Кіріспе

Лоу-Маскте жұмыс істеген ағылшын жер агенті (1832–1897)

Чарльз Каннингэм Бойкотт (12 наурыз 1832 – 19 маусым 1897) – ағылшын жер агенті, Ирландиядағы жергілікті қауымның оны жазалауы ағылшын тіліне «бойкот» терминін енгізді. Ол Ұлыбритания армиясының 39-шы полкінде қызмет еткен, осылайша Ирландияға келген. Әскерден шыққаннан кейін Бойкотт Майо округындағы Лоу-Маск аймағындағы жер иесі лорд Эрннің жер агенті болып жұмыс істеді. 1880 жылы «Үш талап» (әділ жалға беру ақысы, жерді иелену құқығының сақталуы және еркін сату) жолындағы күресінің аясында, әсіресе лорд Эрннің жерінен шығаруға қарсылық ретінде, жергілікті белсенділер Бойкотттың қызметкерлерін (лорд Эрннің егінін жинауға қажетті маусымдық жұмысшыларды қоса) жұмыстан кетуге шақырды және Бойкоттты жергілікті қауымда оқшаулау науқанын бастады. Бұл науқанға жақын маңдағы Баллинробтағы дүкендер оған қызмет көрсетуден бас тартты және қызметтер тоқтатылды. Кейбіреулерін осы талапты орындау үшін зорлық-зомбылықпен қорқытты. Бойкоттқа қарсы науқанға қарсылық «Таймс» газетіне жазған хатынан кейін британ баспасөзінде кеңінен талқыланды. Газеттер Ирландияның батысына тілшілерді жіберіп, ирланд ұлтшылдары патшаның адамын қиын жағдайға түсірді деп есептеді. Каван және Монаган округтарынан келген елу оранжист лорд Эрннің жеріне егін жинауға барды, ал 19-шы Корольдік гусарлар полкі мен Корольдік ирланд полициясының (RIC) 1000-нан астам адамы орақшыларды күзету үшін орналастырылды. Бұл оқиғаның британ үкіметі мен басқаларға шамамен 10 000 фунт стерлингке дейін шығын келтіргені, ал жиналған егіннің құны 500 фунт стерлинг болды деп есептелді. Бойкотт 1880 жылдың 1 желтоқсанында Ирландияны тастап, 1886 жылы Суффолк округындағы Хью Адейрдің Фликстон қожалығының жер агенті болды. Ол 1897 жылдың 19 маусымында 65 жасында Фликстондағы үйінде, сол жылдың басында ауырғаннан кейін қайтыс болды.

Жас шағы мен отбасы

Чарльз Каннингэм Бойкотт 1832 жылы пастор Уильям Бойкотт пен оның әйелі Джорджинаның отбасында дүниеге келді. Ол Англияның Норфолк графтығындағы Бург Сент-Питер ауылында өсті.

Бойкотт Лондонның Блэкхит қаласындағы пансионда білім алды. Ол әскери салаға қызығушылық танытты және 1848 жылы Royal Military Academy, Woolwich-ке түсіп, Корольдік сапёрлер мен минерлер корпусында қызмет етуді армандады. Бойкотттың полкі ол келгеннен кейін көп ұзамай Белфастқа ауыстырылды. Алты айдан соң Ньюриге жіберілді, содан кейін бір жыл бойы Дублинде тұрды.

Ахилл аралындағы өмір

Мұра алғаннан кейін Бойкотты оның досы, жергілікті судья Мюррей Макгрегор Блэкер, Майо округі жағалауындағы үлкен Ахилл аралына көшіруге көндірді. Макгрегор Блэкер Ахиллдегі Ирландия шіркеуінің миссионерлік қоғамына тиесілі жерді Бойкотка жалға беруге келісті, ол 1854 жылы сол жерге көшіп келді. Бойкотт Ахиллде болған кезде бірнеше дауға қатысты. Эрннің 3-графы бай Ольстер жер иесі болды, ол Ферманаг округінің оңтүстік-шығысындағы Ньютаунбэтлер маңындағы Кром сарайында тұратын. Ол Ирландиядағы жердің иесі болды, оның ішінде 31 389 га Ферманаг округінде, 4826 га Донгель округінде, 1996 га Слиго округінде және 2184 га Майо округінде болды.

Тарихи негіздер

XIX ғасырда ауыл шаруашылығы Ирландияның ең ірі саласы болды. 1876 жылы Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің үкіметі Ирландиядағы жерге кім ие екенін анықтау үшін сауалнама жүргізді. Сауалнама көрсеткендей, барлық жердің дерлік 10 мың адамға, яғни халықтың 0,2 пайызына тиесілі екені анықталды. 1870 жылдары фениандар Майо округындағы шаруаларды үйден қууға қарсылық көрсету үшін ұйымдастыруға тырысты. Ол көпшілікке: "Егер көршісін үйінен шығарып жіберген адамға жерді сатып алуға ұсыныс жасаса, сіз не істейсіз?" – деп сұрады. Бұл сөз Ланд Лигасының әлеуметтік жазалаудың күшті құралы екенін көрсетті, ол алғаш рет Чарльз Бойкотқа қарсы қолданылды. Сол жылдың 14 қазанында Бойкотт өзінің жағдайы туралы The Times газетіне хат жазды: Беккердің сөзінше, "Жеке өзі қорғалған, бірақ Баллинробтағы ешбір әйел оған галстук жууге немесе нан пісіруге батыл болмайды. Барлық адамдардың айтары – кешірім сұраймыз, бірақ 'батыл бола алмаймыз'."

Өсімдіктерді сақтау

Белфаста 1880 жылдың қараша айының басында Бойкотқа көмек қоры Lough Mask көліне қарулы экспедиция ұйымдастыру үшін құрылды. Ирландияның бас хатшысы Уильям Эдвард Форстер Дублин Daily Express газетінің иесіне жіберген хатында, комитет жоспарлағандай, жүздеген адамнан тұратын қарулы экспедицияға рұқсат бермейтінін, ал егін жинау үшін қарусыз 50 адамның жеткілікті болатынын мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, үкімет осы топты қорғауды өз міндеті деп есептейді. Отбасы үшін арба жалданып алынған, бірақ оған мінгізуші табылмай, әскери жедел жәрдем машинасы мен мінгізуші қолдануға тура келді. Парнелл айтқандай, "Бойкот жерінен қазылған әрбір шалқан үшін бір шиллинг". "Бойкоттау" шаруалардың күшін арттырды, ал 1880 жылдың соңына қарай бүкіл Ирландиядан бойкот туралы хабарлар келіп түсті. Lough Mask көліндегі оқиғалар Жер лигасының күшін де арттырды, сонымен қатар Парнеллдің көшбасшы ретінде беделін жоғарылатты. 1880 жылдың желтоқсанында Бессбороның 6-шы графы басқарған Бессборо комиссиясы үш F-ті қамтитын, маңызды жер реформаларын ұсынды. Уильям Эдвард Форстер Lough Mask-тегі оқиғалар сияқты жағдайларға қатысқандарды жазалайтын және хабеас корпусты тоқтата тұратын мәжбүрлеу заңы, кез келген Жер заңынан бұрын қабылдалуы керек деп сарқырамалады. Заң бойынша Ирландия Жер комиссиясы құрылды, ол 15 жылға жалға берілетін жердің бағасын белгілеп, жалға алу мерзімінің сақталуына кепілдік беретін болады. Редпаттың баяндамасы бойынша: Әлі де 1880 жылы The Illustrated London News газеті "Бойкоттау" сөзінің белсенді етістікке айналғанын, "жамандау", "қорқыту", "Ковентриге қуу" және "тыйым салу" мағыналарын білдіретінін жазды. 1888 жылы бұл сөз "Тарихи принциптер негізіндегі жаңа ағылшын сөздігінің" (кейіннен "Оксфорд ағылшын сөздігі" деп аталды) бірінші томына енгізілді. Бұл сөз голланд, француз, неміс, поляк және орыс тілдері сияқты ағылшын тілінен өзге тілдердің лексикасына да енді. Оның Нью-Йоркке келгеніне БАҚ қатты қызығушылық танытты; New York Tribune газеті: "Тілге жаңа сөз қосып, қатысы жоқпен капитан Бойкоттың келгені халықаралық деңгейде қызығушылық тудыратын оқиға". Сапардың мақсаты Вирджиниядағы достарын көру еді, олардың ішінде Achill аралында бірге болған және АҚШ-қа көшіп кеткен досы Мюррей Макгрегор Блэкер де бар еді. Ол жылқыға және жарыстарға құмар болды және Бунгай жарыс комитетінің хатшысы болды. Соңғы кезде бұл оқиға Колин К. Мерфидің 2012 жылғы "Бойкот" романының сюжетіне алынды.