Кіріспе

Өсімдіктер туысы
Автоматты taxobox
|image = Gelsemium sempervirens Köhler–s Medizinal Pflanzen 065. jpg
|image caption = Gelsemium sempervirens
|taxon = Gelsemium
|authority = Juss. |synonyms ref =

Карл Линней алғаш рет G. sempervirens-ті 1753 жылы Bignonia sempervirens деп жіктеді; Антуан Лоран де Юсье 1789 жылы осы түр үшін жаңа туыс жасады. Gelsemium – жасминнің итальян тіліндегі атауы, gelsomino сөзінен латыншаға аударылған. G. elegans жалпы атауы "жүрек ауруы шөбі".

Қасиеттері

Бұл туыстың үш түрі де улы.

Белсенді компоненттер

Гельсемиумның белсенді компоненттері – алкалоидтар, олардың концентрациясы шамамен 0,5% құрайды. Олардың негізгі бөлігі – гельсемин (стрихнинмен байланысты, өте улы зат), сондай-ақ аздаған мөлшерде туысқан қосылыстар (гельсемицин, гельседин және т.б.) кіреді. Өсімдікте скополетин (гельсемия қышқылы деп те аталады), аз мөлшерде ұшқыш май, май қышқылы және таниндер де табылады. Гельсемиумның құрамында метоксииндолдар бар екені анықталған.

Дәрілік мақсаттарда

1906 жылға дейін Gelsemium sempervirens өсімдігінің тамырсабағы мен тамыршаларынан жасалған Gelsemium атты дәрі, бет және басқа да нейралгияларды емдеу үшін қолданылды. Ол кейбір маляриялық қызба жағдайларында да тиімділігін көрсетті, сондай-ақ кейде жүрек қызметін басау үшін және спазмодикалық ауруларда пайдаланылды, бірақ бұл мақсатта басқа препараттардан нашар болды.

Улану құрбандары

2011 жылдың 23 желтоқсанында қытай миллиардері Лонг Лиюань, Gelsemium elegans улы заттарымен уланған деген күдікпен дайындалған мысық етінен кейін қайтыс болды. 2012 жылдың 10 қарашасында Александр Перепиличный Ұлыбританиядағы үйінің сыртында, Магнитский ісіне байланысты Кремль тарапынан алған өлім туралы қорқытуларын айтқаннан кейін қайтыс тапты. Марқұмның өмірлік сақтандыру компаниясының адвокаты сотқа дейінгі тыңдауда токсикологиялық сараптама оның денесінде Gelsemium іздерін анықтағанын мәлімдеді. Бірақ, бұл ақпарат кейіннен Корольдік ботаникалық бақтардың (Кью) сарапшысы тарапынан жоққа шығарылды, полиция мен сот медициналық сарапшысы оның табиғи себептерден қайтыс болғанына қорытынды жасады.

Улану белгілері

У көзге және тыныс алуға әсер етеді. Симптомдар дерлік бірден пайда болуы мүмкін.

Артур Конан Дойлдің эксперименті

Сер Артур Конан Дойл, Шерлок Холмс әңгімелерінің авторы, бір кезде өзіне аз мөлшерде гельсемиум берді және оның зиянды әсерлеріне шыдай алмай қалғанша, күн сайын мөлшерін арттырып отырды. 1879 жылғы 20 қыркүйекте British Medical Journal журналына жазған хатында ол өзінде тұрақты диарея, қатты маңдайға соққан бас ауруы және күшті депрессия пайда болғанын, сондықтан өзін-өзі сынауды 200 минимумда тоқтатқанын жазды.