Кіріспе
Боливия президенті 1979-1980 жылдары. Лидия Гейлер Техада (28 тамыз 1921 – 9 мамыр 2011) – боливиялық саясаткер, 1979-1980 жылдар аралығында Боливияның 56-шы президенті қызметін уақытша атқарған. Ол Боливияның тұңғыш әйел мемлекет басшысы және Америка тарихындағы республикадағы екінші әйел мемлекет басшысы болды (біріншісі – 1974 және 1976 жылдар аралығында Аргентинада Изабел Перон). Ол американдық актриса Ракель Уэлчтің туысы еді. Кочабамбадағы Америка институтын бітіріп, бакалавр дәрежесін алды. 1940 жылдары Movimiento Nacionalista Revolucionario (MNR) партиясына қосылды. 1952 жылғы Ұлттық революция нәтижесінде партия билікке келген кезде Гейлер Боливия Конгресінің мүшесі болды және 1956 жылдан 1964 жылға дейін осы қызметте болды. 1964 жылы генералдар Барриентос пен Овандо МНР-ді биліктен құлатқаннан кейін ол елден қуылды. Келесі он бес жылды шетелде өткізіп, Хуан Лечиннің Революциялық партиясы Ұлттық солға (PRIN) қосылды. Сонымен қатар, Революциялық солшыл фронттың вице-президенті болды. 1979 жылы Боливияға оралғаннан кейін Гейлер тағы да Конгресске сайланды және Боливияның Төменгі палатасының (Боливия Конгресінің төменгі бөлімі) президенті болды, бұл Виктор Пас Эстенсороның бұрынғы президентінің MNR альянсының аясында болды. 1979 жылғы сайлауда ешбір президенттік үміткер қажетті 50% дауыс жинамағандықтан, кімнің президент болатынын шешу Конгресске жүктелді. Күтпеген жайт, қанша рет дауыс берілсе де, келісімге келе алмады. 1979 жылдың тамызында Боливия Сенатының президенті доктор Валтер Гевара жаңа сайлаулар шақырылғанша Боливияның уақытша президенті болып тағайындалды. Бірақ Гевара генерал Альберто Натуш бастаған әскери төңкеріспен биліктен құлдырады. Халық Хуан Лечиннің күшті Central Obrera Boliviana ("COB") ұйымдастырған жалқы ереуіл арқылы қарсылық көрсетті. Ақырында Натуш Паласио Куэмадоны тек он алты күн ғана басып алды, содан кейін билікті тастауға мәжбүр болды. Конгресстен алған жалғыз жеңіліс – Гевараның президенттік лауазымға қайта оралуына рұқсат бермеу туралы уәде болды.
Lidia Gueiler Tejada (28 August 1921 – 9 May 2011) was a Bolivian politician who served as the 56th president of Bolivia on an interim basis from 1979 to 1980. She was Bolivia's first female Head of State, and the second female head of state in a republic in the history of the Americas (the first was Isabel Perón in Argentina between 1974 and 1976). She was the cousin of American actress Raquel Welch. She received a BA degree from Instituto Americano in Cochabamba. In the 1940s, she joined the Movimiento Nacionalista Revolucionario (MNR). When that party came to power as a result of the 1952 National Revolution, Gueiler became a member of the Congress of Bolivia, serving in that capacity from 1956 until 1964. In 1964, she went into exile abroad after the MNR was toppled from power by generals Barrientos and Ovando. She spent the next fifteen years out of the country, and joined Juan Lechín's Revolutionary Party of the Nationalist Left (PRIN). She also became the vice president of the Revolutionary Left Front. Upon returning to Bolivia in 1979, Gueiler again ran for Congress and was elected President of the Chamber of Deputies of Bolivia (the lower house of the Bolivian Congress) as part of the MNR alliance of former president Víctor Paz Estenssoro. As no presidential candidate in the 1979 elections had received the necessary 50% of the vote, it fell to Congress to decide who should be president. Surprisingly, no agreement could be reached, no matter how many votes were taken. An alternative was offered in the form of the President of the Senate of Bolivia, Dr. Wálter Guevara, who was named temporary Bolivian President in August 1979 pending the calling of new elections in 1980. Guevara was shortly afterwards overthrown in a military coup led by General Alberto Natusch. The population resisted, however, led by a nationwide labor strike called by the powerful Central Obrera Boliviana ("COB") of Juan Lechín. In the end, Natusch was able to occupy the Palacio Quemado for only sixteen days, after which he was forced to give up power. The only face saving concession he extracted from Congress was the promise that Guevara not be allowed to resume his duties as president.
Боливияның уақытша президенті
Жоғарыда көрсетілген талап қабылданды және Лидия Гейлер, сол кездегі конгрестің төменгі палатасының басшысы, жаңа уақытша президент болып тағайындалды. Уақытша президент ретінде Гейлерге жаңа сайлауларды ұйымдастыру міндеті жүктелді, ол 1980 жылғы 29 маусымда өтті.
Қанды төңкеріспен құлатылған
Жеңімпаздар парламенттік орындарын алуға үлкермес бұрын, Гейлер өзінің туысы, генерал Луис Гарсия Меза Техада жасаған қанды оңшыл әскери төңкеріспен құлатылды. Содан кейін Гейлер елден шығып, 1982 жылы диктатура құлағанға дейін Францияда тұрды.
Кейінгі дипломатиялық және басқа да қызметтері
Кейін ол елге көбінесе дипломатиялық саласында қызмет етті, Боливияның елшісі болып тағайындалды. Алдымен Колумбияға, содан кейін Батыс Германияға, ал ақырында – Хайме Пасқа тиесілі "Революциялық солшылдар қозғалысына" қосылғаннан кейін Венесуэлаға (1989) жіберілді. 1990 жылдардың ортасында ол қоғамдық өмірден шеттеді. Гейлер өмір бойы Боливияның түрлі феминистік ұйымдарының жұмысына қатысты. Ол Латын Америкасындағы АҚШ қолдаған есірткіге қарсы күреске, әсіресе "Колумбия жоспары" деп аталған бағдарламаға қарсы шықты. Ол екі кітаптың авторы: 1960 жылы "La mujer y la revolución" ("Әйел және революция") және 2000 жылы "Mi pasión de lideresa" ("Көшбасшы ретіндегі құштарлығым") атты автобиографиясын жариялады. 2005 жылғы сайлауда ол Эво Моралестің кандидатурасын қолдады. 2009 жылдың маусым айында Гейлер Боливиядағы Адам құқықтары қорының құрметті президенті лауазымын қабылдады. Ол бірнеше марапаттарға ие болды, оның ішінде Анд Кондоры орденінің Ұлы крестімен және 1979 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының "Жыл әйелі" сыйлығымен марапатталды.