Кіріспе
1992 жылғы бірінші тұлғадағы рөлдік ойын. Ultima Underworld: The Stygian Abyss – Blue Sky Productions (кейін Looking Glass Studios) компаниясы жасаған және Origin Systems баспасынан шыққан бірінші тұлғадағы рөлдік ойын. 1992 жылдың наурыз айында жарық көрген ойын «Ультима» сериясының фантастикалық әлемінде өтеді. Оқиға Ұлы Стигиан түбінде, сәтсіздікке ұшыраған утопиялық цивилизацияның қалдықтарын сақтайтын үлкен үңгір жүйесінде болады. Ойыншы «Ультима» сериясының басты кейіпкері – Аватар рөлін ойнайды және баронның ұрланған қызын іздеп табуға және құтқаруға тырысады. Ultima Underworld 2.5D ортада бірінші тұлғадан әрекетті бейнелейтін алғашқы рөлдік ойын деп есептеледі. Оның дизайны симуляциялық элементтерді Wizardry және Dungeon Master сияқты бұрынғы бейне ойындардан алынған ұғымдармен үйлестіреді, бұл ойын дизайнерлерін оны «қоршау симуляциясы» деп атауға итермеледі. Осы себепті ойын сызықтық емес және жаңадан туындайтын оқиғаларды ұсынады. Ultima Underworld шамамен 500 000 дана сатылып, көптеген даңқ залының тізіміне енді. Ол Bethesda Softworks және Valve сияқты ойын жасаушыларға әсер етті және Deus Ex және BioShock ойындарына шабыт берді. Ойынның жалғасы – Ultima Underworld II: Labyrinth of Worlds (1993) болды, ал сериядағы жаңа ойын Underworld Ascendant 2018 жылдың соңында шықты.
Ultima Underworld: The Stygian Abyss is a first person role playing video game developed by Blue Sky Productions (later Looking Glass Studios) and published by Origin Systems. Released in March 1992, the game is set in the fantasy world of the Ultima series. It takes place inside the Great Stygian Abyss: a large cave system that contains the remnants of a failed utopian civilization. The player assumes the role of the Avatar—the Ultima series's protagonist—and attempts to find and rescue a baron's kidnapped daughter. Ultima Underworld has been cited as the first role playing game to feature first person action in a 2.5D environment. Its design combines simulation elements with concepts from earlier role playing video games, including Wizardry and Dungeon Master, which led the game's designers to call it a "dungeon simulation". As such, the game is non linear and allows for emergent gameplay. Ultima Underworld sold nearly 500,000 units, and was placed on numerous hall of fame lists. It influenced game developers such as Bethesda Softworks and Valve, and it was an inspiration behind the games Deus Ex and BioShock. The game had a sequel, Ultima Underworld II: Labyrinth of Worlds (1993), and a new game in the series, Underworld Ascendant, was released in late 2018.
Ойын процесі
Ultima Underworld – үш өлшемді ортада бірінші тұлғадан ойналатын рөлдік бейне ойын (RPG). Ойыншы жазбалар қоса алатын, автоматты түрде толтырылатын карта, ойыншы көргендерді белгілі бір жарық деңгейінен жоғары жазады. Қарулар қолданылған сайын тозады, ал ойыншы кейіпкері тамақтануға және демалуға мұқтаж; егер ұйықтамас бұрын сөндірмесе, жарық көздері өшеді. Ultima Underworld Ultima VI: Жалған Пайғамбар оқиғаларынан кейін өтеді; екі ойын арасында Кабирус есімді адам Абисс ішінде утопиялық колония құруға тырысты. Ultima сериясының сегіз қонысының әрқайсысы сегіз ізгіліктің бірін бейнелейді, ал Кабирус барлық ізгіліктерді біріктіретін тоғызыншысын құруды қалаған. Ол үшін ол әртүрлі мәдениеттер мен нәсілдерді бейбіт түрде өмір сүруге біріктірді және әр топқа сегіз ізгілікпен күштелген сиқырлы артефакттар беруді жоспарлады. Бірақ ол артефакттарды үлестіре алмай қайтыс болды және оны қалай жасау керектігі туралы ешқандай нұсқау қалдырмады. Соның салдарынан колония анархия мен соғысқа түсіп, артефакттар жоғалып кетті.
Әңгіме
Ойын басталар алдында Аңқырда тұратын сиқыршы ағайындылар Гармон мен Тибол, өлшемдер аралық саяхатпен тәжірибе жасағанда, кездейсоқ түрде Пәрделерді кесуші деген жынды шақырып алады. Гармон жынды ізгілікке толы бөлмеге әкелу үшін олқыс ретінде пайдаланылады. Алайда, егер Гармонға сатқындық жасайтын болса, шайтан Тиболға зор күш сыйлайтынын ұсынады. Тибол келіседі, бірақ сатқындық сәтсіз аяқталады; Гармон қаза табады, бірақ жынды бөлмеде қамап қояды. Өзінде ізгілік болмағандықтан Тибол өздігінен кіре алмайды және кіру үшін Барон Альмриктің қызы Ариалды құрбандыққа беруді жоспарлайды. Ойынның кіріспесінде Гармонның көрінісі Аватардың түсіне Британиядағы зор қауіп туралы ескертулермен келеді. Ол сол жерде Тиболдың Ариалды ұрлап кеткенін көреді. Тибол қашып құтылады, ал Аватар Баронның сақшыларына түсіп қалады. Сақшылар оны Баронға жеткізеді, ол оны Ариалды құтқару үшін Ұлы Стигиан тұңғиығына жібереді. Кіріспеден кейін Аватар тұңғиықты зерттейді және Кабирус колониясының қалдықтарын табады. Бірақ, Тибол өлімі алдында Пәрделерді кесушіні әлемді жоймау үшін Ариалдың ішінде ұстауға шешім қабылдағанын, оның түрмесін әлсіретіп келгенін айтады. Ариал Аватардан Пәрделерді кесушінің босатылуына жол бермеуін өтінеді және тұрғындарын эвакуациялау үшін сиқырлы түрде жер бетіне телепортталады. Гармонның көрінісінің көмегімен Аватар Кабирусқа тиесілі сегіз талисманды жинап, оларды Аяздың түбіндегі жанартауға лақтырады; Гармон олардың босаған энергиясын порталды ашуға және Пәрделерді кесушіні басқа өлшемге жіберуге пайдаланады. Аватар портал арқылы хаотикалық балама өлшемге сорылады, бірақ Аватар аралына қайта оралып, жанартау атқанда Баронның кемесіне үлгереді. Ойын аяқталғанда, Гармонның рухы Аяздың тұрғындарын басқа үңгірге телепортациялағанын көрсетеді.
Мұра
Ultima Underworld – басқа жанрлардың элементтерін біріктіріп, ойыншының еркіндігі жоғары және оқиғаның дамуына әсер ететін иммерсивті симулятор жанрының алғашқы мысалы саналады. Ойынның әсері BioShock (2007) ойынында байқалады, ал ойынның дизайнері Кен Левин: «Мен жасағым келгеннің бәрі де, соның ішінде жұмыс істеген ойындардың бәрі Ultima Underworld-ден алған шабытымнан туындады» деді. Gears of War дизайнері Клифф Блезински де оны ертедегі ықпал етуші фактор ретінде атап, «Doom-нан гөрі маған әлдеқайда зор әсер етті» деді. Ultima Underworld әсер еткен басқа ойындарға The Elder Scrolls: Arena, Deus Ex, Deus Ex: Invisible War, Vampire: The Masquerade – Bloodlines және Half Life 2 кіреді. Тоби Гард Tomb Raider-ді жасағанда: «Ultima Underworld-тің жанкүйері болдым және сол ойынның стилін Virtua Fighter-де көрсетілген көпбұрышты кейіпкерлермен үйлестіргім келді» деді. Ultima Underworld сондай-ақ Looking Glass Technologies компаниясының кейінгі System Shock ойынының негізі болды. Алайда, Дуг Черч Джон Кармак ойынның 1990 жылғы жазғы бағдарламалық конвенциядағы демонстрациясын көргенін, ал Кармак жылдам текстуралық карта жасаушыны жасай алатыны туралы пікір білдіргенін еске түсірді. Пол Нейрат та оқиғаны осылай баяндайды, Кармак пен Ромеро да қатысқан. Ultima Underworld үшін жасалған технологияға қарамастан, Origin болашақ Ultima ойындары үшін дәстүрлі жоғарыдан төменге қарау, 2D графиканы пайдалануды жалғастырды. 1997 жылдың 14 наурызында Infinity Entertainment компаниясы Playstaton 1 үшін ойынның толық 3D ремейкін шығарды, ал Electronic Arts Victor баспагерлік құқығын алды. Бұл нұсқа тек Жапонияда ғана шығарылды. Барлық жаратылыстар мен ойын ішіндегі тұлғалар (NPC) көпбұрышты модельдерді пайдалана отырып қайта жасалды, ал заттар мен орталар бастапқы текстураларын сақтап қалды. HUD және инвентаризация жаңадан жасалды, бұл ойынды толық экранда көрсетуге мүмкіндік берді. Кейіпкерлердің портреттері жапондық нарыққа тартымды болу үшін аниме стилінде қайта суреттелді. Ойынға дыбыс эффектілері қосылды және жаңа саундтрек жазылды. Жаңа кіріспе және соңғы видеолар да қосылды. 2000-жылдардың басында Пол Нейрат EA компаниясына Ultima Underworld-ті Pocket PC платформасына көшіру туралы ұсыныс жасады. EA ұсынысты қабылдамады, бірақ оған әлеуетті әзірлеушілерді іздеуге рұқсат берді. Нейрат ZIO Interactive компаниясы идеяны ынталы түрде қолдағанын анықтады, содан кейін EA компаниясы оларға құқықтарды лицензиялады. Дуг Черч және Floodgate Entertainment Pocket PC нұсқасын дамытудың кейбір бөліктеріне көмектесті, ал ойын 2002 жылы шығарылды. GOG.com 2011 жылдың маусым айында Windows үшін, ал 2012 жылдың қазан айында Mac OS X үшін эмуляцияланған нұсқасын шығарды. 2015 жылы Пол Нейрат және басқа да Looking Glass және Irrational компанияларының бұрынғы қызметкерлері құрған Otherside Entertainment компаниясы Underworld Ascendant атты жаңа ойынды жариялады. Жаңа ойын Стигиан тұңғиығында өтетін ресми лицензияланған ойын, бірақ лицензиялық келісім Ultima атауына немесе одан да үлкен IP-ге қолданылмайды, бұл Underworld-ті Ultima сериясынан бөліп тұрады.