Кіріспе

SKF әлемдегі ең ірі подшипник өндірушісі және 108 өндіріс орнында 44 000 адам жұмыс істейді. Ол 130 елді қамтитын 17 000 дистрибьюторлық орынға ие, бұл саладағы ең ірі өндірістік дистрибьюторлық желі. SKF Швецияның ең ірі компанияларының бірі және әлемдегі ірі акционерлік компаниялардың қатарында.

Шарлы және роликті подшипниктердің өнертабысы

SKF-тің дамуы швед және жаһандық машина жасау өнеркәсібінің дамуының маңызды бөлігі болып табылады. AB SKF 1907 жылы Гетеборг қаласында Gamlestadens Fabriker AB компаниясының шарлы подшипниктер өндірісіне арналған бастапқы капиталымен және стартап жобасымен, инженер Свен Густаф Вингквист шарлы подшипникті ойлап тапқаннан кейін, Аксель Карландер мен Кнут Йоханссон Марктың басшылығымен құрылды. Ол Gamlestadens Fabriker AB компаниясында операциялық инженер болып жұмыс істеді, содан кейін SKF компаниясының бас директоры және техникалық менеджері болып тағайындалды. Индустриалдық саясаткер Аксель Карландер 1907 жылдан 1937 жылға дейін SKF-тің алғашқы директорлар кеңесінің төрағасы болды, осы кезеңде SKF-тің құрылуы мен өсуіне, сондай-ақ Швециядан тыс жерлерде оның зауыттарын ашуға арналған табысты өндірістік және корпоративтік басқару стратегияларын жүзеге асырды. Тарихи тұрғыдан алғанда, машина жасау өнеркәсібінің дамуы мен инновациялық техникалық үлгілердің өнеркәсіптік өндірісі инженерлік және өнеркәсіптік лидерлерге, олардың білім беру, ғылыми-зерттеу және кәсіби тәжірибесіне байланысты. Осы контексте SKF-тің құрылуы мен өсуі Свен Вингквисттің инженерлік тәжірибесі мен өнертабыстары және Аксель Карландердің өндірістік басқару тәжірибесі мен стратегиясының нәтижесінде мүмкін болды. Gamlestadens Fabriker компаниясында жөндеу және техникалық қызмет көрсетуге жауапты отыз жастағы инженер Свен Вингквист сол кезде қолданылып жүрген шарлы подшипниктердің жұмысына қанағаттанбады. 1907 жылдың көктемінде Вингквист маңызды жаңалық ұсынды: екі қатар шарларды бөлісетін сыртқы сақинадағы шар тәрізді жолмен жабдықталған, өзін-өзі туралайтын екі қатарлы шарлы подшипник. Бұл ішкі сақинаның сыртқы сақинаға қатысты еркін туралануына мүмкіндік берді, бұл подшипник функциясына кері әсер етпеді. Жаңа подшипник біліктердің бұрыс орналасуымен байланысты мәселені шешті, соның салдарынан өндірістің жиі тоқтауына жол болды. Өзін-өзі туралау мүмкіндігі сол кездегі жетілмеген машиналар үшін және Gamlestadens Fabriker компаниясында болған сияқты, топырақ шөгуіне бейім ғимараттар үшін ерекше пайдалы болды, өйткені Гетеборг қаласының көп бөлігі сазды жерде салынған. 1907 жылдың 16 ақпанында Вингквист шведтік No. 25406, көп қатарлы өзін-өзі туралайтын радиалды шарлы подшипникке патент алды. Патент Швецияда 6 маусымда, тағы 10 елдегі патенттермен бірге бекітілді. Жаңа шарлы подшипник бастапқыда-ақ сәтті болды. SKF компаниясы құрылғаннан кейін үш жыл өткен соң, компанияда 325 қызметкер жұмыс істеді және Ұлыбританияда еншілес компаниясы болды. Кейіннен көптеген елдерде өндіріс орындары құрылды. 1906 жылы Свен Вингквист өзін-өзі туралайтын шарлы подшипникке, ал 1907 жылы көп қатарлы өзін-өзі реттейтін радиалды шарлы подшипникке (сфералық шарлы подшипникке) патент алды. Ол 1894 жылы Оребро техникалық бастауыш мектебін бітіргеннен кейін шведтік тоқыма фабрикаларында инженер болып жұмыс істеді, 1896 жылдан 1899 жылға дейін Jonsereds Fabriker AB, ал 1899 жылдан бастап Gamlestadens Fabriker AD компанияларында. Gamlestadens Fabriker AD компаниясында жөндеу және техникалық қызмет көрсетуге жауапты инженер ретінде ол сол кездегі шарлы подшипниктердің тиімділігі мен беріктігін арттыру мүмкіндіктерін іздеді. Осы себепті ол 1902 жылы Германияның Дрезден қаласындағы Технология институтының профессоры Рихард Штрибектің шарлы және жазық подшипниктер туралы салыстырмалы зерттеуіне қызығушылық танытты. Свен Вингквист біріктірілген өзін-өзі туралайтын шарлы подшипниктің алғашқы дизайнын ойлап тапты. Бұл 1794 жылы британдық темір өндіруші Филип Воган ойлап тапқан және патент алған алғашқы шарлы подшипник дизайнының революциялық жаңартуы және шамамен 1840 жылы шотланд инженері Джеймс Насмит ойлап тапқан өзін-өзі туралайтын сфералық жазық подшипник дизайнының алғашқы нұсқасы болды. Подшипник дизайнының тарихи дамуы олардың тиімділігі мен беріктігін арттыруға бағытталған революциялық өнертабыстар мен жаңартулардың нәтижесінде болды, сондай-ақ машина жасау өнеркәсібінің әртүрлі салаларында қолданылу аясын кеңейтті. 1917–1919 жылдары SKF компаниясында ғылыми инженер болып жұмыс істей бастаған Арвид Палмгрен екі қатарлы өзін-өзі туралайтын роликті подшипник дизайнын (сфералық роликті подшипник) ойлап тапты және патенттеді, оның өндірісі бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Ол 1916 жылы Стокгольмдегі KTH Корольдік технология институтында азаматтық инженер мамандығын бітірді және 1930 жылы шарлы подшипниктердің сыйымдылығы туралы диссертациясымен технология докторы ғылымын қорғады.

Бастапқы өсу және кеңейу

SKF-тің құрылуы мен өсуі тек техникалық жаңалықтарға ғана емес, сонымен қатар өндірістік және корпоративтік басқару стратегиялары мен мүмкіндіктеріне байланысты. Аксель Карландер SKF-тің негізін қалаушылардың бірі және Gamlestadens Fabriker AB-ның серіктес иесі және басқарма мүшесі болды. Осы компанияның корпоративтік саясаты жаңа подшипник үлгілерін сынауға және SKF-тің құрылуына жағдай жасады. Сонымен қатар, ол SKF басқармасының алғашқы төрағасы болды және компанияның құрылуы мен алғашқы 30 жыл ішіндегі дамуына табысты басқару стратегияларын қолданды. 1886 жылы Гётеборг сауда институтын бітірген ол экономика, сауда және өнеркәсіп саласында білім алған және тәжірибелі екінші буын өнеркәсіпшісі болды. Өндірістік және корпоративтік стратегияларын Гётеборгтағы жетекші компаниялардың құрылтайшысы және басқарма төрағасы, сондай-ақ Johansson & Carlander және Gamlestadens Fabriker AB сауда және тоқыма компаниясының серіктес иесі және басқарма мүшесі ретінде әзірледі. Ол сонымен қатар SKF (1907 жылдан бастап) басқармасының құрылтайшысы және бірінші төрағасы, Swedish American Mexico Line ‘SAML’ (1911 жылдан бастап) және Swedish American Line ‘SAL’ (1914 жылдан бастап) кеме компанияларының құрылтайшысы және бірінші төрағасы, AB Volvo (1917 жылдан бастап) басқарма мүшесі, қалалық кеңестің төрағасы (1923 жылдан бастап), Карландерска ауруханасының құрылтайшысы, демеушісі және бірінші төрағасы (1927 жылдан бастап) болды. Ол сондай-ақ басқа да компаниялардың, банктердің, қауымдастықтардың және қоғамдық игілікке арналған қорлардың басқарма мүшесі болды. SKF компаниясы табысты өндірістік және корпоративтік басқару стратегияларының арқасында әлемдік компанияға айналды. Мысалы, 1930 жылы компанияда 21 000 қызметкері бар 12 зауыт болды, олардың үштен екісі Швециядан тыс жерде орналасқан. SKF-тің негізгі корпоративтік стратегиясы әрқашан өндірілетін подшипниктерді және өндіріс базаларын дамыту мен жаңартуға бағытталған. Ерекше жағдай ретінде, 1917 жылы SKF компаниясы жаңа подшипниктерді пайдалана отырып, жаңа үлгідегі автомобиль құру мақсатымен AB Volvo компаниясын құрды. 1926 жылы Volvo компаниясы Ассар Габриэльсон, Бьорн Приц және Густаф Ларсон тарапынан инженерлік жоба ретінде құрылды және 1935 жылы тәуелсіз компания ретінде бөлінді. Осы инновациялық жоба арқылы SKF Швеция мен әлемдік машина жасау өнеркәсібінің дамуына үлес қосты. Аксель Карландер 1907 жылдан 1937 жылға дейін SKF-тің бас директоры болды және 1939 жылы қайтыс болды. Свен Вингквист 1938 жылдан 1953 жылға дейін SKF-тің бас директоры болды. Свен Вингквист және Маркус Валленберг Svenska Aeroplane Aktiebolaget (SAAB AB) компаниясын құрды. 1912 жылға қарай SKF 32 елде өкілдік етті, ал 1930 жылға қарай әлемнің 12 өндіріс орнында 21 000-нан астам қызметкер жұмыс істеді, олардың ең ірісі АҚШ-тың Филадельфия қаласында орналасқан. SKF 1923 жылы Үндістанда Калькуттада сауда бекетін құру арқылы қызметін бастады. Алғашқы операциялар автомобиль подшипниктерін импорттаумен байланысты болды. SKF India Ltd компаниясы AB SKF, Associated Bearing Co. Ltd және Investment Corp. of India Ltd арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде 1961 жылы құрылды. 1963 жылы SKF Махараштра штатының Пуне қаласында алғашқы подшипник зауытын құрды. Ассар Габриэльсон, SKF сату менеджері, және Бьорн Приц, SKF басқарушы директоры, 1926 жылы Volvo AB компаниясын құрды. Бастапқыда компания SKF тобының құрамындағы автомобиль өндіруші компания ретінде жұмыс істеді. SKF 1927 жылдан бастап Гётеборгтағы Хисингенде салынған алғашқы мың автомобильдің өндірісін қаржыландырды. SKF компаниясы өзінің тауарлық белгісінің бірін пайдаланды: AB Volvo, латын тілінен "I roll" ("Мен домалаймын") деген мағынаны білдіретін сөз, бұл подшипниктердің қозғалысымен байланысты. Volvo компаниясының меншігі 1935 жылға дейін, барлық акциялар сатылғанға дейін сақталды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бүгінгі күнге дейін

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Свен Вингвист SKF компаниясының бас директоры болды, ал Якоб Валленберг – компания директорлар кеңесінің мүшесі. Валленбергтерге тиесілі, шарлы подшипниктерді өндіретін SKF компаниясы Германия әскерін шарлы подшипниктермен және шарлы подшипник машиналарымен жабдықтады және Еуропада осы салада монополияға ие болды. SKF сонымен қатар одақтастарға да шарлы подшипниктер жеткізді. SKF шарлы подшипниктері Швецияның Германияның соғыс өндірісіне тигізген ең маңызды стратегиялық үлесі болды. 1944 жылдың көктемінде Швеция үкіметі, Валленбергтермен бірге, одақтастарға шарлы подшипниктерді экспорттауды тоқтатуға уәде берді. Бірақ SKF экспорттауды жалғастырды. Заңды жолмен мүмкін болмағандықтан, шарлы подшипниктер Германияға жасырын түрде тасымалданды. 1945 жылға дейін SKF Гитлерге шарлы подшипниктер жасауға арналған болат және шарлы подшипник машиналары сатты. Бағалау бойынша, шарлы подшипниктерді жеткізу Екінші дүниежүзілік соғысты екі жылға ұзартты. SKF АҚШ-тың қорғаныс өнеркәсібіне шарлы подшипниктерді жабдықтауды тоқтатуға белсенді түрде жұмыс істеді және оның орнына Оңтүстік Америкадағы еншілес компаниялары арқылы нацистік Германияға өз американдық зауыттарынан өнімдер жеткізді. Халықаралық бизнесті кеңейту мақсатында SKF 1966 жылы ағылшын тілін пайдалану қажеттігіне келді. Жоғары лауазымды қызметкерлер, көбінесе шведтер болғанымен, барлығы ағылшын тілін үйренді, ал барлық маңызды ішкі құжаттар ағылшын тілінде жазылды – көпұлтты корпорациялардың лингва франкасы. 1970-ші жылдары SKF Еуропадағы өндірісті ұтымды етудің ауқымды бағдарламасын бастады. «80-ші жылдарға арналған өндіріс тұжырымдамасы» атты көрегендік жоба іске қосылды, мақсаты түнгі ауысымдарды дерлік адамсыз жүргізу болатын. Өнімділікті арттыру және өнімнің сапасын сақтау үшін үздіксіз, автоматты түрде жұмыс істейтін арқалық сақиналар қажет болды, сондықтан SKF FlexLink брендін әзірледі. FlexLink бизнес талаптарын қанағаттандыру үшін мультифлекс пластикалық тізбекті конвейер жүйесін жасады. SKF 1997 жылы FlexLink компаниясын жеке компания ретінде сатты. Бүгінде SKF тобы SKF Explorer және SKF Energy Efficient (E2) сияқты жаңа буын подшипниктерді өндіру және оларға техникалық қызмет көрсету саласындағы әлемдік көшбасшы болып табылады.

SKF Үндістан

SKF India 1961 жылы құрылған, бұл компанияның Үндістандағы еншілес кәсіпорны. SKF India Үндістанның Ұлттық қор биржасы мен Бомбей қор биржасында тіркелген. Компания Үндістанның подшипник индустриясында кең таралған. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, SKF India компаниясының Үндістан бойынша 3 өндіріс орны және 12 кеңсесі бар.

Іскерлік шеберлік

SKF компаниясы барлық бөлімдерінде өзінің бизнес процестерін үздіксіз жетілдіру (Kaizen) бағдарламасын іске асырады. Бұл бағдарлама TQM сияқты бұрынғы бастамаларға негізделген, сондай-ақ Lean менеджментімен, Six Sigma статистикалық әдістерімен және оған байланысты жобаларды басқарумен үйлесімді. SKF бағдарламасының көптеген элементтері Бизнес-мамандық үшін EFQM-ның қолданыстағы моделінің интеграцияланған тәсілін еске түсіреді. Компания ISO 14001 (қоршаған ортаны басқару жүйесі), ISO 50001 (энергияны басқару) және OHSAS 18001 (денсаулық және қауіпсіздік) стандарттары бойынша жаһандық сертификатқа ие. Оның қызметтері ISO 9001 немесе қолданылатын клиенттік саланың стандарттарына, мысалы ISO/TS 16949 (автомобиль өнеркәсібі), AS9100 (авиация) немесе IRIS (теміржол) сапа менеджменті жүйелері бойынша сертификатталған.

Компания тарихындағы сілтемелер

Фриц, Мартин және Карлссон, Биргит (2006). SKF: Әлемдік тарих, 1907–2007. Стекзен, Биргер (1957). SKF: Швеция экспорт өнеркәсібінің тарихы, 1907–1957. Тюгенхат, Кристофер. The Multinationals (1973) 146–152 беттер, ағылшын тілінде.