Оңтүстік Африка шелдегі (Tadorna cana) – Африканың оңтүстігінде кең таралған, ұзын денелі су құсы. Көшіп-қоныс жасайды, көбею үшін Намибия мен Оңтүстік Африканы таңдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Оңтүстік Африка шелдағы немесе Кейп шелдағы (Tadorna cana) – шелдақтар тұқымдасына жататын құс, қазға ұқсас ірі құстардың тобы. Бұл тұқымдасқа аққулар, қаздар және үйректер де кіреді. Бұл Африканың оңтүстігіне тән, көп тараған түр. Ол негізінен Намибия мен Оңтүстік Африкада көбейеді. Оңтүстік жартышардың қыс мезгілінде көптеген құстар көбейетін жерлерден солтүстік-шығысқа қарай қоныс аударып, мол жиналатын жерлерге жетеді. Бұл түр көбінесе ашық далалардағы көлдер мен өзендермен байланысты, сүтқоректілердің тастап кеткен қуыстарында көбейеді, әдетте, дала тышқанының қуыстарында. Көбейтілмейтін кезде жұптар көшпелі болып келеді.
The South African shelduck or Cape shelduck (Tadorna cana) is a species of shelduck, a group of large goose like birds which are part of the bird family Anatidae, which also includes the swans, geese and ducks. This is a common species native to southern Africa. This is a long bird which breeds mainly in Namibia and South Africa. In the austral winter, many birds move north east from the breeding range to favoured moulting grounds, where sizable concentrations occur. This species is mainly associated with lakes and rivers in fairly open country, breeding in disused mammal holes, usually those of the aardvark. Pairs tend to be very nomadic when not in breeding season.
Таксономия
Оңтүстік Африкалық шелдукен 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипаттады. Ол оны анас туысына жататын басқа қаздар, үйректер мен аққулармен бірге орналастырды және *Anas cana* есімді екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын ағылшын орнитологы Джон Латэмнің 1785 жылы «Құстардың жалпы шолуы» атты еңбегінде сипаттаған «Жақсы Үміт мүйісінен» алынған «Сұр басты қаз» негізінде жасады. Оңтүстік Африкалық шелдукен қазір неміс зоологы Фридрих Бойе 1822 жылы енгізген *Tadorna* туысына тағы бес түрмен бірге жатқызылған. Туыстың атауы француз тіліндегі қарапайым шелдукеннің атауы – *Tadorne* сөзінен шыққан. *Cana* деген сөз латын тілінен алынған, «сұр» деген мағынаны білдіреді. Түр монотипті: кез келген түршесі танылмайды.
The South African shelduck was formally described in 1789 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with all the other geese, ducks and swans in the genus Anas and coined the binomial name Anas cana. Gmelin based his description on the "Grey headed goose" from the Cape of Good Hope that the English ornithologist John Latham had described in 1785 in his A General Synopsis of Birds. The South African shelduck is now placed with five other species in the genus Tadorna that was introduced by the German zoologist Friedrich Boie in 1822. The genus name comes from the French name Tadorne for the common shelduck. The specific epithet cana is from Latin canus meaning "grey". The species is monotypic: no subspecies are recognised.
Сипаттама
Оңтүстік Африка шелдуиттерінің ересек өкілдерінің денесі қызғылт, ал қанаттары қара, ақ және жасыл түстермен ерекше көзге түседі. Аталықтарының басы сұр, ал аналықтарының беті ақ, ал басының үсті, мойнының арт жағы және мойынның бүйірлері қара болады. Аналықтардың басындағы түс әртүрлі болуы мүмкін екеніне назар аударыңыз. Ұшып бара жатқанда оларды Мысыр қаздарынан ажырату қиын. Жас шелдуиттердің сыртқы түрі аздап сұрғылт. Жас аналықтардың басында ақ түс болмайды, тек көз айналасы ғана ақ болады. Аталықтары терең дауыспен «хонк» немесе «хуғ» деп дауыстайды, ал аналықтары көбінесе жоғарырақ, өткір «һарк» дыбысын шығарады. Оңтүстік Африка шелдуіті Африка-Еуразиялық көшіп-қоныс жасайтын су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қолданылатын түрлердің бірі болып табылады.
Adult South African shelducks have ruddy bodies and wings strikingly marked with black, white and green. The male has a grey head, and the female has a white face and black crown, nape and neck sides. Note the colour on the females head is highly variable. In flight they can be hard to distinguish from Egyptian geese. Juveniles are duller in appearance. Young females lack the white on the head, excluding white eye circles. Males make a deep honk or hoogh call while the female tends to produce a louder, sharper hark. South African shelduck is one of the species to which the Agreement on the Conservation of African Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA) applies.