Кіріспе

Данило Андерсон 2004 жылғы 18 қарашада Венесуэланың Каракас қаласында қаза болды. Данило Балтасар Андерсон (29 қазан 1966 жылы туған) – Венесуэланың қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мемлекеттік прокуроры. Ол Ллагуно эстакадасы оқиғалары мен 2002 жылғы төңкеріс әрекеті кезінде қылмыс жасады деген айыппен 400-ден астам адамды тергеп жатқан болатын. 38 жастағы Андерсон аспирантурадағы сабақтан үйіне қайтып бара жатқанда өлтірілді. 2005 жылы бірнеше адам оның қанына қаншақтаған деп айыпталды, алайда тергеуде қателіктер болды және сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар орын алды.

Өмірбаян

Андерсон Каракаста дүниеге келіп, кедейлер ауданында өскен. 1990 жылдары ол студенттік қозғалыс жетекшісі болды және әріптес наразылармен бірге полициямен апта сайын қақтығыстарға қатысты. 1995 жылы Венесуэланың Орталық университетін заң мамандығы бойынша бітірді, кейін криминология және экологиялық құқық салаларын терең зерттеді. Ол бірнеше заң фирмасында жұмыс істеді, сондай-ақ 1993 жылдан 2000 жылға дейін бас салық инспекторы болып қызмет етті. Андерсон Каракаста алғаш рет қоршаған ортаға қатысты қылмыстық іс қозғаған лауазымды тұлға болды. Андерсон өзін солшыл радикал деп сипаттады және Уго Чавестің жақтасы болды. Оның өлімі Венесуэла қоғамын, саяси спектрдің барлық бөліктерін дүр сілкіндірді. Данило Андерсон – саяси сот процестеріне жиі қатысқан белгілі прокурор болды. 2002 жылдың сәуіріндегі төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол Ллагуно көпіріндегі оқиғаларға жауаптыларды және Кармона жарлығына қол қойғандарды сотқа берді. Көптеген адамдар Андерсонды қудалаудан бас тарту үшін қорқытып, айыптауға ұшыратқандардан ақша талап еткендігі үшін айыптады. Президент Чавесқа қарсы саяси қозғалыстардың көшбасшылары да 2002 жылғы төңкеріс әрекетінен кейін саяси мақсаттарына жету үшін экономикалық құралдарды пайдаланды. 2002 жылдың желтоқсан айының басынан бастап екі ай бойы олар 2002-2003 жылдарғы Венесуэланың жалпы ереуілін ұйымдастырды, оның басты себебі – мұнай тасымалының маңызды артериясы бұғатталған Венесуэланың мемлекеттік мұнай компаниясы PDVSA-ның жабылуы болды. Ереуіл президент Чавесті отставкаға кетуге мәжбүр ету мақсатына жетпеді, бірақ 2003 жылдың басында ЖІӨ-нің ширегіне құлдырауға алып келген ауыр экономикалық проблемаларды тудырды, сондай-ақ Ллагуно көпіріндегі қақтығыс пен сәуір төңкерісінен туындаған қақтығысты және поляризацияны күшейтті. Ереуілдің күйреуінен кейін оппозициялық саясатшылар қайта дауыс беруге назар аударды. 2004 жылдың тамызында өткен Венесуэланың қайта дауыс беруіне халықаралық қауымдастықтың кең көлемде назары ауды. Президент Чавес дауыс берудің 59 пайызын алып жеңіске жетті.

Өлім

2004 жылғы 18 қарашада сағат 21:45 шамасында Андерсон Каракастағы Los Chaguaramos елді мекенінде болды. Ол Университет институтының сот-медициналық ғылымдар оқу орнынан үйіне, сары түсті Toyota Autana көлігімен келе жатқан еді. Андерсон бір көшеде тоқтады, жылдамдығын артқанда, жүргізуші орындығының астындағы рамаға орнатылған, әскери С-4 пластикалық жарылғыш құрылымы сымсыз құрылғы арқылы жарылып, Андерсон сол жерде қаза тапты. Жарылыс күші соншалық, жақын маңдағы терезелер сынып, көше шыны үлпектерімен жабылды. Көзі куәгерлер екі қатты жарылыс естігенін және көліктің, өртеніп келе жатқан күйінде, жақын ғимараттың алдына құлағанын көрген. Өрт сөндірушілер мен CICPC тергеушілері жарылыстан кейін бірден оқиға орнына жетті. Андерсонның денесі танылмайтын күйде күйіп кеткен, оны саусақ іздері мен тіс жазбалары арқылы анықтауға тура келді. Андерсонның қарындасы мен сүйіктісі оның Glock автоматты тапаншасы, екі ұялы телефоны, сүйіктісінің суреті, әмианы және тізбегі сияқты жеке заттарын танып, оны құрбан ретінде анықтауға көмектесті. Бірнеше сағаттан кейін оқиға орнына көптеген үкімет шенеуніктері жиналды, Бас прокурор Исаия Родригес Андерсонның Кармона жарлығына қол қойғандарды тергеуге қатысқандығы туралы айта бастады. Венесуэла үкіметі мен оппозициясы, көптеген ұлттық ұйымдар және БҰҰ, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесі сияқты халықаралық ұйымдар осы қастандықты айыптады. Басқа хабарламаларда Андерсонның өзі зорлық-зомбылық жасау тобының мүшесі болғаны және оның мүшелері оны тергеп жатыр деп қорқытқандығы айтылды. Андерсонның өмір бойы досы және Каракас қалалық кеңесінің мүшесі Карлос Эррера: «Мен бірінші рет танысқан Данило аты-жөні бір тиын да жоқ революционер еді» деді және оның өлімінен бірнеше жыл бұрын тіпті көлігі болмағанын айтты. Кейбіреулер DISIP қызметкерлерінің бұрын Гевара бауырларын байлап, кейін босатып жібергенін, осылайша оларды заңды түрде ұстап алуға мүмкіндік бергенін хабарлады, бірақ Венесуэла үкіметі бұл айыптауларды жоққа шығарды. Сондай-ақ, тағы бір бұрынғы полиция қызметкері Хуан Карлос Санчес тергеушілердің жеке оқиғаларда атып өлтіргенін, екеуі де полицияға оқ атқан деген хабар тарады, бірақ олардың туыстары мен адвокаттары екеуінің де полиция тарапынан өлімге ұшырағанын мәлімдеді. 2005 жылғы 4 қаңтарда Ішкі істер министрі Джесси Чакон Андерсонмен және 2002 жылғы төңкеріске қатысқан банкирлермен байланысты пара алу мен зорлық-зомбылық туралы дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Андерсонмен байланысы бар адвокат Сократ Тинякос полицияға берген куәлігінде, Андерсонның қастық болғаннан кейін оның сүйіктісі мен бауырына Андерсонның пәтеріндегі сейфтен 60 000 доллар алып кетуге көмектескенін, бұл полициядан күдікті ақшаны жасыру үшін жасалғанын айтты. Тинякос сондай-ақ, өзінің антпен берген мәлімдемесінде екі адвокаттың банкирді және төңкеріске күдікті адамды тұтқындаудан сақтау үшін келіссөздер жүргізгенін және олардың Каракастағы бір мейрамханада Андерсонға АҚШ долларына толы қап бергенін көргенін түсіндірді. Тинякос полицияға: «Данило пакетпен бірге машинасына кіріп кетіп қалды. Ол осы ақшамен не істегенін білмеймін», - деді. Сол айдың соңында Бас прокурор Исаия Родригес тергеуге қатысқан полиция қызметкерлері Андерсонның өліміне күдіктілерді қорғау үшін «жазық бөлшектерді араластырды» және тергеуші топты екінші рет ауыстырды деп мәлімдеді. Родригес шантаж туралы дәлелдерді «қарама-қайшылықты» деп атап, «Егер біз оның медалін алып тастап, Данилоның алаяқ екенін айтсақ, біз Уго Чавеске зиян келтіреміз» деді. Васкес Де Армас куәлігінің негізінде, «интеллектуалды авторлар» ретінде, әйгілі журналист Патрисия Полео, банкир Нельсон Мезерхан, зейнеткер генерал Эухенио Аньес Нуньес және Сальвадор Романиді тұтқындауға ордер шығарылды. Полео өзін билік органдарына ұсынған жоқ; ол 2006 жылғы қаңтар айында Перуде өткен телешоуда сұхбат берді. Адам құқықтары жөніндегі ұйымдар, БАҚ өкілдері және оппозиция мүшелері Венесуэла үкіметін Андерсонның өлтірілуін саяси мәселеге айналдырып, оны үкімет қарсыластарын қудалау үшін пайдаланғаны үшін айыптады. Олар бұл айыптаулар баспасөз еркіндігін жоюға бағытталған деп мәлімдеді.

Кемшіліктері

2006 жылы басты айыптаушы куә Васкес Де Армастың сенімі күмәнді болды, өйткені оның туған Колумбияда жеке басын қолдану арқылы жасалған қылмыстық ісі бар екені және ол өзі уәделегендей психиатр емес екені анықталды. Көздері белгісіз құжаттар Васкес де Армас Колумбияның Санта-Марта қаласында түрмеде жатқан кезде Андерсонды өлтіруді жетекші оппозициялық тұлғалар жоспарлағанын көргенін көрсетті. Венесуэланың Бас прокуроры Исаиас Родригес іс сот қарауында болған кезде Васкес де Армас туралы баспасөз хабарларын бақылауға алды. Васкестің жеке өмірі және оның сенімсіздігі туралы талқылауға қойылған тыйым 2006 жылдың тамызында алынып тасталды. 2006 жылдың тамызында Исаиас Родригес Васкес де Армас шындықты айтпағанын мойындауға мәжбүр болды.