Кіріспе
Ежелгі грек ауылдарының полиске (poleis) қосылуы – ежелгі грек қауымдастықтарының полиске бірігуі. Синоэкизм немесе синекизм (/s//ᵻ/'/n//iː//s//ɪ//z//əm/ siNEEsiz əm; συνοικισμóς, sunoikismos), сондай-ақ синоикизм (/s//ᵻ/'/n//ɔɪ//k//ɪ//z//əm/ siNOYkiz əm) деп те жазылады, бастапқыда Ежелгі Грекиядағы ауылдардың полиске немесе қала-мемлекеттерге бірігуін білдірген. Этимологиялық тұрғыдан алғанда, бұл сөз "бір үйде (oikos) бірге тұру (syn)" деген мағынаны береді. Кейіннен, кез келген мөлшердегі саяси бірлестіктер арасындағы азаматтық одақ синоикизм сөзімен сипатталды, латыншаланған синоэцизмге (synoecism) қосымша. Синоэкизм грек диоэцизміне (διοικισμóς, dioikismos) қарсы келеді, ол полис аумағында тәуелсіз қауымдастықтар құруды білдіреді. Синоэкизмнің пайда болуына бірнеше маңызды фактор әсер етеді, ең бастысы – көршілес елді мекендердің халық тығыздығының артуы, экономикалық, саяси немесе идеологиялық артықшылықтарға қол жеткізу мақсатында бірігу ұсынысы, мысалы, Атика қауымдастықтарының Афинамен синоэкизмі, немесе үстем биліктің күштеп жүргізуі, мысалы, Мессенияның жаңадан салынған Мессена қаласына синоэкизмі. Сонымен қатар, синекизм дін немесе тіл сияқты ортақ мәдени элементтер арқылы көрінетін, әлсіз әсерлердің нәтижесі болуы мүмкін. Ежелгі Грекия мен Ежелгі Римдегі синоэкизм арасында айырмашылықтар болғанымен, екі өркениеттің тарихынан ортақ түсінік шығарылады. Саяси бірігуге дейін, болашақ (біріккен) халықты құраған кішігірім елді мекендер бір-біріне міндетті болмаған, немесе кем дегенде олардың саяси одағын құруға арналған келісімшарт бойынша міндетті болмаған. Елді мекендер немесе елді мекендер тобы басқа саяси бірлестіктің құрамына кіріп, одан қосылып немесе алынып тасталуы мүмкін.
the federation of ancient Greek communities into a polis
Synoecism or synecism (/s//ᵻ/'/n//iː//s//ɪ//z//əm/ siNEEsiz əm; συνοικισμóς, sunoikismos, ), also spelled synoikism (/s//ᵻ/'/n//ɔɪ//k//ɪ//z//əm/ siNOYkiz əm), was originally the amalgamation of villages in Ancient Greece into poleis, or city states. Etymologically, the word means "dwelling together (syn) in the same house (oikos)." Subsequently, any act of civic union between polities of any size was described by the word synoikismos. in addition to the Latinized synoecism. Synoecism is opposed to Greek dioecism (διοικισμóς, dioikismos), the creation of independent communities within the territory of a polis. Synoecism is the result of a few major factors, mainly an increase in population density of adjacent settlements, with an incorporation proposed for economic, political or ideological advantages, such as the synoecism of the communities of Attica into Athens, or by imposition of a ruling power, such as the synoecism of Messenia into the newly built city of Messene. Additionally, synoecism may be the result of less active forces which often take the form of shared cultural elements such as religion or language. Although there were differences between synoecism in ancient Greece and ancient Rome, the same general concept is deduced from the history of both civilizations. Before political union, the future (combined) population of the polity constituted smaller settlements that were not obligated to each other, or at least not by the contract that was later to institute their political union. A settlement or group of settlements might be constituents of another polity from which they would be annexed or transferred.
Даму
Ежелгі Грецияда қоғам демос (δῆμοι, κῶμαι; "ауылдық халық" немесе "ауылдық елді мекендер") және "асти" (ἄστυ) немесе "полис" (πόλις) деп бөлінді. Полис – билеуші әулеттердің, ақсүйектердің, аристократияның, дін қызметкерлері мен әскери отбасылардың орны болды. "Демос" пен "полис" арасындағы ерекшелік осы ежелгі мемлекеттерде саяси маңызы зор болды. Ел мен қала арасындағы осы екі топтың арасында зор қарсылық болды. Сауда мен қолөнер мәдениет пен идеологияға басымдық білдірген жерлерде, адамдарды үлкен қалаларда бірігіп тұруға және демократияны дамытуға ынталандырды. Классикалық Грецияның қала-мелекеттерінде синоэцизм, "демос" пен "полития" бір мемлекетте бірігіп, көбінесе күшпен бағынышқа түскен кезде болды. Полис ішінде синоикист – дәстүр бойынша синоэцизмді харизма немесе тікелей басып алу арқылы іске асырған адам; кейіннен оған жартылай құдай ретінде табынушылық ете бастады. Көбінесе синоикист саяси билікті бекіту үшін синоэцизмді жүзеге асырды.
Тесей
Ең танымал синоикист – мифтік және аңызға толы Тесей, ол Аттиканы крит гегемониясынан босатып, Афина басшылығымен Грецияның тәуелсіздігін қайта орнатты. Осы арқылы Тесей, ауылдық жерлерде орналасқан бірнеше шағын, байланысы әлсіз қала-мемлекеттердің билігін жергілікті үкіметті – шағын қалалық кеңестер мен магистраттарды жою арқылы өзіне тиімді консолидациялады. Фукидидтің сөзіне сәйкес, Тесей Афинада басқарушы-әкімшілік функцияларды атқаратын маңызды ғимарат – жаңа орталық Пританейонды, сондай-ақ біріккен мемлекет құру мақсатында әкімшілік және діни міндеттерді атқаратын көптеген басқа ғимараттарды салған. Фукидид Тесейді "Одақ тойы" деп аударылатын "Синоэкиямен" де байланыстырады. Коэн Ван Гелдер қазіргі заманғы ғалымдардың көбінесе Афинаның осы дәстүрлі негізін қалауымен келіспейтінін мойындайды, себебі оның уақыты немесе синоэцизм саяси мақсаттардың немесе мәдени мақсаттардың нәтижесі болғандығы сияқты түрлі дәлсіздіктер бар. Аттика мен Афинаның материалдық мұралары Афинаның Тесейден тарағандығының көптеген аспектілерін келіспеушілікке әкелді. Томас Микен дәуірінің соңында Аттика аумағының біртұтас екендігін дәлелдеуге тырысты. Оның аргументтері маған көз жеткізгендей болғанымен, бұл қола дәуірінің синоикизміне толыққанды дәлел бола алмайды; алайда, қола дәуірінің соңында физикалық синоикизмге дейін немесе одан кейін саяси бірігу болған болуы керек, сондықтан темір дәуірінің басында Афина Аттикадағы жалғыз мемлекет болып қалыптасты. О. Брониердің Акропольдегі Микен қайнағында және Лауриумдағы афиналық қоймада табылған көп мөлшердегі қорғасынды қарастыру да маңызды.
Аристотель
Аристотельдің "Саясатында" синоицизм қауымдастық арқылы бастау алды. Қауымдар күшін біріктіру үшін бірігіп, қабылданған және қабылданбаған нәрселер туралы ортақ ұғымдарды заңдастырып, күшіне енгізе бастады. Аристотель үшін синоицизм – өркениетті мемлекеттік құрылымдарға жетелейтін күш. Ол ер және әйелдің отбасы құруымен басталады. Гомердің "Илиадасы" кейбір грек полистерінің бірігуіне тарихи мысал келтіреді. Тайпадан кейін тайпа кемелер мен шатырлардан жазыққа құйылып шықты, олар маусымындағы жапырақтар мен гүлдердей көп еді – афиналықтар өздерінің сұлу қамалынан, Аргос және Ұлы Қорғандарының азаматтары, Мыкенаның зор бекінісінен, бай Корінфтен, Кносс, Фесттен және жүз қаласы бар Критідегі басқа да әскерлерден. Демократия немесе олигархияның 5-ші және 3-ші ғасырлардағы дамуынан бұрын грек синоицизмінің тарихи әдеби прецеденті бар, ол ежелгі Грекияның Киклосын көрсетеді.
Фестивальдар
Ежелгі гректер арасында мерекелер синоэцизмді жалғастыруға, сондай-ақ оны реформалауға немесе нығайтуға мүмкіндік берді. Мерекелер грек қала-мемлекеттерінің көптеген және шашыраңқы орналасқандары үшін ақпарат алмасу және әлеуметтік байланыстарды сақтауға орталық алаң болды. Олимпиада, синоэцизмдік мерекелердің ең ірі мысалы болғандықтан, гректерді халықаралық деңгейде қызықтырған жалпыэллиндік жарыс болды. Ойындарда гректер өзге қала-мемлекеттерімен араларындағы негізгі ортақтықтарды ортақ ләззат арқылы сезінетін, бұл қала-мемлекеттерінің спорт арқылы бейнеленуі арқылы синоэцизмнің кең ұғымдарын дамытуға көмектесті. Әрбір спортшы өз қаласы үшін жеңіске жетіп, атаққа ие болды. Синоэцизмнің сәтті болуы жаңа немесе реформаланған мемлекеттік діннің дұрыс енгізілуіне де байланысты болуы мүмкін. Мюллер былай деді: «Олигархиялық мемлекеттерде, Элистегідей, адамдар кейінірек шамалы уақытта ауылда қалып қойды; және әжелер мен немерелер қаланың бетін көрмеген жағдайлар жиі кездесетін. Сондай-ақ, ауылдық соттар мен қалалық өмірдің артықшылықтарын толықтыруға бағытталған басқа да ережелер болды. Соттар алыс болған және механикалық өнеркәсіп пен ішкі саудаға (банаусос терминін қараңыз) қызығушылық болмаған жерлерде, ежелгі өмір салты ұзақ сақталды». Конфедерацияның әртүрлі қала-мемлекеттік мүшелерін саяси тұрғыдан біріктіру және басқару үшін қалада басқаруға он окисттен тұратын кеңес тағайындалды. Осы тарихтан «демократия» сөзі мен ұғымы туындады. Синоэцизм – ежелгі Грекияда Киклостың пайда болуының басты себептерінің бірі болды. Синоэцизм Мантинеяда да болды: V ғасырда, синоэцизмнен кейін ол демократияға айналды; IV ғасырда ол қайта бөлінді («диоикизмос») және олигархия құрылды. Кейін саяси дүрбелеңдер тағы да синоэцизмге әкеліп, жаңа демократия орнатты. Бұл Тегея мен Герая сияқты басқа Аркадия қалаларында да орын алды. Ежелгі Афинада Аттиканың ауылдары Афина полисімен бірікті; нәтижесінде «демос» және «полис» Афинада бірдей болды және бұрынғы сөз бүкіл саяси жүйені білдіру үшін басымдық алды. VI ғасырда Солон ақшалай байлық, егіншілік өндірісі немесе басқа да жолдармен табысқа байланысты төрт деңгейлі тап жүйесін енгізді, бұл азаматтар мен қалған халықты ажыратуға мүмкіндік берді. Бұл төрт тап Клейстеннің кезінде саяси жүйені одан әрі демократияландыру және элитадан билікті алу үшін тағы да он тайпаға айналды. Афина билігінің аздаған адамдардан азаматтардың көп және тең бөлігіне ауысуының жалпы үрдісі ауылдардың шашыраңқы тобынан біртұтас полиске өтудің нәтижесі болды. Жер иеленуші азаматтардың өкілдігі Афинаның кеңейтілген мүдделерін, мысалы, теңіз, сауда және егіншілік салаларын көрсетуге көмектесті. Афинадағы демократияның демократиялық сипаты осындай көп халқы бар орталықтың синоэцизмін дамытуға көмектесті.
Митилендіктар көтерілісі
428 ж.б.д. Митилен жоспарланған көтеріліс арқылы Афина империясынан тәуелсіздік алуға тырысты. Көтеріліс болмаса да, Митилен Лесбостың синоэцизмінің орталығына айналып, саяси билікті қаланың бақылауына консолидациялауға ұмтылған болар еді, осылайша Афинаның гегемониясын құлатуға мүмкіндік берген болар еді. Митилендік олигархтардың Лесбостың сәтті синоэцизмі Афинаны аралдың ресурстарын орталықтандыруға байланысты қаламен қарым-қатынасын қайта қарауға мәжбүрлеген болар еді. Афинаның күшейтілген билігі мен қадағалауында Митилен Афинаның мәжбүрлі синоэцизміне ұшырады және оның автономиясы шектелді. Афина азаматтары Лесбосқа, лесбияндардан салық жинау арқылы Лесбостағы афиналықтардың ықпалын күшейту үшін жіберілді. Парсыларды жеңгеннен кейін Спарта Платеяның автономиясын қалпына келтіріп, қалаларын және айналасындағы аумақтарды басқару құқығын қайтарды, осылайша оларды Афинаның Аттика аймағындағы үлкен гегемониясынан ерекшелендірді. Бұл диоэцизм Спарталықтар үшін маңызды саяси мәнге ие болды, олар Пелопоннес соғысы кезінде қайтадан басып кірген кезде Платеялықтар олардың егемендігіне немесе мүдделеріне Спарталықтардың араласуына қарсы ескерту ретінде оны қайтадан атады. Диоэцизмнің заңдылығы және Платеяның Афинадан тәуелсіз қала-мемлекет екендігінің маңызы, басып кірген Спарталықтарды қала мен оның айналасындағы жерлерді күшпен қиратудың орнына келіссөздерге түсуге итерді.