Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жазбаша немесе бейнелеу жұмысының дайындық кезеңі. Уикипедияда жобалау.
Preliminary stage of a written or visual work
Drafting on Wikipedia
Жазба құрастыру контекстінде, жобалау – жазбаша жұмыстың алдын ала нұсқаларын жасаудың кез келген процесі. Жазу процесінің кез келген сатысында жобалау жүргізіледі, себебі жазушылар өңдеп жатқан мәтіннің сынақ нұсқаларын жасайды. Фразалық деңгейде, мұндай нұсқалар бір секундтан да аз уақытқа созылуы мүмкін, жазушылар сынақ сөйлемдерін құрастырып, кейін жояды. Ал толық дамыған, пайдалы кезеңіне жеткен құжаттар «сақталған нұсқалар» түрінде немесе мұрағаттағы қағаз түрде мәңгілік сақталуы мүмкін. Мысалы, 1950 жылдары танымал болған «Стильдің негіздері» кітабында Стронк пен Уайт алғашқы жобаны – «келешектегі пішіннің болжамын жасау және сол пішінге ұмтылу» мақсатымен соңғы жобаның аз өңделген нұсқасы деп сипаттайды. «Мұғалімсіз жазуда» Питер Элбоу жобаны алдын ала белгіленген соңғы нүктеге жасалған алғашқы тырастың емес, зерттеу мен соңғы нұсқаның қалай дамитынын қарастыру ретінде қарастырады. Оның сөзімен айтқанда, «жазу – бұл бастапқыда ойламаған нәрсені ойлаудың бір жолы». Элбоудың пікірінше, мұны іске асырудың ең жақсы тәсілі – жұмыстың бағытын анықтайтын, бірігіп «салмақ орталығын» құрайтын бірнеше жобаны жасау, яғни бұл процесс Стронк пен Уайттың және жазу процесінің алғашқы теорияларындағы сызықтық емес, тұтас процесс. Элбоудың ойынша, жазушы «өз идеяларының немесе көзқарастарының өзара әрекетін барынша арттырса, бұрыннан көрінбеген жаңа ойлар туындауы мүмкін».
In the context of written composition, drafting refers to any process of generating preliminary versions of a written work. Drafting happens at any stage of the writing process as writers generate trial versions of the text they're developing. At the phrasal level, these versions may last less than a second, as writers compose and then delete trial sentences; as fully developed attempts that have reached the end of a stage of usefulness, draft documents may last for perpetuity as saved "versions" or as paper files in archives. For example, in a book that became popular in the 1950s, The Elements of Style, Strunk and White characterize a first draft as a less edited version of the final draft with the purpose of "foresee[ing] the shape of what is to come and pursue that shape". In Writing Without Teachers, a more recent take on the role of draft documents, Peter Elbow characterizes a draft less as a first attempt at a predetermined final point and more as an attempt at exploring and where a final version might end up. As he puts it, "[w]riting is a way to end up thinking something you couldn’t have started out thinking." According to Elbow, the best way to accomplish this is a series of drafts which come together to produce an emerging “center of gravity” that then translates into the main focus on the work—a holistic process, in other words, rather than the linear process envisioned by Strunk and White and early writing process theory. Elbow reasoned that if a writer "learns to maximize the interaction" among their "ideas or points of view, [they] can produce new ones that didn’t seem available."
Компьютерлер пен қалам мен қағаз
20-шы ғасырда технологияның дамуымен қатар, жазудың көп бөлігі компьютерде жүзеге асырылады. Қалам мен қағазға қарағанда, компьютерлер жаңа жобаларды жазуды жеңілдетеді, себебі мәтіндік өңдеу бағдарламалары жергілікті, грамматикалық және орфографиялық қателерді оңай түзетуге мүмкіндік береді. Дегенмен, компьютерде жоба жасау әрқашан жақсы жобаны білдірмейді. Мәтіндік өңдеу бағдарламалары пайдаланбас бұрын, жазушы жаңа жобаны жасағанда, ол өз уақытын жұмыстың барлығын толыққанды қайта жазуға жұмсайтын. Мәтіндік өңдеушілерді қолданғанда, жазушы компьютер көрсеткен ұсақ грамматикалық қателерді ғана түзетумен шектеледі, ал физикалық, қолмен жазылған жобалар жасағанда, жазушы өз жұмысын үнемі қайта оқып, қайта қарап, идеяларға сүйене отырып, маңызды түзетулер жасайтын. Екі тәсілдің де артықшылықтарын пайдалану үшін, жобаны компьютерде теріп, содан кейін физикалық түзетулер жасау үшін басып шығаруға болады. Компьютерде теру жазушыға мәтіндік өңдеуші көрсеткен ұсақ қателерді түзетуге және басылған нұсқаны қайта қарауға мүмкіндік береді, сонымен қатар маңызды түзетулер жасауға да жағдай жасайды. Компьютердің арқасында, көптеген жобаларды жасауды қамтитын жобалау процесі жазушының уақытын үнемдеуге көмектеседі, себебі жұмысты толығымен қайта жазудың қажеті болмайды.
With the rise of technology in the 20th century, most writing is done on computers. Unlike with pen and paper, computers make it easier to compose new drafts thanks to word processing software that makes it easier to fix local, grammar and spelling errors. However, drafting on a computer does not signify better drafts. Before word processing, when writers created a new draft, it was an investment of their time dedicated to completely rewriting the entirety of their work. When using word processors, it causes a writer to only correct minor grammar mistakes the computer points out and miss mistakes that affect the entirety of the work (global mistakes), in comparison to when writers create physical, handwritten drafts, as in physical writing they have to constantly reread or revisit their work, making more corrections based on ideas. In order to benefit from both, it is possible to type drafts on a computer and then print them to make physical revisions. By typing on a computer, it allows the writer to fix the minor mistakes the word processor points out and revise the printed copy, while also allowing the writer to make global revisions. Thanks to the computer, the process of drafting, which includes creating numerous drafts, can save the writer time instead of having to physically rewrite the entirety of their drafts.
Жазу және сараптау
Жазу кезінде маңызды бөлік – жұмысты басқаларға тексеруге және түзетуге мүмкіндік беру. Өзара бағалау арқылы басқа адамдар авторға кері байланыс бере алады, бұл авторға бұрын байқамаған қателерді түзетуге көмектеседі. Өзара бағалау жобаны тексерумен толыққандай сәйкес емес, себебі ол тек жазба қателерін түзетумен ғана шектелмейді, сонымен қатар әртүрлі көзқарастағы адамдарға жұмысты қарап шығуға мүмкіндік береді, бұл авторға жұмыстың мақсатын жақсырақ түсінуге көмектеседі. Өзара бағалау авторға сөйлем құрылымындағы қателерді де көрсетуі мүмкін, нәтижесінде жоба толығымен қайта жазылуы керек болуы мүмкін. Кәсіби жазушылар уақытты көп алуына қарамастан, жобалау кезінде осы себептерге байланысты өзара бағалауды пайдаланады.
When drafting, a major part of the process is allowing others to check over and revise the work. Through peer review, other people can give feedback to the writer, allowing said writer to fix previously unseen errors. Peer review of a draft is not exactly the same as proofreading, as peer review is not limited to only fixing spelling mistakes, but rather allows people with different worldviews to oversee a work, giving the writer greater insight as to the purpose of the work. Peer review can also point out sentence structure errors to the writer, potentially causing the draft to be entirely rewritten. Professional writers may use peer review while drafting for the previously stated reasons, although it is a time consuming process.