Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төменде 2004 жылғы 21 қарашада Украинада өткен президент сайлауының екінші турындағы оқиғалардың уақыт жобасы келтірілген, ол "Қызғылт революцияны" бастады.
None
Below is the timeline of events that followed the runoff presidential election held in Ukraine on 21 November 2004 that sparked off the "Orange Revolution".
21 қараша
Сайлау учаскелері кешке жабылып, аз уақыттан соң, Виктор Ющенконың айқын артықшылығын көрсеткен бірнеше шығу сауалнамалары жарияланды. Бірнеше украин зерттеу ұйымдары жүргізген алғашқы сауалнамада Ющенкоға 54% дауыс берілді, Виктор Янукович 43% дауыс алды. Нәтижелер елдің шамамен 500 сайлау учаскесінде сұраққа алынған 30 мың сайлаушының 77% жауабына негізделген. Украинаның әлеуметтік мониторинг орталығы жүргізген екінші сауалнамада Ющенко 49,5% дауыспен 45,9% дауыс алған Януковичтен озып шықты. Бұл нәтижелерді Януковичтің сайлау штабы жоққа шығарды, өздерінің шығу сауалнамалары бойынша кандидаттары 3-5% көшбасшылық екенін мәлімдеді. Он мыңдаған оппозиция қолдаушылары, оның ішінде PORA студенттік қозғалысының мүшелері, Киевтегі Тәуелсіздік алаңында жиналып, теледидардан тікелей эфирде көрсетілген сайлау нәтижелерін күтті.
Shortly after the polling stations closed in the evening, several exit polls were released showing a substantial lead for Viktor Yushchenko. The first poll, conducted by several Ukrainian research organisations, gave Yuchshenko 54% of the vote, against Viktor Yanukovych's 43%. The results were based on the answers of 77% of 30,000 voters questioned at nearly 500 polling stations around the country. The second poll, conducted by Ukraine's Social Monitoring Centre, put Yushchenko ahead by 49.5% to 45.9%. These results were disputed by the Yanukovych campaign team, who quoted their own exit polls giving their candidate a 3% to 5% lead. Tens of thousands of opposition supporters, including members of the PORA student movement, gathered in Independence Square in Kyiv to see the results broadcast live on television.
22 қараша
02:00 Украинаның Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) есептелген дауыстардың 33%-ы бойынша Виктор Янукович 50% дауыспен жетекке шығып, Виктор Ющенко 46% дауыс алғанын хабарлады. Бұл деректер дауыс беру аяқталғаннан кейін бірден Ющенконың жеңісін жариялаған бірнеше әлеуметтік сауалнама тобының нәтижелерінен күрт өзгеше болды. Ющенко Сергей Киваловпен кездесу үшін ОСК-қа барды. Жабық есік артында өткен кездесуден кейін Ющенко былай деп мәлімдеді: «Біз Орталық сайлау комиссиясының жауапкершілігіне сенбейміз. Біз қолдаушыларымызды Тәуелсіздік алаңына шақырып, өз еркіндіктерін қорғауға үндейміз». Сол түні Киевке бронетехника жеткізілді. ОСК ғимаратының жанында БТР-лер пайда болды. Президент әкімшілігінің ғимараты күшейтілген күзетуге алынды. Елордадағы тәртіпті Ішкі істер органдары мен арнайы жасақтардың ондаған мың әскери қызметкері сақтап тұрды. Украинаның ОСК 99% дауыс саналғаннан кейін Янукович 49,4%, ал Ющенко 46,7% дауыс алғанын хабарлады. Оппозиция бұл нәтижемен келіспеді, ал Ющенко қолдаушыларын «жалған дауыс беруге» наразылық білдіруге шақырды. Киевтегі митинг көлемі ұлғайып, Украинаның басқа да аймақтарында ірі демонстрациялар өтті. Кейбір наразылар Киевтің Тәуелсіздік алаңында шатырлар тікті. Сол түні Ющенко қолдаушыларына алаңда түнде қалып, қауіпсіздік күштері шатырларды бұзбауы үшін оларды қорғауға бұйырды. Бізге билік органдары таңғы сағат 3-те шатыр қаласын қиратуды жоспарлап отырғаны туралы хабарлама келіп түсті. Біз әрбір қастанды жаңғақты, әрбір шатырды қорғауымыз керек. Біз билік органдарына біздің ұзақ уақытқа осында қалатынымызды көрсетуіміз керек. Әр сағат сайын біздің қатарымыз көбейе түсуі керек. Батыс Украинаның төрт ірі қаласының, оның ішінде Львов пен Ивано-Франковск қалалық кеңестері ресми нәтижелерді мойындаудан бас тартып, Ющенконың сайлауда жеңіске жеткенін жариялады. Ресей Мемлекеттік Думасының төрағасы Борис Грызлов байқаушы ретінде жарияланған нәтижелерді түпкілікті деп бағалап, Виктор Януковичті жеңісімен құттықтады, содан кейін Владимир Путин де солай істеді. Суық ауа райы мен әскери техниканың және арнайы жасақтың орналасуынан туған қорқынышқа қарамастан, Ющенконың қолдаушылары 100-150 мыңға жуық адамды жинады. Кездесуге оппозицияның барлық көшбасшылары келді, оның ішінде Виктор Ющенко, Юлия Тимошенко, Украина Социалистік партиясының төрағасы Александр Мороз, Индустриалдар мен кәсіпкерлер партиясының басшысы Анатолий Кинах. Ющенко украиндықтарды ұйымдасқан қарсылық қозғалысына шақырды. Тимошенко өнеркәсіп пен жоғары білім беру салаларында жаппай ереуілдерді бастауға, сондай-ақ барлық жолдарды, әуежайларды және теміржолдарды жабуға шақырды. Ющенко әкімшілігі Раданың кезектен тыс отырысын өткізуді және Донецк пен Луганск облыстарындағы сайлауды жоюды талап етті, онда сайлау учаскелері жабылғаннан кейін бақылаушылар мен журналистерге кіргізілмеген. Пора ұйымының көптеген шатыр қалалары Хрещатикке және оған іргелес көшелер мен алаңдарға орнатылды. АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитетінің төрағасы Ричард Лугар: «Сайлау күні жасалмалау мен заң бұзушылықтың агрессивті және күшті жоспары үкіметпен келісілген немесе оның қатысуымен жүзеге асырылғаны анық болды» деді. Еуропалық парламенттің Сыртқы істер комитетінің төрағасы Эльмар Брок, егер жалғандау туралы ақпарат расталса, Украинаға қаржылық санкциялар салатынын мәлімдеді. Ресейдің Вашингтондағы елшісі Юрий Ушаков АҚШ Мемлекеттік хатшысының көмекшісі А. Элизабет Джонспен кездесуге шақырылды, ол Ресей Федерациясының президенті Владимир Путиннің Виктор Януковичті құттықтауына асыққандығына алаңдаушылық білдірді.
At 02:00 the Central Election Commission (CEC) of Ukraine announced that after 33% of accounted votes Viktor Yanukovich was ahead with 50% to the 46% for Viktor Yushchenko. That data sharply deviated from the results of several groups of sociologists who in the instant after the end of the voting declared Yushchenko's victory. Yushchenko travelled to CEC to meet with Serhiy Kivalov. After a meeting behind closed doors Yushchenko announced: "We do not trust the accountability of the Central Election Commission. We call on our supporters to come on to Maidan of Independence and protect their freedom." The same night in Kyiv armoured vehicles arrived. BTRs appeared next to the building of CEC. Under the reinforced security was taken the building complex of the presidential administration. The order in the capital was carried out by several ten thousands of military personnel of the Internal Affairs and spetsnaz. Ukraine's CEC announced that with 99% of the vote counted, Yanukovych had 49.4% of the vote while Yushchenko had 46.7%. This was rejected by the opposition, with Yushchenko calling on supporters to protest "the total falsification of the vote." The rally in Kyiv grew in size while large demonstrations were also held elsewhere in Ukraine. Some of the demonstrators set up tents in Kyiv's Independence Square. Later that night, Yushchenko told supporters to stay in the square overnight to keep the tent encampment safe from security forces who wanted to dismantle it. We have received information that authorities want to destroy our tent city at 3 a. m. At two o'clock there should be more of us than now. We must defend every chestnut tree, every tent. We must show to the authorities we are here for a long time There must be more and more of us here every hour. City councils of four major cities in Western Ukraine, including L'viv and Ivano Frankivs'k, refused to recognize the official results and declared that Yushchenko had won the election. The chairman of the Russian State Duma, Boris Gryzlov, acting as the observer, estimated the declared results as final and congratulated Viktor Yanukovich on his victory, following which Vladimir Putin did the same. Despite the cold weather and fear caused by the relocation of the military vehicles and the special operations personnel, the supporters of Yushchenko gathered around 100 150 thousands of followers. All of the leaders of the opposition came to the meeting, including Viktor Yushchenko, Yulia Timoshenko, the leader of the Socialist Party of Ukraine Oleksandr Moroz, the head of the Party of industrialists and entrepreneurs Anatoliy Kinakh. Yushchenko called the Ukrainians to the organized resistance movement. Timoshenko called for the start of mass strikes in industries and higher level educational institutions, as well as for the closure of all the roads, airports, and railways. The Yushchenko administration requested for an extraordinary seating of the Rada, the annulation of the election in the Donetsk and Luhansk oblasts where no observers or journalists were allowed after the closing of the electoral districts. Numerous tent cities of the Pora! organization were installed on the Khreschatyk and on the streets and squares adjacent to it. The chairman of the United States Senate Committee on Foreign Relations Richard Lugar declared: "Now it became apparent that the aggressive and powerful plan of falsification and infringement at the day of election was conducted whether under the coordination or cooperation with the government." The chairman of the foreign affairs committee of the European Parliament Elmar Brok threatens Ukraine with financial sanctions if the information about the falsification will be confirmed. The Russian ambassador in Washington, D. C., Yuri Ushakov, was invited for a discussion with the assistant of the United States Secretary of State A. Elizabeth Jones who expresses concerns of rushing when the President of the Russian Federation Vladimir Putin congratulated Viktor Yanukovich.
23 қараша
Украина парламенті – Верховная Раданың сессиясын күтіп, Киевте шамамен 100 мың Ющенко жақтасы жиналды, олардың үміті – алаялық туралы айыптаулар талқыланып, шешім қабылданатыны еді. Мыңдаған адам Украинаның түкпір-түкпірінен астанаға келді, бірақ олардың жолдары үкіметтің маңызды жолдар мен әуежайларды жабуынан қиындыққа ұшырады. Ұқсас наразылық жиындары басқа да ірі қалаларда, әсіресе Львовта өтті. Янукович жақтастары бойкоттаған парламент сессиясында Ющенко президенттік ант берді, алайда парламенттің заңды түрде ант қабылдауға жеткілікті кворумы болмады. Осылайша, ант берудің құндылығы тек символдық сипатта болды.
Approximately 100,000 Yushchenko supporters gathered in Kyiv awaiting a session of the Verkhovna Rada, Ukraine's parliament, in the hope that it would discuss the accusations of fraud and come to a solution. Thousands of people travelled to the capital from across Ukraine, though their journeys were disrupted by government closures of major roads and airports. Similar gatherings of protesters took place in other major cities, especially L'viv. In a session of parliament boycotted by supporters of Yanukovych, Yushchenko took the presidential oath although the parliament lacked the quorum to do this legally. The oath swearing was thus of purely symbolic value.
24 қараша
Янукович пен Ющенко даулы сайлау қорытындысы бойынша келіссөздер жүргізуге келіскен деген қауесет тарады; бірақ бұл кейіннен жоққа шығарылды, үкіметтік оппозиция Януковичпен кездесуден бас тартты. Ющенконың үндеуінен кейін Киевте наразылық акциялары үшінші күніне дейін жалғасты. Екі тараптың да қолдаушылары елдің алыс аймақтарынан қалаға келді. Сайлау комиссиясы ғимаратын қорғау үшін тәртіп сақшылары шақырылды. Ющенко өзінің қолдаушыларын бүкіл ел бойынша жалпы ереуілдерге қатысуға шақырды – оның сайлау кампаниясының түсімен аталған "Қызғылт сары революция", үкіметті дәрменсіз ету және Януковичті жеңіліске мойын бұруға мәжбүрлеу мақсатында. Киевтің Тәуелсіздік алаңында жүздеген шатырлар тігілді, ал жақын жердегі Ленин кітапханасы наразылардың штабы ретінде пайдаланылды. Наразылар Киевтегі Министрлер Кеңесін блокадалап, үкіметтің жұмысын тоқтатты.
Rumours circulated that Yanukovych and Yushchenko had agreed to hold talks to negotiate over the disputed election results; this was later denied, with the government opposition refusing to meet Yanukovych. Protests continued into a third day in Kyiv after an appeal by Yushchenko for their continuation. More supporters of both sides arrived at the city from outlying areas of the country. Riot police were called to protect the election commission building. Yushchenko urged his supporters to engage in a series of nationwide general strikes – an "Orange Revolution", after his campaign color – with the intent of crippling the government and forcing Yanukovych to concede defeat. Hundreds of tents were erected in Kyiv's Independence Square and the nearby Lenin Library was taken over to serve as the protesters' headquarters. The protesters also blockaded the Council of Ministers in Kyiv, paralysing the government.
25 қараша
Украинаның Жоғарғы соты Орталық сайлау комиссиясына оппозицияның сайлаудағы бұзақылықтар туралы шағымдары қарастырылғанша сайлау қорытындыларын жарияламауға бұйрық берді. Бұл оппозиция үшін маңызды жеңіс болып есептелді, себебі бұл ресми түрде нәтижелерді мойындауды тоқтатты.
The Ukrainian Supreme Court ordered the Central Election Commission not to publish the election results until the opposition's charges of electoral fraud had been addressed. This was seen as a major victory for the opposition, as it effectively suspended official recognition of the results.
26 қараша
Леонид Кучманың бастамасымен Янукович пен Ющенко арасында дөңгелек үстел әңгімелері басталды. Кучманың өтінішімен жоғары деңгейдегі шетелдік делдалдар да қатысты. Олар: Польша президенті Александр Квасьневский, Литва президенті Валдас Адамкус, Ресей Думасының спикері Борис Грызлов, Еуропалық Одақтың сыртқы саясат жөніндегі жетекшісі Хавьер Солана және ЕҚЫҰ Бас хатшысы Ян Кубиш. Украина парламентінің спикері Владимир Литвин де дөңгелек үстелге қатысты. (ABC News)
Round table talks organized by the out going President Leonid Kuchma began between Yanukovych and Yushchenko. At Kuchma's request high level foreign mediators also took part in the talks. These were: Polish President Aleksander Kwaśniewski, Lithuanian President Valdas Adamkus, Russian Duma Speaker Boris Gryzlov, European Union's foreign policy chief Javier Solana and OSCE Secretary General Ján Kubiš. Speaker of the Ukrainian parliament, Volodymyr Lytvyn, was also present at the round table. (ABC News)
Оппозиция митингілерін телеарналардың көрсетуі, бұрын сирек болған, енді күрт артты және оппозицияның мәлімдемелері алғаш рет кеңінен таратылды. Дегенмен, Януковичтің негізгі базасы болып табылатын Шығыс Украинадағы жергілікті телеарналар наразылықтардың суреттерін көрсетпеу арқылы үкіметтік саясатты ұстанды.
Television coverage of the opposition rallies, which had hitherto been patchy, was now greatly increased and opposition statements were widely reported for the first time. However, local television stations in Yanukovych's heartland of eastern Ukraine continued to toe the government line by not screening images of the demonstrations.
27 қараша
Януковичпен келісімге қол жеткізе алмағаннан кейін Ющенко одан әрі келіссөздерді тек қайта дауыс беру туралы мәселе бойынша жүргізуге келісетінін хабарлады. (Irish Times)
After failing to reach an agreement with Yanukovych, Yushchenko announced that he would only agree to further negotiations if they would be on the subject of holding another vote. (Irish Times)
Сол күні Украина парламенті, Жоғарғы Рада, сайлау қорытындыларын жарамсыз деп жариялады және Украинаның Орталық сайлау комиссиясына деген сенімсіздік дауысы берді. Бірақ бұл жариялау міндетті болған жоқ және Жоғарғы Соттың шешім қабылдау қажеттілігін күштен шығармады. (BBC)
On the same day the Ukrainian parliament, the Verkhovna Rada, declared the poll results invalid, and also passed a vote of no confidence in Ukraine's Central Election Commission. The declaration was, however, not binding and did not overturn the need for the Supreme Court to issue a ruling. (BBC)
28 қараша
Сепаратизм мәселесі Украинаның шығыс және оңтүстік облыстарының губернаторлары Украинаның орыс тілді бөліктеріне автономия немесе жеке республика беруді талқылау үшін Луганск облысының Северодонецк қаласында Янукович пен Мәскеу мэрі Юрий Лужковпен кездескен кезде көтерілді. Донецк облыстық кеңесінің төрағасы Борис Колесников Украинаны федерацияға айналдырып, Харьков қаласын орталық еткен жаңа Оңтүстік-Шығыс Украина Автономиялық Республикасын құруды ұсынды. Ющенко бұл идеяларды конституцияға қарсы деп сынады, ал сарапшылар Януковичтің сепаратизмді қолдауы үкімет тарапының беделін түсірді деп болжады. Киевтегі Тәуелсіздік алаңындағы наразылықты басу үшін 10 мыңнан астам ІІМ (Ішкі істер министрлігі) әскері жұмылдырылды, деп хабарлады олардың қолбасшысы генерал-лейтенант Сергей Попков. СБУ (Украина қауіпсіздік қызметі, КГБ-ның жалғасы) оппозиция жетекшілерін қатаң шаралар туралы ескертті. ГРУ (әскери барлау) басшысы Александров Галака "қан төгуді болдырмау" үшін шақырды. Генерал-полковник Игорь П. Смеско (СБУ төрағасы) және генерал-майор Виталий Романченко (әскери қарсы барлау басшысы) Попковты әскерін кері қайтаруға ескертті, ол осылай істеді.
The issue of separatism was raised when governors of eastern and southern regions met with Yanukovych and Moscow Mayor Yuriy Luzhkov in Syeverodonetsk, Luhansk region, to discuss autonomy or a separate republic for the Russian speaking parts of Ukraine. Borys Kolesnikov, president of the Donetsk region council, suggested turning Ukraine into a federation and creating a new South East Ukrainian Autonomous Republic with its capital in Kharkiv. Yushchenko criticized these ideas as anti constitutional, and observers suggested that Yanukovych's apparent support for separatism had damaged the standing of the government side. Over 10,000 IM (Internal Ministry) troops mobilized to put down the protests in Independence Square in Kyiv according to their commander Lt. Gen. Sergei Popkov. The SBU (Ukrainian Security Service, successor to KGB) warned opposition leaders of the crackdown. Oleksandev Galaka, head of GRU (military intelligence) made calls to "prevent bloodshed". Col. Gen. Ihor P. Smesko (SBU chief) and Maj. Gen. Vitaly Romanchenko (military counter intelligence chief) both warned Popkov to pull back his troops, which he did.
29 қараша және 30 қараша
Үкімет пен оппозиция арасында келіссөздер өтті, бірақ нәтижесіз аяқталды. Ющенко оппозиция Януковичті президент ретінде қабылдаса, Януковичтің премьер-министр лауазымын ұсынуын қабылдамағандығы хабарланды. Януковичтің тағы бір ұсынысы – өзі де, Ющенко да кандидат болмайтын жаңа сайлау өткізу болды, бірақ ол да қабылданбады. Қызметтен кететін президент Леонид Кучма даулы екінші турды ғана емес, толығымен жаңа президент сайлауын өткізуді қолдайтынын мәлімдеді. 29 қарашада Януковичтің сайлауалды штабының жетекшісі Сергей Тығыпко Януковичтің сайлауалды штабындағы және Украина Ұлттық Банкінің төрағасы лауазымынан қатар отставкаға кететінін хабарлады. Channel 5 телеарнасының сұрағына жауап берген Тығыпко, сайлау қайта өтсе президенттікке түсуге мүмкіндігі бар екеніне оң жауап берді. Янукович Тығыпконың бұл әрекетіне ашуланып, оны "ашкөз мысық" деп атады. Сонымен қатар, украин парламенті бастапқыда Янукович үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы резолюцияны қабылдай алмағандықтан оппозиция кері соққыға ұшыраған сияқты.
Talks were held between the government and opposition but ended inconclusively, with Yushchenko reportedly refusing an offer from Yanukovych of the post of prime minister if the opposition accepted Yanukovych as president. Yanukovych's alternative suggestion was a fresh election with neither himself nor Yushchenko as candidates; this was also rejected. The outgoing president Leonid Kuchma announced that he would support holding an entirely new presidential election, not just a re run of the disputed second round. On November 29, Yanukovych's campaign manager, Serhiy Tyhypko, announced his resignation from both his position in the Yanukovych campaign and his position as the head of the National Bank of Ukraine. Asked by Channel 5 TV on whether he would possibly run for president if repeat elections went forward, Tyhypko replied positively. Yanukovych reacted angrily to Tyhypko's move, calling him a "mischievous cat". At the same time, the opposition seemed to suffer a setback as the Ukrainian parliament initially failed to pass a motion of no confidence in the Yanukovych government.
1 желтоқсан
Украина парламенті 229 дауыспен Янукович үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы ұсынысты қабылдады және "ұлттық сенім үкіметін" құруға дауыс берді. Бұл дауыс беру президент Леонид Кучманы Януковичті қызметтен босатуға және уақытша премьер-министр тағайындауға шақырады, ол, басы артық айтуға болады, парламент спикері Владимир Литвин болмақ. Кучма бұл дауыс беруді қабылдамауға құқылы, бірақ парламент оның ветосын жаңа дауыс беру арқылы жеңе алады, он үшін үштен екі көпшілік (450 депутаттың 301-і) қажет. Ол бұл дауыс беру туралы ресми түрде ештеңе айтпағанмен, оның кеңесшілері оны қабылдамағандығын хабарлады. Сол күні дөңгелек үстел әңгімелері қайта басталды. Жақсы ниет білдіру ретінде Ющенко өзінің жақтастарына Киевтегі мемлекеттік ғимараттарды қоршауды тоқтатуды бұйырды, соның арқасында үкімет жұмысын жалғастыра алады. Януковичтің штабы Украина Жоғарғы Сотына шағым түсіріп, Ющенконы қолдайтын Украина аймақтары мен Киевте болған бұзушылықтарға наразылық білдірді. Екі тарап та сайлау қорытындысы бұрмаланғанын мәлімдеп, оны жоюға шақырып отыр, сондықтан Жоғарғы Соттың сайлау нәтижесін жарамсыз деп тану мүмкіндігі арта түсті.
The Ukrainian parliament passed a motion of no confidence in the Yanukovych government with 229 votes in favour and voted to create a "government of national trust." The vote urges President Leonid Kuchma to dismiss Yanukovych and appoint a caretaker prime minister, who would probably be parliamentary speaker Volodymyr Lytvyn. Kuchma has the option of rejecting the vote but the parliament can override his veto with a new vote that would need to attract a two thirds majority (301 of the 450 deputies). Although he has not commented publicly on the vote, his aides have reportedly rejected it. On the same day, the round table talks were resumed. As a gesture of goodwill, Yushchenko agreed to tell his supporters to cease their blockade of official buildings in Kyiv so that government work could resume. Yanukovych's camp submitted a complaint to the Ukrainian Supreme Court protesting alleged irregularities in Yushchenko supporting regions of Ukraine and Kyiv. With both camps now complaining that the election results were falsified and appealing for an annulment, the likelihood of the Supreme Court declaring the results invalid was seen to have increased significantly.
2 желтоқсан
Президент Кучма мен Ресей Президенті Владимир Путин Мәскеуде кездесіп, ағымдағы дағдарысты талқылады. Екі президент бірлескен мәлімдеме жасап, тек даулы екінші турды қайталауды ғана емес, толыққанды жаңа сайлау өткізуді ұсынды. Бұл ұсынысты Ющенконың командасы қабылдамады, себебі бұл Кучмаға бірнеше айға билікте қалуға және оппозицияның күшіне тоқырау салуға мүмкіндік берер еді. Ющенко дереу қайта сайлау өткізуге талап қойды. Президент Джордж Буш та мәлімдеме жасап, кез келген жаңа сайлау ашық, әділ және шетелдік әсерден бос болуы керек екенін, украина халқының еркі білініп, естілуі тиіс екенін айтты. Дағдарыстың Украина экономикасына зиян келтіруі мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылық білдірілді. Ұлттық валюта – гривна, басқа валюталарға шағылысқанда құнсыздана берді, ал Украинаның Ұлттық банкі валютаға шабуылдың алдын алу үшін барлық банктерге қолма-қол ақша алу лимитін белгіледі.
Presidents Kuchma and Russian President Vladimir Putin met in Moscow to discuss the ongoing crisis. The two presidents issued a statement calling for an entirely new election—not just a re run of the disputed second round. This proposal was rejected by Yushchenko's camp, as it would allow Kuchma to stay in power for several more months and could break the momentum of the opposition. Yushchenko declared that he would hold out for an immediate re run. President George W. Bush also issued a statement, saying that any new poll should be open, fair and free of foreign influence, and that the will of the Ukrainian people must be known and heard. Fears were expressed about the damage the crisis could cause to Ukraine's economy. The national currency, the hryvnia, continued to fall against other currencies and the Ukrainian Central Bank imposed a limit on cash withdrawals on all banks to guard against a run on the currency developing.
3 желтоқсан
Бес күндік кеңесуден кейін Украинаның Жоғарғы соты сайлаудың екінші турындағы нәтижелерді жарамсыз деп жариялады. Сот төрағасы Анатолий Ярема 5 желтоқсаннан бастап үш апта ішінде (яғни 26 желтоқсанға дейін) қайта дауыс беруді тапсырды. Бұл президент Кучма мен Путин қолдаған үш айдан кейін толыққанды жаңа сайлау емес, тек екінші турдың қайталануы еді. Юкусучанки лагері тек екінші турдың заңдылығына сотта шабуыл жасады, сондықтан Жоғарғы сот тек екінші турдың нәтижелерін жоққа шығара алды. Бірінші турдың да күшін жою және қайталау үшін (Кучма/Янукович лагері қалағандай), бірінші дауыс берудің заңдылығына күмән келтіретін қосымша дәлелдер ұсынылуы керек еді. Алайда, екі тарап та мұндай қадам жасаған жоқ. Екі тарап та сот шешіміне бағынуға міндеттелді және оны соңғы деп есептеді. Осы арада, Парламент келе жатқан президент Леонид Кучмадан Ирактан 1600 әскерді кері қайтаруды сұрады. Бұл ұсынысты коммунистік фракция енгізді және 450 депутаттың 257-сі қолдады. Екі президенттік үміткер де бұрын Украина әскерін кері қайтаруды қолдаған еді.
After five days of deliberations, Ukraine's Supreme Court declared the results of the run off election to be invalid. The court's chairman, Anatoly Yarema, ordered that a repeat vote should take place within three weeks counting from December 5 (i. e., no later than 26 December). This would be a re run of the run off vote only, rather than the wholly new election in three months' time which President Kuchma and Putin had supported. The yukusuchunky camp attacked in court the validity of the second round only, and therefore the Supreme Court could only annul the results of the second round. For the first round to be also annulled and repeated (as the Kuchma/Yanukovych camp desired), further evidence would have had to be brought in that would challenge the validity of the first vote. Neither side, however, chose to do that. Both sides committed themselves to abiding by the court's decision, which they regarded as final. Meanwhile, the Parliament voted to ask outgoing President Leonid Kuchma to withdraw the country's 1,600 troops from Iraq. The proposal was suggested by the Communist group, and passed by 257 out of the 450 member parliament. Both presidential candidates had previously supported a Ukrainian withdrawal.
4 желтоқсан
Украинаның Жоғарғы соты Ющенко жақтастарының қалаулысын берген соң, Киевтегі наразылықтар басылды, бірақ "Қызғылт революция" жақтастары Тәуелсіздік алаңында қалды. Осы күні Украина парламенті Ющенко фракциясы сұраған сайлау заңнамасына өзгеріс енгізуді қабылдамады. Кучма оны ертерек жасалған келісімдерден бас тартқаны үшін кінәлады. Социалистік және Коммунистік партиялар оппозиция конституциялық өзгерістерді қолдаса, сайлау өзгерістеріне дауыс беруге келісім берген, бұл өзгерістер Президенттің билігін Премьер-министр мен Парламент пайдасына азайтуға бағытталған. Бірақ, Ющенко сайлаудан кейін ғана конституциялық өзгерістер қарастырылатынын мәлімдеген соң, бұл келісім орындалмады.
As Yushchenko supporters have received what they wanted from Ukraine's Supreme Court, protests calmed down in Kyiv although supporters of the Orange Revolution remain in Independence Square. On this day the Ukrainian parliament failed to adopt election law changes that were requested by the Yushchenko faction. Kuchma accused him of reneging on agreements made on an earlier date. The Socialist and the Communist Parties had agreed to vote in favour of the electoral changes if the opposition in turn supported constitutional changes meant to lessen the power of the President in favour of the Prime Minister and the Parliament. However that agreement fell through when Yushchenko said that constitutional changes would be considered only after the elections.
5 желтоқсан
Би-Би-Си телеарнасына берген сұхбатында Ющенко халықаралық қауымдастықтың жаңа сайлауға араласпауын өтінді, бірақ шетелдік байқаушыларды құптады. Ющенконың ең белгілі одақтасы, саясаткер және кәсіпкер Юлия Тимошенко, егер Ющенко жеңіске жетсе, премьер-министр болып тағайындалуын қалайтынын айтты. Жоғарғы Соттың шешімінен кейін алғаш рет сұхбат берген президент Кучма оның шешімін орындауға уәде берді және күш қолдану немесе төтенше жағдай енгізу сияқты қандай да бір жазалау шараларын жоққа шығарды. Ол сондай-ақ 15 мүшеден тұратын Орталық сайлау комиссиясын реформалауға дайын екенін мәлімдеді, оған екінші турдағы дауыс беруді бұрмалауда сөз байласып әрекет еткені үшін қатты сын бағытталған еді. Дегенмен, ол Януковичті қызметтен босату туралы талаптарды қабылдаудан бас тартты, бұл Украина Парламентімен келесі қақтығысқа әкелуі мүмкін, себебі Парламент бұрын үкіметке сенімсіздік жариялаған болатын.
In an interview on BBC television Yushchenko asked for the international community not to interfere in the new election, although he welcomed foreign observers. Yushchenko's most prominent ally, the politician and businesswoman Yulia Tymoshenko, stated that she would like to be appointed prime minister if Yushchenko wins. In his first interview since the Supreme Court ruling, President Kuchma pledged to abide by its decision and ruled out any repressive measures, such as the use of force or the introduction of a state of emergency. He also said that he was prepared to reform the 15 member Central Election Commission, which had been strongly criticised for apparently colluding in the fixing of the run off vote. However, he refused to meet demands to sack Yanukovych, potentially setting up a fresh confrontation with the Ukrainian parliament, which had earlier passed a motion of no confidence in the government.
6 желтоқсан
Түркияда сөйлеген сөзінде Ресей президенті Путин Украинаның жаңа сайлауына шетелдік араласуға қатысты қатты ескертіп, Батыс елдерін Украинаға демократияның өздерінің түсінігін таңуға тырысып баққандықтарын айыптады. Ющенко сайлау заңдарына түзетулер енгізу үшін үгіт жұмыстарын жалғастырды, бұл түзетулер қатысушылардың жеке куәліктерімен дауыс беруге және үйде дауыс беруге тыйым салатын еді, бұл екі тәсіл де алғашқы екі дауыс беру кезінде ең көп бұрмаланған сайлау ережелері деп есептелді. Ол сондай-ақ Кучманың президенттік өкілеттіктерді азайтып, оның бір бөлігін Януковичті қолдайтын күштердің әлі де ықпалды парламентке беру туралы ұсынысын қабылдамады.
Speaking in Turkey, Russia's President Putin strongly warned against foreign interference in Ukraine's new election, accusing Western countries of trying to impose their definition of democracy on Ukraine. Yushchenko continued to campaign for amendments to the election laws that would ban voting by absentee ballots and voting in people's homes, both of which were seen as being among the most abused election provisions in the first two votes. He also rejected proposals by Kuchma that the powers of the president should be diluted and partially given to the parliament, in which pro Yanukovych forces are still powerful.
6 қаңтар
Янукович бейсенбі күні Жоғарғы Сотта екінші тур сайлаудағы жеңілісіне шағымданады, тіпті ол жеңіске үміт жоқ екенін мойындағанмен де. Кейіннен шағымы қабылданбады.
Yanukovych will challenge his defeat of the runoff election at the Supreme Court on Thursday, even though he has acknowledged he has no hope of success. The appeal was later rejected.
10 қаңтар
Киев уақыты бойынша сағат 23:30-да Украинаның Орталық сайлау комиссиясы комиссия отырысын тікелей эфирде Виктор Ющенконың президент сайлауында жеңіске жеткенін ресми түрде жариялады. Қайта сайлаудың екінші айналымының нәтижелері мынадай:
Тізімде тұрған сайлаушылардың саны: 37 657 704
Таратылған бюллетеньдердің саны: 29 073 276
Берілген дауыстардың саны: 29 068 971
Жарамсыз бюллетеньдердің саны: 422 492
Ющенкоға берілген дауыстар: 15 115 712 – 51,99%
Януковичке берілген дауыстар: 12 848 528 – 44,20%
Екеуіне де қарсы дауыс бергендер: 682 239 – 2,34%
At 11:30 p. m. (Kyiv time), the Central Election Commission of Ukraine, in a live TV broadcast of the Commission meeting, officially announced that Viktor Yushchenko won the presidential elections. Results of the repeated second round are as follows:
number of enlisted voters: 37 657 704 number of handed out ballots: 29 073 276 number of votes cast: 29 068 971 number of invalid ballots: 422 492 votes for Yushchenko: 15 115 712 51.99% votes for Yanukovych: 12 848 528 44.20% votes against both: 682 239 2.34%
11 қаңтар
Украина Жоғарғы Соты Януковичтің нәтижелерге қатысты шағымын Сот қарағанға дейін сайлаудың ресми нәтижелерін жариялауды уақытша тоқтатты.
The Supreme Court of Ukraine temporarily suspended the publication of the official results of the election, until the appeal of Yanukovych regarding the results would be considered by the Court.
20 қаңтар
Таңертеңгі сағат 2:40-да (Киев уақыты бойынша) Украинаның Жоғарғы соты Януковичтің шағымын қабылдамау туралы шешімін жариялады. Сайлау қорытындылары (Украинаның Орталық сайлау комиссиясының 2005 жылғы 10 қаңтардағы №14 актісі) Украина Жоғарғы Радасы мен Министрлер Кабинетінің ресми газеттерінде жарияланды. Украина Жоғарғы Радасы Виктор Ющенконың депутаттық өкілеттігін тоқтатты (оның өтініші бойынша). Парламент сондай-ақ 2005 жылғы 23 қаңтардағы түскі уақытта (Киев уақыты бойынша) инаугурацияны өткізу үшін салтанатты мәжілістің күні мен уақытын белгіледі.
At 2:40 a. m. (Kyiv time), the Supreme Court of Ukraine announced its decision to decline the appeal of Yanukovych. Election results (Act No. 14 of the Central Election Commission of Ukraine dated 10 January 2005) are being published in the official newspapers of the Verkhovna Rada and the Cabinet of Ministers of Ukraine. The Verkhovna Rada of Ukraine terminated the authority of Viktor Yushchenko as the parliamentary member (on his request). The parliament also designated 23 January 2005, noon (Kyiv time), as the day and time of the ceremonial assembly to hold the inauguration.
23 қаңтар
Түскі уақытта (жергілікті уақыт бойынша) Виктор Ющенко Украина президенті қызметіне кірді.
At noon (local time) Viktor Yushchenko is inaugurated as president of Ukraine.
24 қаңтар
Украинаның жаңа президенті Виктор Ющенко Юлия Тимошенконы премьер-министр міндетін атқарушыға тағайындады.
Ukraine's new president, Viktor Yushchenko, appoints Yulia Tymoshenko acting prime minister.