Кіріспе
Конифер Pinus culminicola, көбінесе Потоси пиньоны немесе Потоси Пиñón деп аталады, Мексиканың солтүстік-шығысында табиғи және эндемик болып өсетін, пинион қарағай тобына жататын қарағай. Оның ареалы өте шектеулі, Коахуила және Нуэво-Леон штаттарындағы Солтүстік Сьерра-Мадре Ориенталдың жоғары биіктіктегі шағын ауданымен ғана шектелген, және тек ең биік шыңы, Серро-Потосиде (3713 м) көптеп кездеседі. Ол 3000-3700 м биіктікте, салқын, ылғалды субальпий климат жағдайында өседі.
Pinus culminicola, commonly known as Potosí pinyon or Potosí Piñón, is a pine in the pinyon pine group, native and endemic to northeast Mexico. The range is highly localised, confined to a small area of high summits in the northern Sierra Madre Oriental in Coahuila and Nuevo León, and only abundant on the highest peak, Cerro Potosí (3713 m). It occurs at very high altitudes, from 3000–3700 m, in cool, moist subalpine climate conditions.
Сипаттама
Бұл орташа мөлшерлі бұта, биіктігі 1,5–5 м, ал діңінің диаметрі 25 см-ге дейін жетеді. Қабығы сұр қоңыр, ағаш түбінде жұқа және қабыршақты. Жапырақтары (төбешіктері) бес топтап орналасқан, жіңішке, 3–5,5 см ұзындығында, терең жасылдан көк жасылға дейін, ішкі беттерінде жарқын ақ жолаққа жиналған тесікшелері бар. Шишалар шар тәрізді, жабық күйде 3–4 см ұзындығы мен ені бар, бастапқыда жасыл, 16–18 айлық болғанда сары қоңыр түске дейін піседі, көбінесе 6–14 құнарлы қабықшасынан тұратын, жұқа және нәзік қабықшалары бар. Пісіп жетілгенде шишалар 4–6 см-ге дейін кеңейеді, ашылғаннан кейін тұқымдар қабықшаларында сақталады. Тұқымдары 9–12 мм ұзындығында, қалың қабықшасы, ақ эндоспермасы және 1–2 мм қанаты бар; оларды Кларк жаңғақшақшағы мен Мексика сұрғылы (jay) шишалардан жұлып алып таратады. Сұрғылылар тұқымдарды негізгі тамақ ретінде пайдаланып, олардың көп бөлігін кейінірек қолдану үшін сақтайды, ал сақталған тұқымдардың бір бөлігі қолданылмай, жаңа өсімдіктерге айналады.
Тарих
Потоси пинионы бірнеше қашық тау шаңырағында оқшауланғандықтан 1959 жылға дейін ашылмаған. Ол көптеген басқа пиньон түрлерінен ине санымен ерекшеленеді – бір пассикльде 5 ине болады, ал басқаларында 1–4 ине кездеседі, сондай-ақ оның тұрақты бұта тәрізді өсуімен де ерекшеленеді. Ол Иоганн пинионы мен Орисаба пинионына ең жақын, олар сияқты жапырақтардың саңылаулары (стоматалары) тек ішкі бетінде орналасқан; сонымен қатар ол соңғысынан кішкентай конустары мен тұқымдарымен де ажыратылады. Осы екеуіне ұқсас, инелердің ақ, көгілдір ішкі беттері оны кішкентай бағдаршаларға қолайлы, өте әдемі, баяу өсетін бұтаға айналдырады. Басқа пинондар сияқты, қарағай тұқымы жеуге жарамды, бірақ өсімдіктердің қол жетімсіздігі оларды азық-түлік үшін көптеп жинауға мүмкіндік бермейді.