене күйін бағалау үшін қолданылатын, статикалық немесе динамикалық жағдайлардағы дененің тепе-теңдігін анықтау әдісі. Оның ішінде Компьютерлік динамикалық постурография (КДП), сондай-ақ тепе-теңдік тесті (ТТТ) деп те аталады, бұл инвазивті емес, арнайы клиникалық бағалау техникасы. Ол нормативтік жағдайларда (мысалы, дене шынықтыру және спорттық жаттығуларда) және патологиялық жағдайларда (әсіресе тепе-теңдік бұзылыстарын диагностикалауда, физиотерапияда және дене күйін түзетуде) дене күйін және тепе-теңдікті басқаруға қатысатын орталық нерв жүйесінің бейімделу механизмдерін (сенсорлық, моторлық және орталық) өлшеуге қолданылады. Дене күйі мен тепе-теңдікке қатысқан сенсорлық, моторлық және орталық процестердің күрделі өзара әрекеттесуіне байланысты, КДП пациенттің дене күйін басқару жүйесінің әртүрлі кемшіліктерін анықтау үшін әртүрлі протоколдарды қажет етеді. Сондықтан КДП визуалды және тіреу бетінің әсерін және параметрлерін әртүрлі комбинацияларда пайдалану арқылы оны сынақтан өткізеді. КДП-нің клиникалық қолданысын алғаш рет 1982 жылы Л.М. Нэшнер сипаттады, ал алғашқы коммерциялық тест жүйесі 1986 жылы NeuroCom International, Inc. компаниясы EquiTest жүйесін ұсынғанда құрылды.

Жұмыс

Статикалық позиурография науқасты тұрып тұрған күйде, дененің ұсақ тербелістерін анықтай алатын сезімтал детекторларға (күш және қозғалыс түрлендіргіштеріне) қосылған бекітілген аспаптық платформаға (форсеплатаға) орналастыру арқылы жүзеге асырылады. Динамикалық позиурография статикалық позиурографиядан көбінесе жылдамдырылатын көлденең платформасы бар арнайы құралды пайдалану арқылы ерекшеленеді. Науқас кішкентай қозғалыс жасағанда, олар дереу компьютерге жіберіледі. Компьютер сондай-ақ электр моторларын басқару үшін қолданылады, олар форсеплатаны көлденең бағытта (қозғалыс) жылжыта алады, сондай-ақ оны еңкейтуге (бұрылу) мүмкіндік береді. Осылайша, позиурографиялық тест протоколдары пациенттің дененің күйін реттелген және қайталанатын тәртіппен тепе-теңдіктен шығару үшін тірек платформасында стандартталған қозғалыстар тізбесін құрайды. Платформа жабық кеңістікте орналасқан, ол көрінетін визуальды қозғалыстарды жасау үшін де қолданылуы мүмкін. Бұл стимулдар пациенттің бойы мен салмағына сәйкес калибрленеді. Арнайы компьютерлік бағдарлама мұның бәрін біріктіріп, егжей-тегжейлі графикалық және есептік мәліметтерді шығарады, оларды қалыпты көрсеткіштермен салыстыруға болады.

Сальдоның құрамдас бөліктері

Салмақ орталығы (СО) – тепе-теңдіктің маңызды құралы және адамның дене күйін бағалау кезінде анықталуы тиіс. СО көбінесе басым орталығы (ВО) арқылы өлшенеді, себебі СО-ны нақты анықтау қиын. Lafage және авторлар (2008) бойынша, егер адамның дене күйі идеалды болса, СО тіреу базасының ортасында орналасуы керек. ВО ауытқуы мен жылдамдығы – СО-ны бақылау көрсеткіштері және дұрыс дене күйін анықтау мен тепе-теңдікті сақтау қабілетінің маңызды факторлары болып табылады. ВО ауытқуы Collins & De Luca (1992) бойынша, тіреу базасының (аяқтардың айналасындағы шеңбер) алдыңғы/арғы және медиалды/латеральді бағыттарындағы Евклидтік*LINK* орын ауыстыру ретінде анықталады. Дене күйі нашар болғанда және/немесе омыртқаның қисылуы күшті болғанда ВО ауытқуының артуы мүмкін, бұл ВО тіреу базасының шеңберіне қарай жылғанда тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін.