Кіріспе

Американдық саясаткер, канадалық тарихшы Эдгар Дауд Уиткомб (6 қараша 1917 жыл - 4 ақпан 2016 жыл) – американдық адвокат, жазушы және саясаткер, Индиана штатының 43-ші губернаторы. Оның губернаторлық мерзімі Индиана Республикалық партиясында үлкен дағдарыс тудырды, себебі қалалық республикашылар ауылдық республикашылардан басым түсті, бұл партия жетекшілігінің басымдықтарының өзгеруіне әкелді. Уиткомб бірнеше мәселе бойынша және партия жетекшілігін бақылау үшін палата спикері Отис Р. Боуэннің қарсылығына тап болды. Осы қарсылыққа қарамастан, Уиткомб салық түсімдерін 8%-ға арттыра білді, бірақ салық ставкаларының өсуіне жол бермеді, осы үшін жинау және аудит техникаларын жақсартты, сондай-ақ мемлекеттік қызметкерлер санын 10%-ға азайтуға мүмкіндік берген тиімділікті арттыруға бағытталған үкіметтік реформалар ұсынды. Ол үшін бизнес-лидерлерден тұратын кеңес құрылды. Қызметтен кеткен соң, Уиткомб 1976 жылы АҚШ Сенатына кандидат болды, бірақ Индианаполис мэрі Ричард Лугарға қарсы республикалық алға сайлауда жеңіліске ұшырады. Уиткомб заңгерлік тәжірибесіне оралып, Индиана штатының Сеймур қаласына көшіп барды. 1985 жылы ол зейнетке шығып, 33 жыл бірге тұрған әйелінен ажырасып, желкенді қайықпен айналыса бастады. Ол 1990 жылы Жерорта теңізін айналып өтті, Атлант мұхиты арқылы жүзіп өтті және 1995 жылы географиялық тұрғыдан әлемді аралап шықты, бірақ Суэц шығанағындағы рифке кемесі соқтығысқандықтан бастапқы орнына қайта орала алмады. Кемені босатуға екі күн тырысқаннан кейін, оны тастап кетуге шешім қабылдады. Индианаға оралғаннан кейін, 2000 жылы Индиана штатының Рим қаласына жақын орналасқан Хузиер ұлттық орманның ішіндегі Огайо өзенінің жағасындағы усақ-түйексіз ағаш үйге көшіп барды. 2013 жылы ол екінші рет үйленді және 2016 жылы 98 жасында қайтыс болды.

Отбасы және әскери мансап

Уиткомб 6 қараша 1917 жылы Индиана штатының Хейден қаласында Джон Уиткомб пен Луиза Дауд Уиткомбтың екінші баласы және тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келді. Ол белсенді және спортқа бейім жас болғандықтан, мектеп баскетбол командасының мүшесі болды. 1939 жылы Индиана университетіне заңгер мамандығын оқуға түсті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда әскери қызметке қатысу үшін оқуын тастады. 1940 жылы АҚШ Әскери-әуе күштеріне қосылып, Тынық мұхитындағы театрға жіберілді. 1941 жылы екінші лейтенант атағын алып, әуе навигаторы болды. Филиппинде екі рет қызмет етіп, лейтенант шеніне көтерілді. Филиппин шайқасы кезінде Уиткомбтың базасы жаулап алынды; ол жапондықтарға тұтқынға түсті, оны ұстағандар ұрып-сапқылап, азаптады, бірақ қашуға үміттенді. Бірнеше күннен кейін ол қайта тұтқынға түсіп, екінші рет қашып кетті және тағы бірнеше күн қуғынға түсті, бірақ із кесушілерінен жасырына алды. Ол акулалар мекендейтін суларда түгел түн жүзіп, жапон әскері басып алмаған аралға жетті. Соңында ол Қытайға жалған атпен өтуге мүмкіндік алып, онда АҚШ әскерімен байланыс жасап, 1943 жылдың желтоқсанында елге оралды. Өзінің басынан өткен оқиғасы туралы «Коррегидордан қашу» атты кітап жазды, ол 1958 жылы жарық көрді. 1946 жылы әскери қызметтен босатылып, 1977 жылға дейін полковник шенімен әскери резервте қалды. Уиткомб 1954 жылы адвокаттық емтиханды сәтті тапсырып, заңгерлік тәжірибесін бастады. 1966 жылы Индиана штатының Мемлекеттік хатшысы болып сайланды, бұл оның саяси мансабына серпіліс берді. Ол Индиана губернаторы тарапынан Ұлы көлдер келісімі комиссиясына тағайындалды, бұл комиссия Ұлы көлдерді сақтау және дамыту бойынша бірлескен жобаларды бақылайтын Ұлы көлдер штатының өкілдерінен тұрды. 1968 жылдың желтоқсанында отставкаға кеткенге дейін екі лауазымды бір уақытта атқарды. Оның өкілеттігі кезінде штат жаңа округтік жүйені қабылдады, бұл алғаш рет Индиана Бас Ассамблеясында қалалық аймақтарға көбірек орын берді. Бұл жаңа жағдай партияда қалалық және ауылдық республикашылар арасында жік тудырды. Қалалық республикашылар мен олардың өкілдері мемлекеттік қызметтерді және шығындарды арттыруды жақтады, ал ауылдық республикашылар шығындарды азайтуды және үкіметтің шектеулі болуын жақтады. Уиткомб өзін ауылдық республикашылармен бірге тапты, ал палата спикері болған Боуэн қалалық мүшелердің көшбасшысы болды. Уиткомб ассамблеяда қабылданған бірқатар шығындар заңдарына вето қойды және партия басшылығын бақылау үшін күресті бастады. Уиткомб 1970 жылдың 25 қарашасында күтпеген саяси сәтсіздікке ұшырады, өйткені оның көмекшілері Индианаполис Ньюс газеті «бір ауыздан дауыс беру» деп атаған Уиткомбтың бұрынғы қолдаушысы және Мемлекеттік қазынашы Джон К. Снайдерді Республикалық партия төрағасы лауазымына сайлауға кедергі келтіре алмады. «Индианаполис Стар» газеті 25 қарашада «Снайдер штаттық GOP-ның төрағасы болады» деген мақаласымен Уиткомбтың саяси апатын баяндады. Жеңілістің тереңдігін көрсете келе, сол кездегі президент Ричард Никсон 1970 жылдың 15 желтоқсанында Снайдерге жеке қолдауын білдіру үшін жеке хат жазды. (Кейінірек Уиткомб пен Снайдер бұрынғы достығын қайта жаңартып, 1970 жылы Индианаполис Ньюс газеті «ащы» деп сипаттаған қарым-қатынасты жаңартты.) Снайдердің сайлануынан кейін саяси әрекет ретінде Уиткомб республикалық саяси жарналарды губернатор кеңсесіндегі арнайы қорға аударды және штаттық партияны банкроттыққа жақындатты. Снайдер кейіннен басшылық лауазымынан кетті, ал Уиткомб жаңа төраға етіп Ноблсвилльден шыққан газет редакторы Джим Нилді тағайындады, ол оның ұстанымдарына достықпен қарады, бірақ 1972 жылғы конвенцияда бейтарап болды. Сонымен қатар, Уиткомб қорды мемлекеттік партияның қазынасына қайта жинауды жалғастырды. Боуэн, сонымен қатар, партияның нақты бақылауын қамтамасыз ететін округтің негізгі басшылық лауазымдарына бірнеше адамды орналастыра алды. Уиткомбтың шығынды үнемдеу жоспарларына штаттық мұғалімдер одағы, демократтар және қалалық республикашылардың көп бөлігі қарсылық көрсетті. Алайда, халық Уиткомбтың әрекеттеріне риза болды және ол 1973 жылдың 8 қаңтарында жоғары беделмен қызметтен кетті. Ол қызметтен кеткеннен кейін заңгерлік тәжірибесін жалғастырды. Уиткомб 2016 жылдың 4 ақпанында 98 жасында Индиана штатының Рим қаласындағы үйінде ұйықтаған күйі қайтыс болды. Ол 1910 жылдары туған соңғы тірі американдық губернатор болды. Ол өзінің туған қаласы Хейдендегі Хейден зиратында жерленген.