Кіріспе

Италиялық саясаткер (1853–1931)

Антонио Саландра (13 тамыз 1853 – 9 желтоқсан 1931) – консервативті итальяндық саясаткер, журналист және жазушы, 1914–1916 жылдары Италияның 21-ші премьер-министрі қызметін атқарды. Ол Италияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа Ұлыбритания, Франция және Ресей империясынан құралған Үштік Антанта тарапынан қатысуын қамтамасыз етіп, Италияның ирредентистік талаптарын орындауға ықпал етті.

Ерте өмір және саяси мансап

Трояда (Фоджия провинциясы, Апулия) туған ол 1875 жылы Неаполь университетін бітіріп, содан кейін Рим университетінде әкімшілік құқықтан оқытушы, кейін профессор болып жұмыс істеді. Луиджи Пеллудың консервативтік үкіметінде ол Ауыл шаруашылығы министрі (1899–1900) болды, ал кейін Сидни Соннино үкіметтерінде Қазына министрі (1906) және Италияның Қаржы министрі (1909–1910) қызметтерін атқарды.

Премьер-министр

1914 жылдың наурыз айында консервативті Саландра Джованни Джолитти үкіметінің құлауынан кейін ұлттық кабинетке шақырылды, бұл Джолиттидің өзі жасаған таңдау болды, ол итальяндық парламентарийлердің көпшілігінің қолдауын әлі де сақтап тұрды. Саландраның үкіметі Италияда көп уақыттан бері көрілмеген ең консервативті үкімет еді. Бірақ Саландра мен Джолитти Италияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу мәселесінде көп ұзамай келіспей кетті. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Саландра Италия әскерін жібермейтінін жариялады, сонымен қатар Үштік одақтың тек қорғаныс позициясын ұстанғанын және Австрия-Мажарстанның агрессор болғанын мәлімдеді. Алайда, шындығында Саландра және оның Сыртқы істер министрі Антонино Патерно Кастелло, кейіннен 1914 жылдың қараша айында Сидни Соннино оны алмастырды, Италияның соғысқа қатысуы үшін қай жақ ең тиімді сыйақы ұсынысын беретінін және Италияның ирредентистік талаптарын қанағаттандыратынын анықтауға тырысты.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіру

Саландра Италияның соғысқа қай жақта кіретінін анықтау үшін "қасиетті эгоизм" (sacro egoismo) терминін қолданды. Соғыс қысқа болады деген үмітпен, 1915 жылдың жаз айының соңына дейін шешім қабылдауға қысым жасалды. Осы кезде Саннино, британдық сыртқы істер министрі Эдвард Грей және француз сыртқы істер министрі Жюль Камбон арасында келіссөздер басталды. 1915 жылдың 16 ақпанында, Австриямен бір уақытта келіссөздер жүргізіліп жатқан күйінде, Италия Антантадан жақсы ұсыныс күтетінін білдіретін құпия хатты Лондонға жіберді. [ ] Соңғы шешімге наурыз айында Карпаттардағы Ресей армиясының жеңісі туралы жаңалықтар түскеннен кейін қол жеткізілді. Саландра Антантаның жеңісіне қол жеткізілетініне сенімді болды және пайдаға үлес қосу үшін кешікпеуді қалап, Лондондағы елшісіне кейбір талаптардан бас тартып, тез келісімге келуді тапсырды. [ ] 1915 жылдың 26 сәуірінде Лондон шарты жасалды, ол Италияны бір ай ішінде соғысқа түсуге міндеттендірді. [ ] Саландра 1915 жылдың 4 мамырында ғана Үштік одақты оның қол қоюшыларына жеке нота арқылы тоқтату туралы хабарлады. Құпия келісім, Лондон шарты немесе Лондон келісімшарты, Үш Антанта (Ұлыбритания, Франция және Ресей империясы) мен Италия Корольдігі арасында қол қойылды. Шарты бойынша Италия Үштік одақтан шығып, Үштік Антантаға қосылуға тиіс болды. Италия Германия мен Австро-Мажарстанға қарсы соғыс жариялауға міндетті болды, соғыс аяқталғаннан кейін аумақтық жеңілдіктер алуға үміттенді. 1915 жылдың 23 мамырында Италия Австро-Мажарстанға соғыс жариялады. Саландра Италияның одақтастардың жағына қосылуы соғысты тез аяқтайды деп күткен еді. Алайда, қанағаттандырусыз соғыс күтілгеннен әлдеқайда ұзаққа созылды. Бұл Саландра үкіметінің беделін әлсіретті, әсіресе ол бейтараптарды маңызды лауазымдарға тағайындаудан бас тартқан кезде. 1916 жылдың мамыр және шілде айларында Изонцодағы бес сәтсіз итальяндық шабуылдары мен Аустро-Венгрияның Трентинодағы шабуылдары Саландра үкіметінің құлауына әкелген әскери дағдарысқа себеп болды, себебі бейтарап депутаттар мен Саландра соғыс күшін жеткілікті түрде пайдалана алмады деп ойлағандардың біріккен күші салдарынан. Ол енді соғыста рөл атқармады, бірақ 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясына Италия делегациясының мүшесі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Саландра одан да оңға қарай жылды және 1922 жылы Муссолинидің билікке келуін қолдады. Тоғыз жылдан кейін ол Римде қайтыс болды. Ол "Караджордж жұлдызы" орденімен марапатталды.