Кіріспе

Bell X 16 – 1950 жылдары АҚШ-та жасалған жоғары биіктіктегі әуе барлауына арналған реактивті ұшақ. X-16 таңбасы – Суық соғыс кезінде Совет Одағынан ұшақтың нақты мақсатын жасыру мақсатымен қолданылған шамадан тыс құпиялылық шарасы болды.

Даму

1953 жылдың екінші жартысында Fairchild, Bell және Martin Aircraft компаниялары АҚШ Әуе күштері үшін MX 2147 жобасы аясында жоғары биіктіктегі барлау ұшақтарының жобаларын зерттеді. Барлық үш жобада Pratt & Whitney J57 19 турбореактивті қозғалтқыштары қолданылды. Bell және Martin (B 57D) жобалары одан әрі дамыту үшін таңдалды. Bell Model 67 жобасы X-16 деп аталды. Толық көлемді макет аяқталды және бір ұшақ жартылай дайын болды. Ол жоғары биіктікте ұзақ қашықтыққа барлау жүргізуге арналған ұшақ ретінде жобаланды. X-16 жобасы өз дизайнымен жаңа мүмкіндіктер ашты. Оның қанаты 35 метр (114 фут) ұзын болды және 11,9-дық биік аспект қатынамына ие болды. Құрылымы реактивтік ұшақ қанаттары үшін әдеттегіден гөрі едәуір жеңіл және икемді болды. Ұшақтың салмағы 69 500 фут (21184 метр) биіктікте отын құймастан 3000 мильге ұшуға мүмкіндік беру үшін барынша жеңілдетілді. Барлығы 28 ұшаққа тапсырыс берілді, бірақ ешқайсысы аяқталған жоқ. Бірінші X-16 бағдарламаның 80 пайызы аяқталған кезде 1956 жылы Әуе күштері бағдарламаны Martin RB-57 пайдасына тоқтатып жіберді. X-16 ешқашан аяқталмаса да, жеңіл конструкциясымен ұшақ дизайнына үлес қосты. Сонымен қатар, ол кейіннен Lockheed U-2 және басқа ұшақтарды қуаттандырған J57 турбореактивті қозғалтқыштарының жоғары биіктіктегі нұсқаларын дамытуға түрткі болды.