Кіріспе

Уильям Шоувенет (24 мамыр 1820, Милфорд, Пенсильвания – 13 желтоқсан 1870, Сент-Пол, Миннесота) – математика, астрономия, навигация және геодезия салаларындағы профессор. Ол АҚШ Әскери-теңіз академиясын Аннаполисте, Мэриленд штатында құруға зор үлес қосты, содан кейін Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінің екінші канцлері болды.

Ерте өмір

Уильям Шовен Пенсильвания штатының Милфорд қаласына жақын жердегі фермада, Наполеонның әскерінде бұрынғы сарбаз болған, император құлағаннан кейін жібек саудасына өткен Гийом Марк Шовен мен Мэри Б. Керр отбасында дүниеге келді және Филадельфияда өсті. Ол 16 жасында Йель университетіне қабылданды және 1840 жылы үздік дипломмен бітірді. Йельде оқып жүргенде Шовен мектеп газетіне үлес қосты және Бетховен қоғамында пианист болды. Ол "Бас сүйек және сүйектер" (Skull and Bones) қоғамының сегіз негіздеуші мүшесінің бірі еді.

АҚШ Әскери-теңіз флоты

1841 жылы ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінде математика профессоры болып тағайындалды және біраз уақыт USS Mississippi кемесінде математикадан сабақ берді. Оның профессорлық қызметі Шовенетке АҚШ Әскери-теңіз академиясының қажеттігін түсінуге көмектесті. Басқалар да осы идеяны ұсынғанмен, ешкім оны іске асырмаған. 1842 жылы ол Пенсильвания штатының Филадельфия қаласындағы Әскери-теңіз ауруханасының бастығы болып тағайындалды. Бұл ауруханада болашақ офицерлер теңізге шығар алдында сегіз айлық курс өтеді. Шовенет курс жеткіліксіз деп санап, екі жылдық курсқа арналған өз жоспарын жасады. Ол жоспарын бірнеше Әскери-теңіз күштерінің хатшыларына ұсынды және 1845 жылы курс қабылданды. Шовенет 1845 жылы Мэриленд штатының Аннаполис қаласында АҚШ Әскери-теңіз академиясының құрылуына зор үлес қосты және онда көп жылдар бойы сабақ берді. Ол академиялық кеңестің төрағасы болды және 1851 жылы оқу бағдарламасын төрт жылға ұзартуды ұсынған комиссияның құрамында болды. Шовенет математика, геодезия, астрономия және навигация сияқты көптеген пәндерді оқытты. Ол әскери-теңіз академиясында астрономиялық обсерватория құруға көмектесті. Шовенеттің еңбегінің маңыздылығы соншалықты жоғары болды, 1890 жылы адмирал С. Р. Франклин оны "Әскери-теңіз академиясының әкесі" деп жариялады. 1916 жылы Конгресс тапсырмасымен осы жазуы бар қола тақта орнатылды. 1855 жылы ол Йель университетінің математика профессоры қызметін қабылдамай, Аннаполистегі Әскери-теңіз академиясындағы жұмысын жалғастыруды жөн көрді.

Вашингтон университеті

1859 жылы Йель университеті тағы да ұсыныс жасады, бұл жолы астрономия және табиғаттану профессоры лауазымын ұсынды. Бірақ Шовене Сент-Луистегі Вашингтон университетінің ұсынған қызметін қабылдады: математика және астрономия профессоры. Ол ғылым әлеміндегі көрнекті тұлға болды, музыкаға деген терең құмарлығымен және классикалық әдебиеттерді жақсы білуімен қатар, көптеген тарихшылар оны Азамат соғысына дейінгі АҚШ-тың ең көрнекті математиктердің бірі деп санайды. Шовене Джеймс Б. Эдстің Сент-Луисте Миссисипи өзенін кесіп өтетін алғашқы көпір жоспарын математикалық тұрғыдан растады. Университет директорлары оны досы және Йельдегі сыныптасы Джозеф Хойт 1861 жылы қайтыс болғаннан кейін канцлерлік лауазымына тағайындады. Ол Азамат соғысы кезінде, құлдық мәселесі бойынша екіге бөлінген штатта канцлерлік қызметін бастады. Оның басшылығымен Вашингтон университеті дамыды, ондаған профессорлар, жүздеген студенттер және бірнеше жаңа бағдарламалар ашылды, соның ішінде 1867 жылы құқық мектебі де ашылды. Ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының вице-президенті және Америка ғылымын дамыту қауымдастығының президенті болды, сондай-ақ Америка философиялық қоғамы мен Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Шовене көптеген монографиялар мен оқулықтардың авторы, олардың ішінде «Сфералық және қолданбалы астрономия нұсқаулығы» және «Қабырғалы доғалар теориясы» кітаптары бар. Шовене мен Чарльз Пфайффердің есептеулері Джеймс Бьюкенен Эдс Сент-Луистегі Эдс көпірін жобалау және салу кезінде пайдаланылды. Шовене 1870 жылы қайтыс болғанға дейін канцлер қызметін атқарды. Вашингтон университетінің негізін қалаушы Уильям Гринлиф Элиот оның орнына келді. Шовене Миннесота штатының Сент-Пол қаласында қайтыс болды және Сент-Луистегі Беллефонтейн зиратына жерленді.

Өлімнен кейінгі марапаттар

Оның қайтысынан кейін Америка математикалық қауымдастығы оның құрметіне беделді Chauvenet сыйлығын тағайындады; Теңіз академиясы математика ғимаратына оның атын берді; және АҚШ Әскери-теңіз күштері екі кемеге оның атын қойды – USS Chauvenet (AGS 11) және Ай бетіндегі Chauvenet кратері де оның құрметіне аталды. Сонымен қатар, Роки тауларындағы Шоувенет тауы оның есімімен аталады.

Мәдени сілтемелер

Шовене аты NCIS: Los Angeles, S6, E2 эпизодында Deep Net сайтының атауы ретінде айтылады.