Кіріспе

Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде қолданылған өзендерге қойылған кедергілер

Хадсон өзенінің тізбектері – 1776-1778 жылдар аралығында Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Континенттік армия күштері Хадсон өзенінің Вест-Пойнт тұсында салған тізбекті бөгеттердің сериясы. Бұл кедергілер британдық әскери кемелердің өзенге қарай өтуіне тосқауыл қойып, қорғаныс қызметін атқарды және Континенттік армияның Жоғарғы департаменті бақылауында болды. Бірінші тізбек 1777 жылғы қазан айында Клинтон және Монтгомери бекіністері түбіндегі шайқастан кейін британдықтар тарапынан қиратылды. Көбірек маңызға ие және табысты болғаны – 1778 жылы салынған және 1782 жылы соғыс аяқталғанға дейін пайдаланылған Ұлы тізбек. Колониялар өзен бойында тағы екі кедергіні жүзеге асырды; біріншісі, Манхэттен аралындағы Форт-Вашингтон мен Нью-Джерсидегі Форт-Ли арасында 1776 жылы аяқталды және көп ұзамай британдықтар басып алды; екіншісі 1776 жылы шығыс жағалаудағы Плам-Пойнт пен Вест-Пойнттың солтүстігіндегі Поллепель аралы арасында басталды, бірақ 1777 жылы жақын жердегі Ұлы тізбекті аяқтауға басымдық беріліп, тоқтатылды.

Өмірбаян

1775 жылғы сәуірде Массачусетс штатындағы Лексингтон және Конкорд шайқастарынан бұрын-ақ, американдықтар мен британдықтар екеуі де Гудзон өзені арқылы өтудің екі тараптың да соғыс күш-жігері үшін стратегиялық маңызы бар екенін білген. Американдықтар өзенді бақылауға мұқтаж болды, әйтпесе Жаңа Англия қалған колониялардан бөлініп қалуы мүмкін еді. Американдықтардың алғашқы жоспары – өзендегі кемелердің қозғалысын баяулату немесе тоқтату үшін, екі жағалаудан да артиллерия мен минометтермен британдық кемелерге шабуыл жасау болды. Бұл, қазіргі және жоспарланған қорғаныс бекіністеріндегі батареяларды күтіп отыруды білдірді. 1776 жылдың соңында Нью-Йорк штатының Гошен қаласының тұрғыны және Континенттік Конгресске Нью-Йорк штатының өкілдерінің бірі Генри Виснер, Гилберт Ливингстонмен бірге Гудзон өзенін тексерді және "Қауіпсіздік комитетінің" құпия комитетінің атынан Гудзон өзенінің стратегиялық тұстарында тізбектер орналастыруды ұсынды. Колониялық күштер ақырында өзенге үш кедергі орнатты: 1776 жылы Форт Вашингтон мен Форт Ли арасындағы Манхэттеннің солтүстігінде шева де фриз; Гудзон таулы аймағының төменгі кіреберісінде, Popolopen Creek-тегі батыс жағалаудағы жаңадан салынған Форт Монтгомериден қазіргі Bear Mountain көпірінің солтүстігіне дейін, 1776-1777 жылдары шығыс жағалаудағы Энтони мұрынына дейін; және 1778 жылы Уэст-Пойнт пен Конституция аралы арасындағы Ұлы тізбек деп аталды. Төртіншісі, 1776 жылы басталған шева де фриз, шығыс жағалаудағы Плам-Пойнт пен Вест-Пойнттан солтүстікке қарай орналасқан Поллепель аралы арасында салынбақ болды, бірақ тоқтатылды. Бірінші екеуі британдықтар тарапынан тез басып алынды, ал Ұлы тізбек, жобаның ең ірі және маңызды бөлігі, соғыс аяқталғанға дейін әр көктемде қайта орнатылды. Назар Вест-Пойнт аймағына шоғырланды, себебі өзен сол жерде тарлып, күрт бұрылып, кемелердің жылдамдығын баяулатып, желдің, толқындардың және ағыстың өзгеруіне байланысты оларды тиімді нысанаға айналдырды.

Ли Форты - Вашингтон Форты (1776)

1776 жылы Континенттік армия Манхэттен аралындағы Форт-Вашингтон мен Нью-Джерсидегі өзеннің арғы жағындағы Форт-Ли арасында су астына батырылған бөренелерден тұратын кедергіні салды. Шотландиялық инженер, кейіннен колония тарапына өткен Роберт Эрскиннің жобасы бойынша салынған бұл кедергі, үстінен өтетін кез келген британдық кемені тесіп, батыру үшін жасалған еді. Америка кемелері үшін өтуге арналған ашық жер қалдырылды. Британдықтар бұл ашық жер туралы жергілікті тұрғыннан білген соң, бірнеше рет кедергінің үстінен сәтті өтіп кетті. Британдықтар 1776 жылдың 16 қарашасында Форт-Вашингтон шайқасында және 20 қарашасында Форт-Ли шайқасында екі бекіністі де жаулап алды, осылайша қорғаныс кедергісі олардың қолына өтті. Бұл өзгеріс көп әсер етпеді, себебі жаңа ғана құрылып келе жатқан Американың әскери-теңіз күштерінде британдық кемелермен салыстыруға болатын үлкен және күшті кемелер болмады, сондықтан олар кішкентай және маневрлеуге қолайлы кемелерді пайдалануға мәжбүр болды.

Монтгомери форты тізбегі (1776 1777)

1776 жылы Батыс жағалаудағы Монтгомери фортынан, қазіргі Bear Mountain көпірінің солтүстігіндегі Highlands төменгі кіреберісінен, шығыс жағалаудағы Энтони мұрынға дейін өзеннің арғы жағына тізбек пен тосқауыл созылды. Капитан Томас Мачин тізбек құру жұмысын басқарды. 1776 жылдың қараша айында өзен ағысының күшінен бір буын жұлып шығып, Гудзонды тізбекпен жабуға тырысудың қиындықтарын көрсетті. Ол жөнделіп, қайта орнатылды. Британдықтар Монтгомери және Клинтон форттарын басып алғаннан кейін, 6 қазан 1777 жылы оның оңтүстік жағалауындағы Пополопеннің құйғысының (қазіргі Пополопен сағасы) аузында екінші бекініс салынды. Олар тізбекті бөлшектеді. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, олар өзен бойымен Нью-Йорк штатының сол кездегі астанасы Кингстонға дейін шабуыл жасап, оны өртеп, жүзден астам ғимараттарының көп бөлігін қиратты. Нью-Йорк конвенциясының Хадсонды қорғау жолдарын іздеуге тапсырған комитетінің мүшесі, губернатор Джордж Клинтон, британдықтар ешқашан тізбек арқылы кеме өткізуге тырыспағанын білген соң көңілі көтерілді. Ол өзенді кесу идеясының дұрыс екеніне көз жеткізді. Капитан Мачин британдықтармен шайқаста алған жараларынан айыққаннан кейін, 1778 жылы салынған және орнатылған Вест-Пойнттағы күшті Ұлы тізбек құрылысын бастады.

Полепель аралы швеа де фризе (17761777)

Тағы бір шева де фриз Гудзон өзенінің шығыс жағалауындағы Плам-Пойнт пен Вест-Пойнттың солтүстігіндегі Поллепель аралы арасында орнатылды. Бұл қорғаныс толықтай аяқталған жоқ, ал маңыздылығы келесі жылы Вест-Пойнттағы Ұлы тізбектің құрылысы аяқталғаннан кейін артық болды.

(1778 1782)

1778 жылдың көктемінде үлкен ағаш салдармен демеленген ауыр тізбек Гудзон өзенінің бойымен Вест-Пойнттан Конституция аралына дейін созылып, британдық кемелердің Вест-Пойнттан солтүстікке қарай жылжуына кедергі келтірді. Екінші ағаш кедергі (құрылысы сатыға ұқсайды) өзеннің төменгі ағысында орналастырылып, бөгетті бұзуға тырысқан кемелердің соққысын жұмсартуға арналды. Гудзон өзенінің өзгермелі толқындары, күшті ағысы және көбінесе қолайсыз жел Вест-Пойнтта кеме жүзуге қиын жағдай жасады. Бұған қоса, өзеннің тар ені және ондағы тік "S" иімі кез келген үлкен кемені жүзу үшін маневр жасауға мәжбүр етті. Артиллериялық қамалдар мен батареялар өзеннің екі жағына орналастырылып, жау кемелері тізбекке тоқтағанда оларға шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Тізбек алты апта ішінде Уориктегі Стерлинг темір зауытында (Ориндж округі) Рингвудтағы Лонг-Понд темір зауытынан алынған тізбек буындарынан жасалды. Аяқталғаннан кейін тізбекте 1 метр ұзындығы және белгісіз салмағы бар темір буындар болды. Олар Нью-Уиндзорға тасымалданды, онда біріктіріліп, сәуір айының соңында ағаштарға байланыстырылып, Вест-Пойнтқа дейін өзенмен жүзіп жеткізілді. Бұрыштар, тізбектер мен ілмектерін есептегенде, тізбектің салмағы 65 тоннаны құрады. Ағаштардың суға батпауы үшін олар 5 метрге дейін кесіліп, су өткізбейтін жабынмен қапталды және төрттен біріктіріліп, 4 метрлік тіреулермен бір-біріне бекітілді, осылайша салдар жасалды. Әр салға қысқа тізбек бөлігі (10 буын, бұрылыс және ілмек) бекітіліп, содан кейін жалғастырылып, су бетінде тізбектер мен салдардың үздіксіз тізбегі құрылды. 1778 жылдың 30 сәуірінде Форт-Монтгомериде тізбекті орнатқан артиллерия офицері және инженер капитан Томас Мачин өзен арқылы орнатуды басқарды. Екі шеті де таспен толтырылған ағаштан жасалған қоршауларға бекітілді, оңтүстік жағы батыс жағалаудағы шағын шығанақта, ал солтүстік жағы Конституция аралында орналасқан. Вест-Пойнт жағы Тізбек батареясымен, ал Конституция аралы жағы Теңіз батареясымен қорғалды. Тізбектің тартылысын реттеу үшін шкивтер, роликтер, арқандар және өзен ортасындағы ілмектер жүйесі қолданылды. 1783 жылға дейін тізбек әр қыста алынып, мұздан зардап шегуіне жол бермес үшін әр көктемде қайта орнатылатын. Бенедикт Арнольд оларға "жақсы жүктелген кеме тізбекті сындыра алады" деп хат жазғанына қарамастан, британдықтар ешқашан тізбекті бұзуға тырыспады. Польшалық инженер және Патриот еріктісі Таддеус Костюшко Вест-Пойнттағы бекіністер жүйесін құруға үлес қосты.