Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауадан жеңіл газбен толтырылған шар
Balloon containing gases which are lighter than air
Газды шар – ауадан жеңіл газбен (мысалы, гелий немесе сутек) толтырылғандықтан, ауаға көтеріліп, қалықтайтын шар. Ұшпай тұрғанда, оны қашып кетпеуі үшін байлап қояды және газдың шығуына жол бермеу үшін төменгі жағын жабады. Газды шарды оның ойлап табушысы, француз Жак Шарль атымен Шарль шарлары деп те атайды. Бүгінде газды шарлардың ішінде үлкен дирижабльдер мен кішкентай латекс шамалар бар. Шамамен 200 жыл бойы, тіпті 20 ғасырдың басына дейін, адамдармен ұшу үшін газды шарлар қолданылды, содан кейін ыстық ауа шарлары басымдыққа ие болды. Қуат, жылу немесе отынсыз, газды шарлардың тізгінсіз ұшуы пилоттың шеберлігіне тәуелді болды. Газды шарлар бірдей көлемде ыстық ауа шарларына қарағанда көбірек көтерілу күшіне ие, сондықтан олар үлкен болмауы мүмкін, және ыстық ауа шарларынан әлдеқайда ұзақ уақыт бойы ауада қалуға қабілетті.
A gas balloon is a balloon that rises and floats in the air because it is filled with a gas lighter than air (such as helium or hydrogen). When not in flight, it is tethered to prevent it from flying away and is sealed at the bottom to prevent the escape of gas. A gas balloon may also be called a Charlière for its inventor, the Frenchman Jacques Charles. Today, familiar gas balloons include large blimps and small latex party balloons. For nearly 200 years, well into the 20th century, manned balloon flight utilized gas balloons before hot air balloons became dominant. Without power, heat or fuel, untethered flights of gas balloons depended on the skill of the pilot. Gas balloons have greater lift for a given volume, so they do not need to be so large, and they can stay up for much longer than hot air balloons.
Тарих
1783 жылдың тамызында газбен толтырылған алғашқы шар ұшты. Профессор Жак Чарльз бен Лес Фрер Роберт жобалаған бұл шар жолаушылар мен жүк тасымалдамады. 1783 жылдың 1 желтоқсанында олардың екінші, сутекпен толтырылған шары Жаки Шарль мен Николас Луи Роберт басқарған пилоттық рейс жасады. Бұл Монгольфье ыстық ауа шарымен жасалған алғашқы пилоттық рейсден кейін он күн өткен соң болды. Газбен шармен ұшу Еуропа, әсіресе Германияда кең таралған, көтеру газы ретінде сутек қолданылады. Бүкіл елде газбен шармен ұшу клубтары бар. Деректерге сәйкес, Еуропада шамамен 150 белсенді газ шар пилоты бар. Ал АҚШ-та газбен шармен ұшумен айналысатын, жылына бір рет қана, қазан айында Альбукеркедегі Халықаралық Шар Фестивалінде қана ұшатын 30-ға жуық пилот болуы мүмкін. Aerophile – әлемдегі ең ірі жеңіл әуе тасымалдаушысы, ол жыл сайын 300 000 жолаушыны Уолт Дисней әлемінде, Сан-Диего хайуанаттар бағының Сафари паркінде, АҚШ-тағы Smoky Mountains және Irvine, сондай-ақ Париж, Париж Диснейленді және Франциядағы Parc du Petit Prince-тегі сегіз газбен шармен ұшу операциялары арқылы тасымалдайды.
The first gas balloon made its flight in August 1783. Designed by professor Jacques Charles and Les Frères Robert, it carried no passengers or cargo. On 1 December 1783, their second hydrogen filled balloon made a manned flight piloted by Jacques Charles and Nicolas Louis Robert. This occurred ten days after the first manned flight in a Montgolfier hot air balloon. Gas ballooning has been popular in Europe, most notably in Germany, using hydrogen as a lifting gas. Gas balloon clubs exist throughout the country. Rough estimates show 150 active gas pilots in Europe. In contrast, gas ballooning in the USA might have at most 30 active pilots who typically fly only once a year at the Albuquerque International Balloon Fiesta in October. Aerophile is the world's largest lighter than air carrier, flying 300,000 passengers every year through its eight tethered gas balloon operations in Walt Disney World, San Diego Zoo Safari Park, Smoky Mountains & Irvine in the US and Paris, Disneyland Paris and Parc du Petit Prince in France.
Жазбалар
2014 жылдың 24 қазанында Google-дың бұрынғы атқарушы қызметкері Алан Юстас стратосферадан секіріп, Феликс Баумгартнердің 2012 жылғы әлемдік рекордын жаңартты. Оның секіруінің бастапқы нүктесі Розуэллдегі (Нью-Мексико) қолданыстан шығарылған ұшу-қону жолағы болды, ол сол күні таңертең көтерілуге кірісті. Ол 135 908 фут (41,425 км; 25,7402 миль) максималды биіктікке жеткені хабарланды, бірақ Дүниежүзілік әуе спорты федерациясына ұсынылған соңғы көрсеткіш 135 889,108 фут (41,419000 км; 25,7365735 миль) құрады. Осы жетістікке қол жеткізген шарды Үндістанның Хайдарабад қаласындағы Тата фундаменталды зерттеу институтының «Баллон» зауыты жасаған. Юстас қысымды костюмде шардың астына байланып ілінген, Феликс Баумгартнер қолданғандай капсула болған жоқ. Юстас гелийлі шардан бөліну үшін жарылғыш құрылғыны пайдаланып құлауын бастады. Адамды балонмен ұшудың бұрынғы биіктік рекорды 2012 жылдың 14 қазанында Феликс Баумгартнермен 39,045 километрде тіркелді. Ол 1961 жылдың 4 мамырында Малькольм Росс пен Виктор Пратер Мексика шығанағындағы «Антиэтам» кемесінің палубасынан ұшырылған балонмен 34,7 километрлік рекордты жаңартқан еді. Адамсыз балонның биіктік рекорды 53,7 километрді құрайды. Оған 2013 жылдың қыркүйегінде Жапонияның Хоккайдо аймағынан ұшырылған, көлемі 80 000 м³ JAXA компаниясы жасаған стратосфералық шар жетті. Бұл атмосфералық көлік құралының ең жоғары биіктігі. Ракеталар, ракеталық ұшақтар және баллистикалық снарядтар ғана одан да жоғары ұшқан. 2015 жылы ұшқыштар Леонид Тюхтяев пен Трой Брэдли 10 711 км сапардан кейін Мексиканың Баха-Калифорния штатына қауіпсіз қонды. Ресей және Америка Құрама Штаттарынан шыққан екі ер адам Жапониядан бастап, Тынық мұхиты арқылы гелийлі шармен саяхаттады. «Екі бүркіт» деп аталған шар 160 сағат 34 минутта Мексикаға жетіп, газды шарлар бойынша ең ұзақ қашықтық және ұзақтық рекордтарын орнатты.
On October 24, 2014, Alan Eustace, a former Google executive, made a jump from the stratosphere, breaking Felix Baumgartner's 2012 world record. The launch point for his jump was from an abandoned runway in Roswell, New Mexico, where he began his balloon powered ascent early that morning. He reached a reported maximum altitude of 135,908 feet (41.425 km; 25.7402 mi), but the final number submitted to the World Air Sports Federation was 135,889.108 feet (41.419000 km; 25.7365735 mi). The balloon used for the feat was manufactured by the Balloon Facility of the Tata Institute of Fundamental Research, Hyderabad, India. Eustace in his pressure suit hung tethered under the balloon, without the kind of capsule used by Felix Baumgartner. Eustace started his fall by using an explosive device to separate from the helium balloon. The previous altitude record for a manned balloon flight was set at 39.045 kilometers on October 14, 2012 by Felix Baumgartner breaking a record of 34.7 kilometers on May 4, 1961 by Malcolm Ross and Victor Prather in a balloon launched from the deck of the Antietam in the Gulf of Mexico. The altitude record for an unmanned balloon is 53.7 kilometers. It was reached by a stratospheric balloon manufactured by JAXA with a volume of 80,000 m³, launched in September 2013 from in Hokkaido, Japan. This is the greatest height ever obtained by an atmospheric vehicle. Only rockets, rocket planes, and ballistic projectiles have flown higher. In 2015, pilots Leonid Tiukhtyaev and Troy Bradley arrived safely in Baja California, Mexico, after a journey of 10,711 km. The two men, originally from Russia and the United States of America respectively, started in Japan and flew with a helium balloon over the Pacific. In 160 hours and 34 minutes, the balloon, named "Two Eagles", arrived in Mexico, setting the longest distance and duration records for gas balloons.
Басқа планеталарда
1985 жылы Кеңес Одағының "Вега-1" және "Вега-2" ғарыш зондтары Венера атмосферасына ғылыми тәжірибелермен жабдықталған гелий шарларын жіберді. Шарлар бірінші кезекте атмосфераға еніп, шамамен 50 км-ге дейін түсті, содан кейін көтеріліп, көлденең ұшу режиміне өтті. Ұшу бағыты бақыланбады. Әрбір шар 60 сағаттық электр қуатының қорынан 46 сағат бойы жел және атмосфера жағдайлары туралы мәліметтерді жіберді.
The Soviet Union space probes Vega 1 and Vega 2 each dropped a helium balloon with scientific experiments into the atmosphere of Venus in 1985. The balloons first entered the atmosphere and descended to about 50 km, then inflated for level flight. Otherwise the flight was uncontrolled. Each balloon relayed wind and atmospheric conditions for 46 hours of a possible 60 hour electric battery power budget.