Кіріспе

Құс түрлері Оңтүстік айқайшы (Chauna torquata) – Anseriformes қазтәрізділер отрядының Anhimidae тұқымдасына жататын құс түрі. Ол Аргентина, Боливия, Бразилия, Парагвай, Перу және Уругвайда таралған.

Таксономия және жүйелеу

Оңтүстік айқайлаушы солтүстік айқайлаушымен (C. chavaria) бірге Chauna туысына жатады. Тағы бір түр, мүйізді айқайлаушы (Anhima cornuta) Anhimidae тұқымдастығына кіреді. Оңтүстік айқайлаушының басқа түрлері жоқ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Оңтүстік айқайлаушы Боливияның шығыс жартысынан Аргентинаға дейін, Буэнос-Айрес провинциясына дейін және Парагвай арқылы Бразилияның оңтүстік-батысы мен Уругвайға дейін таралған. Сондай-ақ, Перудің оңтүстік-шығысында да кездейсоқ кездеседі. Ол тропикалық және субтропикалық сулы жерлерде, көлдерде, батпақтарда және сирек ағаштармен су басқан шалғынды жазықтарда мекендейді.

Қозғалыс

Оңтүстік айқайлаушы көшіп-қонушы емес деп саналады. Дегенмен, Бразилияның Рио-Гранде-ду-Сул штатының жағалау және ішкі аймақтарындағы санының маусымдық өзгеруі, олардың арасындағы жергілікті қозғалыстарды көрсетеді.

Жылжыну

Оңтүстік шақырғыш жақсы жүзеді, бірақ жерде қозғалуды артық жақсы көреді. Ол тамаша ұшады және ауада сермеді.

Тамақтандыру

Оңтүстік крикер су өсімдіктерінің жапырақтарымен, сабақтарымен және тұқымдарымен, сондай-ақ кейбір егістік дақылдарымен қоректенеді. Олар көбінесе қаз сияқты жайылады, бірақ тамақ іздеп қазғанын да көргендер бар. Көбеймейтін кезде 100-ге дейін шоғырлар бірігіп азықтанады.

Өсіру

Оңтүстік крикерлер ұзақ мерзімді жұптық байланыстарды қалыптастырады, кейбір жағдайларда бұл байланыс өмір бойы сақталады. Еркектер мен ұрғашылар бір-бірін тазалап, дуэтке түсіп жұптасады. Олар шалғын суға жақын таяқшалар мен қамыстан үлкен ұя салады және көбінесе бірнеше жыл бойы бір жерде ұялайды. Әдетте ұяда 3-5 жұмыртқа болады, бірақ 7 жұмыртқаға дейін де болуы мүмкін; жұмыртқалар қазан және қараша айларында салынады. Екі ата-ана да жұмыртқаларды күтіп, балапандарға қамқорлық жасайды. Жұмыртқадан шығу мерзімі 43-46 күнге созылады; балапандар ұядан 8-10 аптадан кейін шығады және шамамен 12 аптадан кейін өздігімен тіршілік ете бастайды.

Дауыстау

Оңтүстік айқайшының "көлемді, әуенсіз, екі ноталы труба үні" сипаттамасы "төменгі, тамақтан шығатын, шамалы қарықтай, қысқа "о УУУУ" деп естіледі, кейде "бе СЕРК" сияқты да дыбысталады". Әйелдердің дауысы еркектерге қарағанда әлсіз әрі жоғары. Айқайшылар ұшып бара жатқанда да, тұрып жатқанда да шақырады, ал шақыруды дейін естілуі мүмкін.

Үйге үйрету

Оңтүстік айқайлағыштар кейде үйретіліп, олардың дауысы жоқтан да естілетін болғандықтан, өте жақсы күзетші жануарлар болып табылады.

Мәртебе

IUCN оңтүстік айқайлаушының жағдайына ең аз қызығушылық танытқан. Оның өте кең таралған аймағы бар, және популяциясының мөлшері белгісіз болғанымен, оның тұрақты екеніне сенімді. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. Батпақтарды кептіру және шаруалардың қуғындауы ықтимал қауіптер болып табылады, бірақ "осы түр жақсырақ бейімделе алады" екені байқалды.