Кіріспе

Кино, телевидение және радио арқылы британдық комедия ерекше тұлғаларымен, сюжеттерімен және оқиға орындарымен әйгілі болды, сондай-ақ әлемдегі ең белгілі комедия актерлері мен кейіпкерлерін дүниеге әкелді.

Тарих

Британдық комедия тарихы ғасырлармен есептеледі. Шекспир комедияларына көптеген қуғын-сүргін мен ұрып-соғу сахналарын енгізді, мысалы, "Қателіктер комедиясы" пьесасында. 1662 жылы Самуэль Пепис Лондонның Ковент-Гарденінде "әдемі" қуыршақ театрын көргенде, Панч пен Джуди жұбы алғаш рет Ұлыбританияда пайда болды. Сатира ғасырлар бойы Британ аралдарындағы комедияның маңызды бөлігі болды. Уильям Хогарттың суреттегі сатирасы 18 ғасырдағы Англиядағы саяси карикатураның дамуына негіз салды. Бұл өнер Джеймс Гиллрейдің басшылығымен дамыды, ол саяси карикатураның әкесі деп есептеледі. 19 ғасырдың басында Англияда пантомима қазіргі түрін алды, оған slapstick комедиясы кірді және алғашқы танымал клоун Джозеф Грималди жұлдыз болды, ал комедиялық номерлер 1850 жылдары танымал болған британдық мюзик-холлда жиі кездеседі. Чарли Чаплин, Стэн Лорел, Джордж Формби және Дэн Лено пантомима мен мюзик-холл скетчтерінде өнерлерін жетілдірген британдық комедианттардың қатарында. 1890 жылдары Англияның ықпалды мюзик-холл комедианты және театр кәсіпкері Фред Карно диалогсыз скетч комедияның жаңа түрін ойлап тапты, ал Чаплин мен Лорел оның "Фред Карно армиясы" құрамындағы жас комедианттардың арасында болды.

Кино комедиясы

Британдық комедиялық фильмдерді көріңіз (Ұлыбритания киносы).

Радио

Британиядағы радио комедиясы көбінесе BBC-ге ғана тән болды, ал 20-шы ғасырдың екінші жартысында көптеген британдық радио комедиялары кең танымал болды. 1940-1950 жылдары эфирде әртүрлі бағдарламалар басым болды, соның ішінде "It's That Man Again" және "Much Binding in the Marsh" сериалдары жиі ойнатылды. Алайда, 1950 жылдардың ортасында Британиядағы радио және теледидар комедиясының болашағын қалыптастыруға көмектесетін екі маңызды сериал пайда болды. The Goons (Питер Селлерс, Спайк Миллиган және Гарри Секомб) 1950-ші жылдары өздерінің анархиялық "The Goon Show" сериалдарында ойнады. Сонымен қатар, BBC Тони Хэнкоктың басты рөлде ойнаған "Хэнкоктың жарты сағаты" комедиялық сериалды көрсетті, ол шынайы кейіпкерлер мен жағдайларға негізделген комедиялардың жаңа буынының алғашқысы болды. Кейіннен "Хэнкоктың жарты сағаты" теледидарға көшірілді және 1950 жылдары үлкен сәттілікке жетті, 1960 жылға дейін радио мен теледидарда бірдей көрсетілді. Тағы бір танымал радио шоу – екіұшты мағынасы бар "Round the Horne" (1965–1968) болды, ол 1959 жылдан 1964 жылға дейін көрсетілген "Beyond Our Ken" сериалдарының жалғасы еді. "Мен кешірім сұраймын, мен оны тағы да оқимын" (1964–1973) 1960 жылдардың соңында жастар арасында үлкен сұранысқа ие болды. Кейінгі радио шоулар панельдік ойын форматын пайдаланды, оның ішінде ұзақ жылдар бойы сәтті жүрген "Жалғыз бір минут" (1967–), "Мен кешірім сұраймын, менің түсім жоқ" (1972–) және "Жаңалықтар сынағы" (1977–) сериалдары, олар көбінесе жылына онға жуық эпизодтарды, әдетте жыл бойында әртүрлі уақытта көрсетілетін екі серияға бөліп хабар тарататын. Панельдік шоу форматының табысы өз кезегінде "Менің саған жаңалығым бар ма?" (1990–), "Олар бәрін бітті деп санайды" (1995–2006) және "Апталық мазақ" (2005–) сияқты телесериалдарға әсер етті. BBC радиосы жаңа таланттарды дамыту ортасы болып қала берді және көптеген бағдарламалар теледидарға сәтті көшірілді, соның ішінде "Whose Line is it Anyway?", "On the Hour", "Goodness Gracious Me", "Knowing Me, Knowing You" және "Little Britain".

Теледидар

Соңғы жылдары көптеген танымал шоулар BBC радиосында басталып, кейін дамығанмен, теледидар үшін ғана жасалған, табысқа жеткен және ықпалды сериялар да аз емес. АҚШ-тағы баламалары жылына 26 эпизодқа дейін созылатын болса, британдық ситкомдар дәстүрлі түрде тек 6 эпизодтан тұрады. Мұның басты себебі – британдық шоулар көбінесе бір немесе екі жазушымен жазылады, әдетте шоуды бастаған адамдардың өзі, ал АҚШ үлгісінде жазушылар тобы үлкен болады. Бұл екі елдегі теле көрермендерінің саны мен теле өндірісінің экономикасы арасындағы айырмашылықтың нәтижесі; ондаған жылдар бойы американдық теледидардағы ең жоғары рейтингтерді комедиялар көрсеткен, ал Ұлыбританияда ең жоғары рейтингтер көбінесе аптасына бірнеше рет, жылдар бойы көрсетілетін драмалық сериалдарға тиесілі болды, сондықтан үлкен жазушылар тобы қажет болды. «Ханкоктың жарты сағаты» мен «Степто мен ұлы» шоуларының табысынан кейін ситком телекесте орнықты. Ең сәтті мысалдардың ішінде «Әкемнің әскері», «Әбсолютті керемет» және «Қызыл жұлдыз» бар. BBC телеарнасы комедияда үстемдік танытқанмен, коммерциялық арналар да жетістіктерге қол жеткізді. ITV-нің ең сәтті ситкомдары көбінесе 1970-ші жылдары жасалды, олардың ішінде «Жаңадан көтерілген ылғал», «Автобуста» және «Джордж пен Милдред» сериалдары бар. «Channel 4» коммерциялық арнасы соңғы жылдары ITV-ге қарағанда комедиялық жағдайлармен сәттірек айналысты. Ең танымал мысалдар: «Өлі есекті таста», «Аралық», «Жасыл қанат» және «Ортадағылар». Скетч-шоулар, комедиялық стендап, пародисттер және тіпті қуыршақтар да танымал болды. Пародисттер 1990-шы жылдары танымалдылығын жоғалтса да, «Dead Ringers» (тағы бір BBC радиосынан ауысқан шоу) және Алистер МакГоуэннің «Big Impression» шоуларының табысы айқын болды. Ең танымал сатирикалық комедиялар – 1960-шы жылдардағы «That Was The Week That Was», 1980-шы жылдардағы «Not the Nine O'Clock News» және ITV-нің қуыршақ шоуы «Spitting Image». 1980-шы және 1990-шы жылдардың басында ең көп тамашаланған шоулардың бірі болған «Spitting Image» сол дәуірдегі саясат, ойын-сауық, спорт және британдық мәдениеттің сатирасы болды, және шыңында 15 миллион адам қарады. Британдық сатира викториналарға да әсер етті – танымал мысалдар: «Менде жаңалық бар ма?», «Жұма күнгі мазақ», «8 out of 10 cats», «Shooting Stars» және «Never Mind The Buzzcocks» музыкалық шоуы. Комедиядағы ең ықпалды топтардың бірі – «Monty Python». Олардың «Flying Circus» скетч-шоуы 1969 және 1974 жылдар аралығында BBC телеарнасында көрсетілді. Топтың құрамында алты мүше болды: Грэм Чэпман, Джон Клиз, Терри Гиллиам, Эрик Идл, Терри Джонс және Майкл Пэйлин. Барлығы Ұлыбританияда туған, тек Гиллиам АҚШ-та туған. Чэпман, Клиз және Идл Кембридж университетінде оқыды, ал Джонс пен Пэйлин Оксфорд университетінде білім алды. Гиллиам Оксидентал колледжінің түлегі болды. «The Pythons» Германия үшін екі телеарнайы, төрт көркем фильм, концерттік фильм және топтың тарихын баяндайтын бірнеше деректі фильмдерді қоса алғанда, көптеген танымал туындылар жасады. Олардың ерекше юморы британдық және жалпы комедияға үлкен әсер етті. Олардың өзіне «The Goons» және Спайк Миллиганның «Q» сериясы әсер еткен. «Python» 1970-ші жылдары АҚШ-та үлкен танымалдылыққа ие болды, сондай-ақ Бенни Хиллдің ақылға сыймайтын юморы мен оның ITV скетч-шоуы «The Benny Hill Show» да танымал болды. Басқа да танымал скетч-шоулардың ішінде «A Bit of Fry & Laurie», «Morecambe and Wise», «The Two Ronnies», «The Goodies», «French and Saunders», «The Catherine Tate Show» және «The Fast Show» бар. 1980-ші жылдары альтернативті комедияны Бен Элтон және Алексей Сэйл, Рик Майолл және Френч пен Сондерс кіретін «The Comic Strip» тобы бастады. «Vic Reeves Big Night Out» 1990-шы жылдардан бастап қазіргі күнге дейін жаңа буын комедианттар стиліне әсер етті. 1990-шы және 2000-шы жылдары ситкомдар түрінде жаңаша үлес қосқан британдық комедианттардың жаңа тобы пайда болды. «Мистер Бин», «Жасыл қанат», «Пип Шоу», «Black Books», «Teachers», «Spaced», «Smack the Pony», «Big Train», «The Office» және «Extras» сияқты шоулар монтаждауды, сюрреалистік юморды және мәдени сілтемелерді тиімді пайдаланды. Симон Пегг, Дилан Моран, Джессика Стивенсон, Марк Хип, Тамсин Грейг, Билл Бейли сияқты жұлдыздар осы сериалдардың айналасында бірікті.